Samenvatting: Aardrijkskunde
§1
Klimaat: gemiddelde toestand van weer over een lange periode en voor
een groot gebied
Weer: toestand van de dampkring op een bepaald moment en voor een
klein gebied
Klimaat is onderdeel van systeem aarde, bestaat uit 4 onderdelen:
- atmosfeer: hier spelen weer en klimaat zich af
- hydrosfeer: het geheel van water op, onder en boven het oppervlak
- lithosfeer: hier behoren de aardkorst en het bovenste deel van de
aardmantel toe
- biosfeer: het gedeelte waar het aardse leven zich afspeelt
=> al deze sferen staan direct of indirect met elkaar in contact: als er in
de ene sfeer iets verandert, is dat ook in de andere sfeer te merken
Atmosfeer werd gevormd toen aarde na haar ontstaan, 4.6 miljard, begon
af te koelen
=> in de loop van tijd ontstond een gasvorming omhulsel die door
zwaartekracht niet in de ruimte verdwijnt => zwaartekracht zorgt er ook
voor dat grootste concentratie dichtbij aarde te vinden is
Samenstelling van atmosfeer is uniek en verschilt veel met planeten uit
ons zonnestelsel
=> atmosfeer is dus opgebouwd uit 4 lagen, deze lagen zijn gescheiden
tussen ‘pauzes’: hoogtes waarop temperatuur toeneemt of afneemt
4 lagen van de atmosfeer:
- troposfeer: dit is de onderste laag van de atmosfeer en is bij de polen ±
9 kilometer dik en bij de evenaar ± 12 kilometer dik, in de troposfeer
speelt zich het weer af
=> iedere 100 m daalt de temperatuur met 0.6 graden, dit is de
temperatuurgradiënt
=> afwijkingen van gemiddelde temperatuurgradiënt hangt af van
luchtvochtigheid => hoe droger de lucht, hoe groter de
temperatuurgradiënt
- stratosfeer: vanaf de tropopauze (overgang tussen troposfeer en
stratosfeer) is de temperatuur 10 kilometer vrij constant, vervolgens wordt
het even warmer en dan volgt de stratopauze: ± 0 graden. De laag tussen
deze 2 pauzes heet de stratosfeer
=> bevat veel ozongas (O3), dit gas neemt voor de mens schadelijke UV-
straling op, door de opname hiervan wordt de stratosfeer warm
- mesosfeer: meeste meteorieten die op aarde afkomen beginnen in deze
sfeer te verbranden en vallen rond 25 kilometer uiteen.
- thermosfeer: dit is de sfeer boven de mesosfeer (na de mesopauze
dus), deze sfeer bevat minder dan 1% van alle atmosferische gassen
Zon is belangrijkste energiebron voor aarde, zonder deze zonnestraling
grote problemen
§1
Klimaat: gemiddelde toestand van weer over een lange periode en voor
een groot gebied
Weer: toestand van de dampkring op een bepaald moment en voor een
klein gebied
Klimaat is onderdeel van systeem aarde, bestaat uit 4 onderdelen:
- atmosfeer: hier spelen weer en klimaat zich af
- hydrosfeer: het geheel van water op, onder en boven het oppervlak
- lithosfeer: hier behoren de aardkorst en het bovenste deel van de
aardmantel toe
- biosfeer: het gedeelte waar het aardse leven zich afspeelt
=> al deze sferen staan direct of indirect met elkaar in contact: als er in
de ene sfeer iets verandert, is dat ook in de andere sfeer te merken
Atmosfeer werd gevormd toen aarde na haar ontstaan, 4.6 miljard, begon
af te koelen
=> in de loop van tijd ontstond een gasvorming omhulsel die door
zwaartekracht niet in de ruimte verdwijnt => zwaartekracht zorgt er ook
voor dat grootste concentratie dichtbij aarde te vinden is
Samenstelling van atmosfeer is uniek en verschilt veel met planeten uit
ons zonnestelsel
=> atmosfeer is dus opgebouwd uit 4 lagen, deze lagen zijn gescheiden
tussen ‘pauzes’: hoogtes waarop temperatuur toeneemt of afneemt
4 lagen van de atmosfeer:
- troposfeer: dit is de onderste laag van de atmosfeer en is bij de polen ±
9 kilometer dik en bij de evenaar ± 12 kilometer dik, in de troposfeer
speelt zich het weer af
=> iedere 100 m daalt de temperatuur met 0.6 graden, dit is de
temperatuurgradiënt
=> afwijkingen van gemiddelde temperatuurgradiënt hangt af van
luchtvochtigheid => hoe droger de lucht, hoe groter de
temperatuurgradiënt
- stratosfeer: vanaf de tropopauze (overgang tussen troposfeer en
stratosfeer) is de temperatuur 10 kilometer vrij constant, vervolgens wordt
het even warmer en dan volgt de stratopauze: ± 0 graden. De laag tussen
deze 2 pauzes heet de stratosfeer
=> bevat veel ozongas (O3), dit gas neemt voor de mens schadelijke UV-
straling op, door de opname hiervan wordt de stratosfeer warm
- mesosfeer: meeste meteorieten die op aarde afkomen beginnen in deze
sfeer te verbranden en vallen rond 25 kilometer uiteen.
- thermosfeer: dit is de sfeer boven de mesosfeer (na de mesopauze
dus), deze sfeer bevat minder dan 1% van alle atmosferische gassen
Zon is belangrijkste energiebron voor aarde, zonder deze zonnestraling
grote problemen
