Volledige samenvatting Psychodynamische Therapie

PSYCHODYNAMISCHE THERAPIE
Hoofdstuk 1: Introductie evidence base van PDT
1. Terminologie: psychodynamische therapie ……………………………………………………………….
2. Effectiviteit van psychodynamische therapie bij volwassenen …………………………………….
3. Effectiviteit van psychodynamische therapie bij kinderen en jongeren ……………………….
4. Succesvolle uitkomsten van psychodynamische therapie (PDT) …………………………………
Hoofdstuk 2: Basisassumpties en basisprincipes
1. Basisassumpties ………………………………………………………………………………………………………..
1.1. Ontwikkelingsperspectief ……………………………………………………………………………………
1.2. Rol van onbewuste motivatie en intentionaliteit ………………………………………………..
1.3. Overdracht van patronen van denken, voelen en handelen in vroegere relaties
naar huidige relaties ………………………………………………………………………………………………….
1.4. Persoonsgericht perspectief ……………………………………………………………………………….
1.5. Erkenning van complexiteit ………………………………………………………………………………….
1.6. Focus op innerlijke psychische wereld en psychologische causaliteit …………………..
1.7. Continuïteit tussen normale en psychopathologische ontwikkeling …………………….
2. Basisprincipes …………………………………………………………………………………………………………….
2.1. Mensbeeld …………………………………………………………………………………………………………..
2.2. Kader …………………………………………………………………………………………………………………..
2.3. Relatie ………………………………………………………………………………………………………………….
3.4. Veranderingsprocessen ………………………………………………………………………………………..
Hoofdstuk 3: Mentaliseren (construct)
1. Construct ……………………………………………………………………………………………………………………
2. Ontwikkeling ………………………………………………………………………………………………………………
2.1. Ontwikkelingslijn …………………………………………………………………………………………………
2.1.1. 0 – 1 jaar …………………………………………………………………………………………………..
2.1.2. 1 – 3 jaar …………………………………………………………………………………………………..
2.1.3. 3 – 4 jaar ……………………………………………………………………………………………………
2.1.4. 4 – 5 jaar ……………………………………………………………………………………………………
2.1.5. 5 – 6 jaar ……………………………………………………………………………………………………
2.1.6. 6 – 7 jaar ……………………………………………………………………………………………………
2.1.7. 7 – 12 jaar …………………………………………………………………………………………………
2.1.8. 12 – 22 jaar ……………………………………………………………………………………………….
2.2. Factoren die de ontwikkeling van mentaliseren beïnvloeden ……………………………….




1

,Hoofdstuk 4: Mentalization-Based Treatment For Children (MBT-C)
1. Doestelling en opbouw ……………………………………………………………………………………………….
2. Assessment en initiële fase …………………………………………………………………………………………
2.1. Eerste sessie …………………………………………………………………………………………………………
2.2. Sessies met het kind …………………………………………………………………………………………….
2.2.1. Effortful control (aandachtscontrole) ………………………………………………………...
2.2.2. Affectregulatie ……………………………………………………………………………………………
2.2.3. Expliciet mentaliseren ………………………………………………………………………………..
2.3. Sessies met ouders ………………………………………………………………………………………………
2.4. Contacteren van andere belangrijke volwassenen ……………………………………………….
2.5. Delen en bespreken van case formulation en therapiedoelstellingen …………………..
2.6. Beslissen over verdere therapie …………………………………………………………………………..
3. Individuele kindertherapie ………………………………………………………………………………………….
3.1. Individueel kindertherapeutisch spoor …………………………………………………………………
3.1.1. Verschillende niveaus van therapeutische interventies ………………………………
4. Ouderbegeleiding ……………………………………………………………………………………………………….
4.1. Specttrum aan mentaliseren-bevorderende interventies …………………………………….
5. Afrondingsfase ……………………………………………………………………………………………………………
5.1. Voorbereiden op afronden …………………………………………………………………………………..
5.2. Afrondingsfase …………………………………………………………………………………………………….
Hoofdstuk 5: Dynamic Interpersonal Therapy (DIT)
1. Achtergrond ……………………………………………………………………………………………………………….
2. Kern ……………………………………………………………………………………………………………………………
3. Initiële fase (assessment fase) …………………………………………………………………………………….
3.1. Cliënt engageren: opbouwen van therapeutische relatie ……………………………………..
3.2. Komen tot een dynamische case formulation ………………………………………………………
3.3. Identificeren van en onderhandelen over therapeutische doelstellingen …………….
4. Middenfase (therapeutische fase) ………………………………………………………………………………
4.1. Inzichtgevende/explorerende technieken ……………………………………………………………
4.2. Steungevende technieken ……………………………………………………………………………………
4.3. Mentaliseren-bevorderende technieken ……………………………………………………………..
4.4. Directieve technieken ………………………………………………………………………………………….
4.5. Werken met verdedigingsmechanismen ………………………………………………………………
5. Afrondingsfase ……………………………………………………………………………………………………………
5.1. Rationale ……………………………………………………………………………………………………………..
5.2. Voorbereiden op afronden …………………………………………………………………………………..
5.3. Afrondingsfase …………………………………………………………………………………………………….




