Samenvatting Gezin- en contextbegeleiding

GEZIN- EN
CONTEXTBEGELEIDING
Emma Willems

,Inhoudsopgave




1

,Deel 1: betrekken en begeleiden van gezinnen en
contexten
1 Een eerste situering
1.1 Het gezin: een poging tot definitie
Poging tot definitie
Typisch gezin ≠ meest voorkomende gezinsvorm

Van Dale
Ouders met hun kinderen, vrouw of man en kinderen
 Twee generaties, bloedverwantschap = hun
 Eén-oudergezin kan ook bloedverwantschap moet niet = of

Uitgebreide definitie van ‘gezin’
= alle samenwerkingsvormen die een herkenbare sociale eenheid op microniveau vormen, met al dan niet
verwante personen die duurzame en affectieve banden hebben en elkaar onderling steun en verzorging
verlenen

Termen
 Herkenbare sociale eenheid
= horen samen op verschillende manieren tonen ze dit
 Al dan niet verwante personen
= bloedverwantschap geen voorwaarde
 Duurzame en affectieve banden
= band is in tijd duurzaam en kan tegen een stootje
= gezinsleden hebben een gevoelsband – graag zien, van elkaar houden
= zijn betrokken op elkaar en willen bij elkaar blijven
 Elkaar onderling steun en verzorging verlenen
= kunnen op elkaar rekenen en dragen zorg voor elkaar
= haarfijn aanvoelen wat ieder al dan niet nodig heeft – gepaste zorg geven

Definitie family – quality of life model
= Immediate family are those people who are closely involved in the day-to-day affairs of your household
and who support each other on a regular basis. Family members may be related by blood or by close
relationship
 heel nauw betrokken familieleden

1.2 De geschiedenis van het gezin
Geschiedenis van het gezin
Dé geschiedenis bestaat niet  invloed vanuit religie, politiek en maatschappelijke beeldvorming

1.2.1 4 periodes in de geschiedenis
Periode 1: het gezin is de hoeksteen van de samenleving (1875-1945)
 Gezinnen = fundament van samenleving
 Christelijk geloof – gezin heilige glans – bepaald sterk dagelijks leven van en in gezinnen (juiste plek
voor opvoeding, geloof en seksualiteit/ voortplanting)
 ‘Gezonde’ gezinnen met ‘gezonde’ kinderen = nationale volkskracht op peil houden

Periode 2: het gezin in wederopbouw (1945-1960)
 Veel gezinnen in diepe armoede

2

,  Wederopbouw centraal: aandacht voor gezinsbeleid (huisvesting, gezinsinkomen)
 Verzorgingsstaat tot bloei: goed functionerende gezinnen konden bijdragen aan wederopbouw
 Gezinsgericht werken in hulpverlening komt stilaan op gang
 Eerste gastarbeiders in Vlaanderen

Periode 3: het gezin onder druk (1960-1980)
 Gezinsgericht werken sterke impuls door opkomst systeemtheorie later contextuele theorie
 Concept gezin uitgedaagd door seksuele revolutie en emancipatie (bestaande rollenpatronen in vraag)
 Ontstaan veel nieuwe gezinsvormen
 Oog ontwikkeling kind en minder autoriteit
 Stijging allochtone gezinnen

Periode 4: het gezin terug een hoeksteen? (vanaf 1990-heden)
 Alternatieve gezinsvormen
 Toenemend belang van gezinsvervangende hulpvormen – als in gezin even niet meer lukt
 Aandacht gezin: door stijgende jeugdcriminaliteit en gewelddadige incidenten
 Belang ‘het veilige gezin’
o Meer kinderen in dagverblijf – wil meer stabiliteit – Simba huizen
o Druk op ouders: hoe kan je maken dat… (kind niet gepest wordt) er wordt veel verwacht van ouders
– wat kan je als ouder doen/ betekenen = zorgt voor onzekerheid en krampachtigheid bij ouders
 Zorgt voor beeld van een ‘gevaarlijke wereld’
 Schuldgevoel ouders (dingen doen zodat kind niet gepest wordt, maar kind wordt toch
gepest- ouders voelen zich schuldig)
 Minder vrijheid

Kern 4 periodes
 Periode 1: geloof
 Periode 2: wederopbouw – gezin belang – beleid
 Periode 3: revolutie, vrijheid, emancipatie vrouw, bespreekbaarheid, gezinsvormen
 Periode 4: aandacht naar gezin als hoeksteen – ouders worden om oren geslaan door goed
bedoelde adviezen, maar deze hebben vaak negatieve invloed = veel druk

1.3 De gezinskenmerken
Kenmerken
 Socio-demografische kenmerken
= gezinsgrootte, gezinssamenstelling, leeftijden, etnische achtergrond, opleiding, tewerkstelling,
maandinkomen…
 Cultuurpedagogische kenmerken
= thuistaal, aanbod taal, mediagebruik, betrokkenheid ouders bij school…
 Affectieve kenmerken
= opvoedingsstijlen, risico- en protectieve factorenen al dan niet gebruiken medische/ maatschappelijke zorg

Gezinskenmerken in kaart brengen = afhankelijk van wat men met gegevens wil doen

1.4 Gezinsvormen
1.4.1 Het kerngezin
= standaard in hedendaagse Westerse samenleving – 2 ouders + eventuele nakomelingen

1.4.2 Het uitgebreid gezin
= extended family
= kerngezin aangevuld met minstens één verwant


3