College aantekeningen Motorische en perceptuele ontwikkeling (SOW-PWB1260)

Motorische ontwikkeling
15 meerkeuze – 1 punt per vraag
4 open vragen – 10 punten per vraag
Bonusvraag om van 5,5 een 6 te maken

HC1
Pas +- 17e eeuw worden kinderen als aparte groep beschouwd – eigen denk, gevoel en leefwereld
 Blik/opvatting op kinderen heeft invloed op hoe kind benaderd wordt (ouders, leerkracht)
Ontwikkeling – wat is dat?
 Relatief permanente veranderingen over de leeftijd
 Lichamelijke groei
 Leren van nieuwe vaardigheden
 Gedrag aanpassen aan verschillende contexten
 Een irreversibel en onomkeerbaar proces
 Kunnen oplossen van niet eerdere op te lossen problemen
 Etc.…

Verschil tussen ontwikkeling en leren
Wat is leren dan?
Wel
 Is irreversibel en dus omkeerbaar – afleren
Niet
 Relatief permanente veranderingen over leeftijd
 Lichamelijke groei
Je kunt wel bijleren maar onderontwikkeld blijft

(Ontwikkelings)pedagogiek is ontwikkeling in context, naast psychologie die naar ontwikkeling kijkt
Wetenschappelijk bewijs voor grote invloed van motoriek op andere ontwikkelingsvlakken (cognitie)

Cognitieve functies
 Aandacht (selectief, dubbeltaak volgehouden, controle)
 Taak switchen
 Respons inhibitie
 Geheugen
Invloed van motorische ontwikkeling hierop is erg groot

Elementen van het motorische systeem
 Eerste die menselijke anatomie/motoriek ging onderzoeken – Andreas Vesalius
Voor motoriek van belang (van perifeer naar centraal)
 Spieren – de contractiele elementen
 Ruggenmerg – verbinding tussen spieren en hersenen
 Subcorticaal – basale ganglia (remmen bewegingen)
- cerebellum (timing bewegingen) beide ook bij dieren relatief ver ontwikkeld
Staat in verband met centrale zenuwstelsel, zit onder in hersenen – hersenstam, ruggenmerg en basale ganglia
 Corticaal – meerdere gebieden
De voorhoofdskwab, slaapkwab, wandbeenkwab en achterhoofd kwab zijn corticale hersengebieden die horen bij de
hersenschors. De hersenschors bevat gebieden met verschillende functies. De volgende functiegebieden bevinden
zich in de cortex: zien, horen, voelen, bewegen en ruiken

HC2
5 invloedrijke ontwikkelingstheorieën
 Nativistische benadering
 Empirische benadering
 Interactionistische benadering
 Psychodynamische benadering
 Theorie van non-lineaire dynamische systeem

, Nativistische (maturistische) benadering
 Bij geboorte is alles al aanwezig, omgeving heeft eigenlijk geen invloed
 Ontwikkeling bestaat uit invariantie sequentie van gedragsniveaus (rijping)
 Niveaus worden automatische bereikt, mits er geen sprake is van extreme omgevingsinvloeden
 Mijlpalen zijn motorische vast omlijnde zaken waar elk kind doorheen gaat
 Vaak leeftijdsgebonden +-
 Binnen nativistische opvatting
o Preformistische opvatting
 Bij geboorte alles aanwezig en eindstadium staat vast
 Ontwikkeling is uitgroei – papiertje wordt ontvouwen maar komt niks bij blijft zelfde
papier
 Beperkt aantal ontwikkelingsfases – volgorde ligt vooraf vast
 Kwantitatieve veranderingen, komt niks nieuws bij
o Predetermistische opvattingen
 Bij geboorte grondplan van fasevolgorde maar niet in alles aanwezig
 Ontwikkeling is differentiatie (ontstaan van meerdere gedragingen uit 1
voorafgaande)
 Er ontstaan nieuwe structuren
 Opeenvolging van fasen die kwalitatief verschillen
Kenmerken
 Ontwikkeling wordt verklaard door aangeboren endogene invloeden
 Ontwikkeling is grotendeels onafhankelijk van exogene factoren
 Ontwikkeling gaat voor alle individuen in een gelijke volgorde van ontwikkelingsfasen of -stadia die
autonoom worden bereikt
 Rijping is de meest aangeduide endogene component – biologische veranderingen door erfelijkheid
bepaald)
o Rijpingstheorie
Uitgangspunten:
- neutrale groei is autonoom en wordt niet door omgevingstimulatie beinvloed
- gedrag weerspiegelt onderliggende neurologische structuren
- leermachanisme ook onder invloed van rijping
Onderzoekers:
- Myrtle McGraw en Arnold Gesell
 Een oudere theorie: de recapitulatie-hypothese – Ernst Haeckel
o De otogenese is een versnelde recaptulatie (herhaling) van fylogense
Otogenese – ontwikkeling na mens als individu
Fylogenese – ontwikkeling van diersoorten
Beperkingen van de theorie
 De relativering van de noodzakelijke vaste fase volgorde
 Oorzaken van de ontwikkeling
o Noodzakelijke oorzaak – oorzaak zonder welke de ontwikkeling niet kan plaatsvinden
o Voldoende oorzaak – oorzaak dankzij welke de ontwikkeling kan plaatsvinden
Kritieke periode
Fase tijdens welke de specifieke ervaringen met de omgeving dient te worden opgedaan, zodat stoornissen in de
ontwikkeling worden voorkomen
 ‘During’ opvatting – kriteike periode is gevoelig voor ervaringen, ervaringen tijdens andere perioden
minder effect maar is reversibel (gedrag kan nog verworven worden) – voldoende oorzaak
 ‘beyond’ opvatting – na kritieke periode kan ervaring niet meer worden opgedaan, is irreversibele –
noodzakelijke oorzaak
Deprivatie studies (onderzoek naar tekortkomingen bij kinderen)
 Extreme isolatie
o Motoriek is verstoord maar er zijn (onvolledige) verbeteringen mogelijk
o Intellectuele achterstand (taal)
o Achterstand is vaak permanent (beyond)
 Institutieverschijnselen
o Verschijnselen die kinderen oplopen bij bv onveilige hechting in kindertehuizen
o Studies suggereren dat catch up soms mogelijk is