Auditing Beginselen
AB
Samenvatti ng
EAC 1 – Grondslagen van Auditing & Assurance
H1 Betekenis van de accountantscontrole
Ontstaan van het accountantsberoep
Groei naar grotere ondernemingen -> scheiding leiding en eigendom -> belangrijk om informatie te
controleren -> meer financiering nodig door aandeelhouders en externe partijen -> scheiding tussen
eigendom en beheer
Accountantscontrole = De externe en onafhankelijke controle door een accountant, van (met name)
de jaarrekening van een organisatie.
Pincoffs-affaire
De Pincoffs-affaire is de aanleiding voor het ontstaan van het accountantsberoep. Pincoff maakte
verliezen, maar wist dit te verbloemen door de balansen te vervalsen. Hierdoor leek het alsof hij
enorme winst maakte.
De Pincoff affaire sterkte de wens op onafhankelijk toezicht dan wel controle op het door het
management gevoerde beleid en de verantwoorde financiële prestaties op het moment dat sprake is
van scheiding van leiding en eigendom.
Vraag naar accountantscontrole
1. Informatietheorie = Het risico dat er verkeerde informatie vanuit het management wordt
verschaft naar het maatschappelijk verkeer. Een oplossing hiervoor is de accountant.
2. Agency theorie = Tegengestelde belangen tussen het management (agent) en
aandeelhouders (principaal). De kosten die het gevolg zijn van de scheiding van eigendom en
beheer worden agency costs genoemd, accountantskosten vallen hier ook onder.
3. Verzekeringstheorie = De controlekosten worden gezien als een vergoeding voor het
overdragen van het risico van onjuiste informatie.
, 4. Vertrouwenstheorie (Limpergstheorie) = Enerzijds wekt de accountant bij het
maatschappelijk verkeer een zeker vertrouwen op en dient de accountant zijn
werkzaamheden hierop af te stemmen. Anderzijds dient de accountant ervoor zorg te dragen
dat bij het maatschappelijk verkeer geen groter vertrouwen op te wekken dan zijn
werkzaamheden en bevindingen rechtsvaardigen.
Verwachtingen van het maatschappelijk verkeer
Verwachtingskloof = Tussen de verwachtingen van het maatschappelijk verkeer en de accountants
zijn verschillen.
Prestatiekloof = Tekortkomingen in de standaarden en de prestaties van de accountant.
Redelijkheidskloof = Wat kan er redelijkerwijs worden verwacht van de accountantscontrole en wat
vindt het maatschappelijk verkeer dat de accountant moet leveren?
Informatiekloof = Het verschil tussen de hoeveelheid en de kwaliteit van de informatie die de
gebruiker comfort geven bij het nemen van zijn beslissing.
H2 Organisatie van het accountantsberoep
De Orde Nederlands Instituut van Registeraccountants (NIVRA) is gefuseerd met De Nederlandse
Orde van Accountants-Administratieconsulenten tot de Nederlandse Beroepsorganisatie van
Accountants (NBA).
De Wet op het accountantsberoep biedt titelbescherming voor de titel Accountant zoals AA en RA.
Volgens de Wet op het accountantsberoep is alleen de accountant, AA, RA die in accountantsregister
is ingeschreven, gerechtigd de titel van accountant te voeren.
De Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta) gebruikt de term externe accountant. De externe
accountant is de natuurlijke persoon die werkzaam is bij of verbonden is aan een
accountantsorganisatie en die verantwoordelijk is voor de uitvoering van wettelijke controle. De Wta
heeft ervoor gezorgd dat een accountantsorganisatie voor het uitvoeren van wettelijke controles een
vergunning van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) nodig heeft en dat de certificerend
accountant door de vergunning houdende organisatie bij de AFM aangemeld moet zijn als externe
accountant.
International Federation of Accountants (IFAC) = Uitvaardigen van normen op het gebied van
beroepsethiek, de accountantscontrole, en het accountantsonderwijs, en het bewaken van de
kwaliteit van de beroepsuitoefening.
International Accounting Standards Board (IASB) = De taak van IASB is om internationale
standaarden voor de financiële verslaggeving op te stelen en te stimuleren dat die standaarden ook
in de hele wereld worden aanvaard en nageleefd.
Fédération des Experts Comptables Européens (FEE) = Het bevorderen van de belangen van het
Europese accountantsgroep, het publieke belang van het werk van accountants in aanmerking
nemend.
H3 Regelgeving voor accountants
,Regelgeving voor de individuele accountant
Wet op het accountantsberoep = Hierin zijn de taken, rechten, verplichtingen en de bevoegdheden
van de beroepsorganisatie (NBA) geregeld.
