samenvatting strafrecht

STRAFRECHT
1.INLEIDING
1.1.MINISTER VAN JUSTITIE


Minister van Justitie, eind september 2020 = Vincent van Quickenborne
 Federale materie
 Open VLD
2014-2020 = Koen Geens
 Federale materie
 CD&V
1.2.STRAFRECHT


Deze rechtstak belicht enerzijds de meest duistere kant van de mens & anderzijds roept het onrecht dat de
slachtoffers werd aangedaan op tot een collectieve solidariteit.  Strafrecht belicht de lelijkste en mooiste
kant van de mens
Strafrecht heeft een bijzondere aandacht in de media, het nieuws puilt uit van verslaggeving over
familiedrama’s, drugzaken…
Strafrecht kent een grote evolutie.

 Oorspronkelijk = strafrecht was gebaseerd op vergelding tegenover de dader en dit voor de
persoonlijke schade of overlast die hij of zij het slachtoffer aandeed

 Doel nu = bescherming van de maatschappij

Basis voor het strafrecht stat uit de tijd van de Franse Revolutie: DE VERLICHTING, Montesqieu, John
Locke, Jean Jacques rousseau  Le contract social
 Men ging er van uit dat de gedragingen van de mens werden beïnvloed door de ratio
 Maw elke burger is een rationele persoon met verantwoordelijkheid voor zijn gedrag & dat bij elk
misdrijf een vastgelegde strafmaat hoort
 Een inbreuk op het contract dat elke burger heeft met de maatschappij, moet bestraft worden,
maar de burger dient hierbij wel beschermd te worden tegen willekeurig optreden van de overheid
 De bestraffing van misdadig gedrag diende ten tijde van de Verlichting voldoen aan 3 basisprincipes
= rechten van verdediging
1. Legaliteitsbeginsel = de strafbare gedragingen en bijbehorende straffen moeten in
wetteksten vastliggen om strafbaar te kunnen zijn
2. Subsidiariteitsbeginsel = de staat beslist welke strafbare gedragingen bestraft moeten
worden

1

, 3. Proportionaliteitsbeginsel = de straffen moeten in verhouding zijn met de zwaarte van het
misdrijf
Strafwetboek werd ingevoerd in België in 1867  wetboek waarin de principes van de Verlichting en van
de Franse revolutie te vinden zijn. We vinden ook de misdrijven & bestraffing in het algemeen en de
misdrijven en bestraffing in het bijzonder.
Het strafrecht evalueerde van een instrument om daders te straffen voor het leed dat zij aan een
slachtoffer berokkenden, naar een instrument om het menselijk gedrag te sturen om het samenleven voor
iedereen mogelijk te maken. De staat bepaalt welke regels wee en niet aanvaardbaar zijn, zodat er geen
chaos ontstaat in de samenleving.
Is maw een beleidsteam dat op politiek vlak een populair onderwerp is, want deze rechtstak raakt de mens
in zijn kern.

2.DE INHOUD VAN HET STRAFRECHT

1. Materieel strafrecht
= de strafbare gedragingen, ‘misdrijven’ en ‘straffen’ zoals die vastliggen in rechtsregels
2. Strafprocesrecht
= regelt de procedure van het materieel strafrecht
3. Strafuitvoeringsrecht
= wordt de tenuitvoerlegging van de straffen/ sancties geregeld

3.MISDRIJVEN

De term “misdrijf” is de overkoepelende term voor gedragingen die in strijd zijn met de strafwet. Er zijn 3
soorten misdrijven:

1. Misdaden
2. Wanbedrijven
3. Overtredingen
3.1.ALGEMEEN


Wanneer iemand een misdrijf pleegt, stelt deze persoon een gedrag dat op het moment van de gepleegde
feiten strafbaar is op basis van een wet die dat gedrag strafbaar stelt.

Artikel 2 van het strafwetboek: “geen misdrijf kan worden gestraft met straffen die bij de wet niet waren
gesteld voordat het misdrijf werd gepleegd. Indien de straf, ten tijde van het vonnis bepaald, verschilt van
die welke ten tijde van het misdrijf was bepaald, wordt de minst zware straf toegepast”  slaat op het
legaliteitsbeginsel: legaliteitsbeginsel: de strafbare gedragingen en bijhorende straffen moeten in
wetteksten vastliggen, willen ze strafbaar zijn. Nullum crimen Sine Lege  (geen misdrijf zonder straf)



2

, De misdrijven staan niet enkel in het strafwetboek, maar ook in de bijzondere strafwetten, zoals het
verkeersrecht, het fiscaal recht, het milieurecht…




3