Samenvatting Moleculaire Celbiologie deel 1 en 2

Inhoud
Hoofdstuk 1: introductie tot cellen.........................................................................................................2
Hoofdstuk 2: Chemie in de cel................................................................................................................6
1. Suikers (vormen polysachariden)....................................................................................................7
2. Vetten (vetten en membraanlipiden).............................................................................................8
3. Aminozuren (proteïnen).................................................................................................................9
4. Nucleotiden....................................................................................................................................9
5. Macromoleculen...........................................................................................................................10
Hoofdstuk 3: energie, katalyse en biosynthese....................................................................................11
1. Energie..........................................................................................................................................11
2. Katalyse........................................................................................................................................12
3. Vrije energie.................................................................................................................................12
Hoofdstuk 4: De structuur en functie van eiwitten...............................................................................14
1. Enzymen.......................................................................................................................................17
2. Antilichamen: andere klasse van eiwitten....................................................................................18
3. Enzymregeling..............................................................................................................................19
4. Eiwitten bestuderen.....................................................................................................................22
Hoofdstuk 5: DNA en chromosomen....................................................................................................25
1. Chromosomen..............................................................................................................................26
2. Toegankelijk maken van DNA.......................................................................................................27
Hoofdstuk 6: DNA replicatie, foutenherstel en recombinatie..............................................................28
1. DNA replicatie...............................................................................................................................28
2. DNA schade..................................................................................................................................31
Hoofdstuk 7: van DNA tot proteïne......................................................................................................32
1. Transcriptie...................................................................................................................................32
Bij eukaryoten...............................................................................................................................33
2. Translatie......................................................................................................................................33
3. Afbraak.........................................................................................................................................36
Hoofdstuk 13: Hoe kunnen cellen energie halen uit voedsel?..............................................................37
1. Glycolyse.......................................................................................................................................38
2. Krebscyclus (in mitochondrien)....................................................................................................45
3. Tekort aan glucose........................................................................................................................49




1

, Hoofdstuk 1: introductie tot cellen
Vroeger: cytologie, biochemie en genetica -> nu celbio

Onderscheid maken tussen levende en niet levende materie

 Levend: bestaat uit 1 of meerdere cellen
 Cel is basis van het leven
 Alle cellen bestaat uit andere cellen
 Elke levende cel is in staat op zichzelf te vermenigvuldigen
 Virus is niet levend want niet in staat op zichzelf te vermenigv, gebruikt gastheercel hiervoor
 Bacteriën zijn wel levend, kunnen zelfstandig delen

Meerdere cellen - weefsel – organen

Blote oog: 200 µm

Ontdekt in de 17de eeuw, zag cellen door lichtmicroscoop (200nm), was bijzonder waarheidsgetrouw

Maar nu veel beter, er wordt veel gewerkt met kleuringstechnieken waardoor je veel meer detail kan
zien

Fluorescentie microscoop= gebruikt men nu, ongeveer hetzelfde als lichtmicroscoop, absorptie en
emissie van licht met verschillende golflengten

Heel recent: super-resolutie fluorescentie microscoop (20nm)

Elektronenmicroscoop (0,2nm) beeld wordt gevormd door elektronen die door het objectoppervlak
weerkaatst worden, 2 soorten:

- Transmissie elektronenmicroscoop (enorm hoge resolutie)
- Scanning elektronenmicroscoop (gaan niet erdoor maar botsen op het oppervlak en kaatsen
terug dus meer 3D)

Nobelprijs gegeven voor elektronenmicroscopie, veel beter beeld

Veel verschillende cellen (van groot naar klein)

- Zenuwcel
- Zweepdiertje
- Leeuwebek bloemblaadje
- Macrofaag
- Gistcel




2

, Heel belangrijk schema!!!!!!!!!

Examenvraag

Binnen elke levende cel gebeurd quasi hetzelfde, elke cel heeft
DNA:

Als de cel wil delen moet dat DNA volledig bijgemaakt worden
(=DNA replicatie)

Binnen de cel wordt dat DNA afgeschreven tot RNA (= transcriptie)

RNA wordt verder getransleerd tot eiwit (=translatie)



In elke levende cel is dat basismechanisme hetzelfde



We onderscheiden 2 type cellen

- Prokaryoten: meest divers en uitgebreid, hebben geen
celorganellen zoals celkern, mitochondriën… alles zit los in het
cytoplasma, niet mooi geordend

Twee soorten

o Bacteriën: Verschillende vormen en grootten
(bolvormige-, staafvormige- en spiraalvormige cellen)
o Archaea : hebben iets van eukaryoten, leven in heel
extreme omstandigheden



- Eukaryoten: meercellige organismen en gistcellen
Bestaat uit
o Nucleus
 omgeven door dubbele
kernmembraan
 nucleolus/kernlichaam
 DNA dicht bij membraan
(verpakt in chromosomen)
o Plasma membraan
 =celmembraan
 dubbele laag van fosfolipiden
 semipermeabel membraan




o Mitochondrium
 energiefabrieken van de cel

3

,  veel membraanstructuur want belangrijk voor energiewinst (ATP)
 buitenste en binnenste membraan
 vrij grote celorganellen
 oorsprong uit aerobe bacteriën
o Endoplasmatisch reticulum
 =eiwitfabrieken
 ribosomen zijn hierop gebonden
o Golgiapparaat
 gestapeld membraan
 neemt vezikels op die versmelten met Golgiapparaat en geeft hun inhoud vrij
aan de cel
o Lysosomen
 staan in voor afbraak van cellulaire componenten en recyclage daarvan
o Peroxisomen
 Zet zuurstofradicalen om zodat ze niet toxisch meer zijn
o Cytosol: alles wat binnen membraan is en geen celorganel is, heel dens/taai
o Ribosomen: eiwitfabrieken



endocytose: import naar cel

exocytose: export uit cel



Plasmamembraan is niet zo sterk dus meeste cellen hebben ook cytoskelet, bestaat uit 3
verschillende componenten

- Microtubuli: dikste draden, altijd aanwezig maar vooral zichtbaar bij celdeling
- Actine: kleinste draden, net onder plasmamembraan ter versteviging
- Intermediaire filamenten: qua grootte tussen beide, over volledig celoppervlak



Alle cellen bestaan uit primitieve prokaryote oercel die aanleiding gaf tot evolutie van verschillende
hedendaagse cellen



Modelorganisme worden gebruikt om onderzoek te doen

- E. coli is meest gebruikt

Voordeel: bacterie die heel snel groeit op heel goedkoop medium

Wordt veel gebruikt om DNA of eiwitten te maken

- Ander modelorganisme is gist, beetje dezelfde eigenschappen als e coli:

Eencellig eukaryoot

Relatief klein genoom

Groeit makkelijk en snel

4