HOOFDSTUK 1
De school als een sociaal systeem
1. Theorie
Doel van theorie is algemene verklaringen bieden die onderzoek en praktijk leiden.
1.1. Theorie en wetenschap
Organisatiewetenschappen …
- beschrijven en verklaren regelmatigheden in het gedrag van individuen of groepen in
een organisatie
- zoeken basisprincipes om een algemeen begrip van de structuur en dynamiek van een
organisatie te verschaffen.
Wetenschap heeft twee gezichten:
1. exact en systematisch
2. geniaal als innovatief
Sommige wetenschappers zien wetenschap als statisch, maar is eerder een dynamisch proces van
ontwikkeling via observatie en experiment die op hun beurt verdere experimentatie en observatie
genereren met als basisdoel het vinden van algemene verklaringen (theorie).
è Geen enkele theorie kan als klaar beschouwd worden omdat er op elke ogenblik een betere theorie
gevonden kan worden.
è Wetenschap is in dat opzicht zelfkritisch en zelfcorrectief.
Definitie theorie: een verzameling van relationele concepten, assumpties en generalisaties
die systematisch de regelmatigheden in het gedrag in bestuurlijke organisaties beschriift en
verklaart. Goede theorie is testbaar, coherent, economisch, algemeen en bruikbaar.
1
,1.2. Elementen van theorie
Theorie helpt ons bepaalde fenomenen te begrijpen, het is van nature algemeen en abstract. Het gaat
dus om de bruikbaarheid van de theorie.
Concepten ziin abstracte termen (woorden) die een speciale definities hebben gekregen. Het helpt
ons akkoord te gaan met de betekenis van een term en hun abstractheid verzekert
generaliseerbaarheid.
è We moeten de concepten integreren in een theoretische relatie die ons een algemene verklaring
bieden = theoretische generalisatie.
1.3. Theorie en realiteit
• Onze conceptuele kaders ziin vereenvoudigingen van organisaties die bepaalde kenmerken
benadrukken en andere negeren.
• We gebruiken allemaal theorieën om onze acties te begeleiden.
• Realiteit zit niet in ons hoofd maar we beginnen de theorieën en modellen te begriipen tiidens ons
handelen, aanpassen en verfijnen.
1.4. Theorie en onderzoek
• Onderzoek is onlosmakeliik verbonden met theorie.
• Veel misverstanden rond theorie ontstaan door interpretatie van de betekenis en het doel van
onderzoek.
• Wetenschappeliik onderzoek is een systematische gecontroleerde empirische en kritische onderzoek
van hypothetische voorstellen over de veronderstelde relaties tussen natuurverschijnselen.
Hypothese
Een hypothese is een vermoedeliike statement die een relatie tussen tenminste twee
concepten/variabelen aanduidt.
è Hypothese is empirisch testbaar
Een hypothese is een vooroordeel van een onderzoeker. Het testen van een hypothese is
essentieel in de ontwikkeling van kennis voor elk studiegebied. De bruikbaarheid van een
theorie wordt in empirisch onderzoek ondersteunt door een hypothese.
2
,Het doel van organisatieonderzoekers is het testen van theorieën en veronderstellingen, herdefiniëren
van verklaringen en herformuleren van theorieën doormiddel van meer data en bewiis.
De figuur toont de basiscomponenten van theorie om kennis te ontwikkelen.
• Concepten worden gelinkt en bieden een logische consistente voorstellen als algemene verklaring
voor een fenomeen (een theorie).
• Hypotheses worden afgeleid van een theorie
om de bruikbaarheid van de theorie te testen.
De concepten van een theorie worden
gemeten als variabelen.
• De hypothese wordt empirisch getest.
• De uitkomst van dit onderzoek geeft data die
de algemene generalisatie van de theorie
accepteert, afwijst, herformuleert. Met
voldoende empirische ondersteuning en bewijs worden de generalisaties, principes die het fenomeen
verklaren.
è Theorie dient als basis om hypotheses te genereren die een observeerbare gedrag beschrijven en
voorspellen.
