Volledige samenvatting 'sociale filosofie en ethiek'

1

,0. INTRODUCTIE

ALGEMENE UITLEG

 Maand november staat in teken van de uitwisseling
 Datum presentatie: 22/11 van 13.30-17.30 (online)
 Indienden voorbereiding/verslag: vrijdag 23/12
 Opdracht
o Werken rond een stelling/case
o Logboek bijhouden!
 Examen: vraag krijgen over de uitwisseling
o Een inhoudelijk en reflectieve
o Krijgen we op voorhand
o Vragen
 Begrippen vb. wat is categorisch imperatief
 Open vraag rond uitwisseling
 Reeks meerkeuzevragen
o 90% op het schriftelijk examen
o 10% op de uitwisseling




2

,1. ALGEMENE INLEIDING

‘Wat is filosofie?’  Een filosofische vraag die op verschillende manieren kan beantwoord worden

 Vlaanderen onder invloed van E. Vermeersch
o Beïnvloede studenten
o Beïnvloede het MA debat rond abortus en euthanasie
o Filosofie = wachtkamer voor de wetenschap, denken die problemen behandelt die
nog niet door de wetenschap opgelost is
o Dit idee getuigt van een verlichtingsideaal van ‘bemeestering’
 Wijsbegeerte is vorm van kennisverwerking die ontstaat wanneer men geen vrede meer
neemt met de mythische of dogmatische aanpak

Plaats van de sociale en ethische filosofie in de wijsbegeerte  Indeling volgens vragen van Kant

1. Hoe zit de wereld in elkaar?
2. Wat kunnen de kennen?
3. Wat moeten we doen?
 Gaat over ethiek
4. Wat mogen we hopen?
5. Wat is de mens?
 Wijsbegerige antropologie

1.1 INDELING VAN DE WIJSBEGEERTE EN DE PLAATS VAN DE SOCIALE EN ETHISCHE
FILOSOFIE

1.1.1 FACTISCHE PROBLEMEN (1): ALLES WAT BESTAAT

Vragen naar de oorsprong van alles wat bestaat:

 Algemeen metafysica/ontologie
o Wat bestaat? Wat is zijn? Wat is worden?
o Waar komt de wereld vandaag?
o Wat is bestaan, zijn en werkelijkheid?
o Waarom is er iets en niet veleer niets?
o Oorsprong bij Grieken: Anaximander, Parmenides, Herakleitos, Plato…
 Bijzondere metafysica: onderzoek naar de belangrijkste zijnde
o Vragen over de aard van aspecten van het zijn
o Drie domeinen
1. Rationele kosmologie
▫ Kosmos = wereld, logos = leer
▫ Bestudeer basisstructuur wereld
▫ Hoe zit wereld in elkaar? Is het geordend of chaos?
2. Rationele psychologie/antropologie
▫ Vraag naar essentie van de mens vb. onsterfelijkheid van de ziel?
3. Rationele theologie
▫ Vraag naar God: bestaat God? Hoe moeten we hem voorstellen?

3

, Diepere vraag:
Als goed allemachtig, algoed en alwetend is, waarom is er dan zo veel lijden en onrechtvaardigheid?
God heeft het kwade niet geschapen, enkel het goede. Het kwade is gewoon de afwezigheid van het
goede. Vb. Donut: je maakt het gat niet, je maakt de donut en gat ontstaat automatisch

1.1.2 KENNISTHEORETISCHE PROBLEMEN

 Kennisleer/epistemologie
o Wat is kennis? Hoe zijn we zeker dat onze kennis waar is? Wie kent er?
o Hoe kunnen we kennen?
o Methodische twijfel van Descartes: alles in vraag stellen
 Logica
o Wat is geldig redeneren?
o Wetten van het denken achterhalen
o Geen bezighouding met de wereld, maar met het zelf denken
o Vraagstuk
 Als P, dan Q (= regel) - P (gegeven) - Q (conclusie)
 Als P, dan Q, P, dus Q
→ Als we P hebben, moeten we ook Q hebben
→ Als het regent is de grond nat
→ Klopt
 Als P dan Q, niet Q, dan niet P
→ Als het regent is de grond nat, als het niet regent is de grond niet nat
→ Klopt niet
 Als P, dan Q, Q, dus P
→ Regel: als het regent moet de grond nat zijn
→ De grond is nat, dus kunnen we besluiten dat het geregend heeft?
Neen. Dit is niet noodzakelijk. Dit kunnen we niet besluiten
→ Klopt niet

 Wetenschapsfilosofie
o Bestudeert wetenschap in het algemeen
o Later ook bestuderen van één wetenschap
 Filosofie van de fysica, biologie, sociale wetenschappen…

1.1.3 ETHISCH-POLITIEKE PROBLEMEN

Vraag naar hoe de mensen kunnen samenleving en hoe de MA kan georganiseerd worden.

 Ethiek
o Normen en waarden van het menselijk handelen
o Wat is goed en kwaad?
o Wat zijn plichten en rechten?
 Politiek
o Organisatie van de samenleving, hoe kunnen wij samenleven?
 Esthetica


4