2

,Hoofdstuk 1: Introductie: evidence base van PDT
Een evidence-based behandeling is een behandeling die de toets van wetenschappelijk
onderzoek succesvol doorstaan heeft
 De stelling is niet geheel onjuist maar ook niet volledig
 APA: een evidence-based practice bestaat niet enkel uit wetenschappelijk
onderzoek/evidentie, maar ook uit klinische expertise en cliëntvariabelen (3 pijlers).
Het is dus een ruimer concept.
 Dus niet enkel empirisch ondersteund (empirically supported). Binnen die empirically
support is er sprake van gradaties/hiërarchie. Er bestaan verschillende soorten
evidentie: effectiviteit, efficacy, appropriateness (wat vindt de cliënt over
behandeling), feasibility (manier waarop het uitgevoerd kan worden in bestaande
settings)
1. Terminologie: psychodynamische therapie
Als je alle hedendaagse psychodynamische behandelingen gaat categoriseren, bestaan er 3
categorieën:
I. Psychoanalyse: diepgaande verkenning van de invloed van verleden op heden met
als doel diepgaande/bestendige persoonlijkheidsverandering (intrapychisch).
Minstens 3x-5x de week op de sofa. Vrije associatie/overdrachtsneurose staat
centraal (vrij laten praten/denken) met voorkeur voor geen face to face contact.
II. Langdurende psychodynamische psychotherapie: verkenning van invloed van
verleden op heden met als doel persoonlijkheidsverandering (intra-interpychisch).
Minstens 1x/3x per week face to face. Ook speelt hier vrije associatie een rol.
III. Kortdurende psychodynamische psychotherapie: vooral hier en nu met als doel
symptomatische verandering/verbetering en meer adaptieve oplossing van conflicten
en problemen (interpychisch). Minstens 1x/2x per week face to face.
Ze verschillen in kader en doelen. Deze verschillen zijn meer uit te drukken kwantitatieve
termen dan kwalitatieve. Ze bevinden zich op een continuüm (meer of minder) i.p.v. dat ze
fundamenteel van elkaar verschillen. Maar hebben ook gemeenschappelijke factoren. Ook
verschillen ook in interventies en technieken. Er zijn klemtoon verschillen i.p.v.
fundamentele verschillen.
2. Effectiviteit van psychodynamische therapie bij volwassenen
Luyten & Lowyck (2016) hebben zich vooral gebaseerd op RCT’s en meta-analyses.
PDT is effectief bij depressie, angststoornissen, eetstoornissen, somatische en functioneel
somatische stoornissen, middelenmisbruik, en persoonlijkheidsproblematiek
 Niet enkel symptomatische verbetering
 Maar ook relationele en persoonlijkheidsfunctioneren verbeterd
 Even effectief als andere evidence based behandelvorm



3

,  Geen verschil in methodologische kwaliteit van deze studies in vergelijking met RCT’s
van andere behandelvormen
 Bovendien zouden effecten op langere termijn (2-5j follow-up) behouden blijven.
 En bij langerdurende PDT zelfs verder verbeteren (sleeper-effect). D.w.z dat ze na
2/5j aangeven dat ze beter gaan, meer positieve effecten ervaren maar dat ze nog
beter gaan, dat ze blijven groeien als persoon. Dit kan te maken hebben met meer
fundamentele persoonlijkheidsverandering (hypothese). We gaan mensen
vaardigheden en methoden aanreiken om hen beter te laten omgaan met
levensgebeurtenissen. Als we op de laag van fundamentele
persoonlijkheidsverandering geraken (dat ze bv anders naar zichzelf en anderen
kijken, waardoor ze er anders mee omgaan) voelen ze daardoor dat ze bijvoorbeeld
beter tegen dingen kunnen.
3. Effectiviteit van psychodynamische therapie bij kinderen en jongeren
Luyten & Lowyck (2016) hebben zich ook gebaseerd op narratieve systematische reviews
(verhaal-gericht) en meta-analyses. Effectiviteit van
 Op gehechtheid gebaseerde interventies
 Klassieke speltherapie bij kinderen met sterk internaliserende problematiek
(depressie, angst,…)
 Stemmingsproblematiek
 Outreachende interventies (thuisbegeleiding, naar mensen toe gaan) voor at-risk
ouders en kinderen (bv ouders met verslavingsproblematiek)
 MBT-A (= mentalization based treatment) bij adolescenten met ernstige
persoonlijkheidsproblematiek
Midgley et al. (2021)
 Effectief bij een breed bereik aan geestelijke gezondheidsproblemen, in het bijzonder
 Internaliserende stoornissen
 Ontwikkelende persoonlijkheidsstoornissen
 Vroege negatieve levenservaringen
4. Succesvolle uitkomsten van psychodynamtische therapie (PDT)
Onderzoek toont aan dat PDT niet enkel tot symptomenreductie leidt maar ook (outcome
research)
 Symptomatische verbetering
 Verbeteringen in relaties en welbevinden
 Een betere capaciteit tot zelfanalyse
 Experimenteren met nieuwe gedragswijzen, vooral in interpersoonlijke relaties
 Plezier vinden in nieuwe uitdagingen
 Grotere tolerantie voor NA
 Gebruik van zelf-kalmerende en supportieve strategieën



4