è Anderzijds is het ultieme doel het verschaffen van betrouwbare algemene verklaringen
1.5. Theorie en praktijk
Theorie is direct gerelateerd aan praktijk op 3 manieren:
1. theorie voorziet een referentiekader voor de praktijjk
2. Het theoretiseringsproces verschaft een algemene analysewijze van praktische gebeurtenissen
3. Theorie begeleidt het maken van beslissingen
Theorie zorgt niet automatisch voor aanpassingen aan praktische problemen. Het belangrijkste is het
gebruik van concepten. Het aanwiizen van een probleem zal het probleem zelf niet oplossen. Het helpt het
organiseren van problemen om zo een haalbaar actieplan op te stellen.
3
, De relatie theorie met praktijk gaat verder dan het gebruik van de concepten van de theorie om een
aspect van een probleem te labelen:
De 5 stappen
1. het identificeren van het probleem
2. conceptualisering
3. generalisering in de vorm van hypotheses die een antwoord op het probleem kunnen zijn
4. het uitvoeren van de consequenties en implicaties van een hypothese
5. het testen van de hypothese
è de aanpak is gelijkaardig: systematisch en reflectief.
2. Een systeemperspectief
Systeemperspectief is het bekijken van een organisatie in zijn geheel, een systeem die voorkomt in ziin
omgeving, …
è Men maakte vroeger het onderscheid tussen open en gesloten systemen.
• Lange tijd werd de school geanalyseerd als een gesloten systeem (voor 1960), afgesloten van de
buitenwereld. Enkel de interne werking werd geanalyseerd, er werd geen rekening gehouden met de
externe beperkingen van de omgeving.
• Na 1960 werd algemeen aangenomen dat de school een open systeem is.
è Nu 3 systemen
1. Rationele systemen
2. Natuurlijke systemen
3. Open systemen
è De systemen verschillen, maar hebben ook overlapping
è Ze zijn gedeelteliik complementair, maar ook conflicterend
4
De school als een sociaal systeem
1. Theorie
Doel van theorie is algemene verklaringen bieden die onderzoek en praktijk leiden.
1.1. Theorie en wetenschap
Organisatiewetenschappen …
- beschrijven en verklaren regelmatigheden in het gedrag van individuen of groepen in
een organisatie
- zoeken basisprincipes om een algemeen begrip van de structuur en dynamiek van een
organisatie te verschaffen.
Wetenschap heeft twee gezichten:
1. exact en systematisch
2. geniaal als innovatief
Sommige wetenschappers zien wetenschap als statisch, maar is eerder een dynamisch proces van
ontwikkeling via observatie en experiment die op hun beurt verdere experimentatie en observatie
genereren met als basisdoel het vinden van algemene verklaringen (theorie).
è Geen enkele theorie kan als klaar beschouwd worden omdat er op elke ogenblik een betere theorie
gevonden kan worden.
è Wetenschap is in dat opzicht zelfkritisch en zelfcorrectief.
Definitie theorie: een verzameling van relationele concepten, assumpties en generalisaties
die systematisch de regelmatigheden in het gedrag in bestuurlijke organisaties beschriift en
verklaart. Goede theorie is testbaar, coherent, economisch, algemeen en bruikbaar.
1
,1.2. Elementen van theorie
Theorie helpt ons bepaalde fenomenen te begrijpen, het is van nature algemeen en abstract. Het gaat
dus om de bruikbaarheid van de theorie.
Concepten ziin abstracte termen (woorden) die een speciale definities hebben gekregen. Het helpt
ons akkoord te gaan met de betekenis van een term en hun abstractheid verzekert
generaliseerbaarheid.
è We moeten de concepten integreren in een theoretische relatie die ons een algemene verklaring
bieden = theoretische generalisatie.
1.3. Theorie en realiteit
• Onze conceptuele kaders ziin vereenvoudigingen van organisaties die bepaalde kenmerken
benadrukken en andere negeren.
• We gebruiken allemaal theorieën om onze acties te begeleiden.
• Realiteit zit niet in ons hoofd maar we beginnen de theorieën en modellen te begriipen tiidens ons
handelen, aanpassen en verfijnen.
1.4. Theorie en onderzoek
• Onderzoek is onlosmakeliik verbonden met theorie.
• Veel misverstanden rond theorie ontstaan door interpretatie van de betekenis en het doel van
onderzoek.
• Wetenschappeliik onderzoek is een systematische gecontroleerde empirische en kritische onderzoek
van hypothetische voorstellen over de veronderstelde relaties tussen natuurverschijnselen.
Hypothese
Een hypothese is een vermoedeliike statement die een relatie tussen tenminste twee
concepten/variabelen aanduidt.
è Hypothese is empirisch testbaar
Een hypothese is een vooroordeel van een onderzoeker. Het testen van een hypothese is
essentieel in de ontwikkeling van kennis voor elk studiegebied. De bruikbaarheid van een
theorie wordt in empirisch onderzoek ondersteunt door een hypothese.
2
,Het doel van organisatieonderzoekers is het testen van theorieën en veronderstellingen, herdefiniëren
van verklaringen en herformuleren van theorieën doormiddel van meer data en bewiis.
De figuur toont de basiscomponenten van theorie om kennis te ontwikkelen.
• Concepten worden gelinkt en bieden een logische consistente voorstellen als algemene verklaring
voor een fenomeen (een theorie).
• Hypotheses worden afgeleid van een theorie
om de bruikbaarheid van de theorie te testen.
De concepten van een theorie worden
gemeten als variabelen.
• De hypothese wordt empirisch getest.
• De uitkomst van dit onderzoek geeft data die
de algemene generalisatie van de theorie
accepteert, afwijst, herformuleert. Met
voldoende empirische ondersteuning en bewijs worden de generalisaties, principes die het fenomeen
verklaren.
è Theorie dient als basis om hypotheses te genereren die een observeerbare gedrag beschrijven en
voorspellen.
è Anderzijds is het ultieme doel het verschaffen van betrouwbare algemene verklaringen
1.5. Theorie en praktijk
Theorie is direct gerelateerd aan praktijk op 3 manieren:
1. theorie voorziet een referentiekader voor de praktijjk
2. Het theoretiseringsproces verschaft een algemene analysewijze van praktische gebeurtenissen
3. Theorie begeleidt het maken van beslissingen
Theorie zorgt niet automatisch voor aanpassingen aan praktische problemen. Het belangrijkste is het
gebruik van concepten. Het aanwiizen van een probleem zal het probleem zelf niet oplossen. Het helpt het
organiseren van problemen om zo een haalbaar actieplan op te stellen.
3
, De relatie theorie met praktijk gaat verder dan het gebruik van de concepten van de theorie om een
aspect van een probleem te labelen:
De 5 stappen
1. het identificeren van het probleem
2. conceptualisering
3. generalisering in de vorm van hypotheses die een antwoord op het probleem kunnen zijn
4. het uitvoeren van de consequenties en implicaties van een hypothese
5. het testen van de hypothese
è de aanpak is gelijkaardig: systematisch en reflectief.
2. Een systeemperspectief
Systeemperspectief is het bekijken van een organisatie in zijn geheel, een systeem die voorkomt in ziin
omgeving, …
è Men maakte vroeger het onderscheid tussen open en gesloten systemen.
• Lange tijd werd de school geanalyseerd als een gesloten systeem (voor 1960), afgesloten van de
buitenwereld. Enkel de interne werking werd geanalyseerd, er werd geen rekening gehouden met de
externe beperkingen van de omgeving.
• Na 1960 werd algemeen aangenomen dat de school een open systeem is.
è Nu 3 systemen
1. Rationele systemen
2. Natuurlijke systemen
3. Open systemen
è De systemen verschillen, maar hebben ook overlapping
è Ze zijn gedeelteliik complementair, maar ook conflicterend
4