Verordeningen
Nadere voorschriften
Controle- en overige standaarden
Nadere voorschriften = Bepaalde onderwerpen uit verordeningen worden verder uitgewerkt.
NV COS = Verdere uitwerking van ‘Vakbekwaamheid en zorgvuldigheid’ uit de VGBA
NV NOCLAR = Verdere uitwerking van ‘Professionaliteit en Integriteit’ uit de VGBA
Wettelijke controle = Een controle van een financiële verantwoording van een onderneming of
instelling ten behoeve van het maatschappelijk verkeer, die verplicht is gesteld bij krachtens de
bijlage bij de Wta.
Tuchtrecht = Klachtrecht en heeft als doel een oordeel te verkrijgen over de kwaliteit van de
beroepsuitoefening van accountants en om de kwaliteit op een bepaald niveau te houden.
Indien gedupeerden een klacht willen indienen tegen de betrokken Nederlandse accountants en het
accountantskantoor. Bij welke Nederlandse instantie kunnen gedupeerden terecht en bij welke wet
is dat geregeld?
Een belanghebbende kan een aanklacht indienen bij de Klachtencommissie van de NBA
(klachtrecht) en de Accountantskamer te Zwolle (tuchtrecht). Dit is per wet geregeld in de
Wet tuchtrechtspraak accountants (Wtra).
Vijf tuchtrechtmaatregelen die de accountant kunnen worden opgelegd:
Een geldboete
Een schriftelijke waarschuwing
Een schriftelijke berisping (een duidelijk verwijt waarin een veroordeling van het
onzorgvuldige handelen ligt opgesloten)
Een schorsing in het accountantsregister voor maximaal één jaar
Doorhaling in het register. Na maximaal tien jaar mag de betreffende accountant weer een
verzoek tot inschrijving doen.
Betekenis van de regelgeving voor jaarverslaggeving
Onder de wettelijke controlefunctie wordt begrepen de accountantscontrole voor de grote en
middelgrote ondernemingen. In BW2 (burgerlijk wetboek) zijn de normen vastgelegd voor het
opstellen van de jaarrekening en het jaarverslag.
Beursgenoteerde ondernemingen moeten op grond van Europese wetgeving de jaarrekening
opstellen volgens de IFRS. Ook niet beursgenoteerde ondernemingen mogen de jaarrekening
opstellen conform IFRS.
De Nederlandse richtlijnen voor jaarverslaggeving worden gepubliceerd door de Raad voor
Jaarverslaggeving (RJ).
NBA op grond van de WTA verantwoordelijk voor de bevordering van de goede beroepsuitoefening.
Hierin worden de opzet van het kwaliteitsonderzoek bij accountantseenheden en de daaruit
voortvloeiende rechten en verplichtingen voor de leden behandeld.
Er zijn drie soorten:
, 1. Periodiek onderzoek
2. Thematisch onderzoek
3. Incidenteel onderzoek
In de regelgeving voor accountantspraktijken is een onderscheid tussen regelgeving die van
toepassing is op:
Accountantspraktijken die een vergunning hebben gekregen van de AFM, dus wettelijke
controles mogen uitvoeren. – in de Wta specifiek aangeduid als accountantsorganisaties.
Accountantspraktijken die geen AFM-vergunning hebben en die dus niet onder de Wta vallen
– accountantskantoren.
Structuurregelgeving:
Wetgeving
Wet op het accountantsberoep (Wab)
Wet tuchtrechtspraak accountants (WTRA)
Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta)
Besluit toezicht accountantsorganisaties (Bta)
Verordeningen
Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA)
Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO)
Verordening accountantsorganisaties (AA's)
Verordening accountantsorganisaties (RA's)
Verordening op kwaliteitsbeoordelingen
Verordening op klachtbehandeling
Verordening op Raad voor Geschillen
Verordening op de ledengroepen
Nader voorschriften
NV accountantskantoren - assurance (RA)
NV accountantskantoren - aan assurance verwant (AA)
NV accountantskantoren - aan assurance verwant (RA)
Tijdelijke nadere voorschriften kwaliteitssystemen
Nadere voorschriften permanente educatie
Nadere voorschriften controle- en overige standaarden
H4 Ethiek voor accountants
Het belang van Ethiek
Assurance opdracht = Een opdracht waarbij een accountant een conclusie formuleert die is bedoeld
om het vertrouwen van de beoogde gebruikers in de toekomst van de evaluatie of toetsing van het
object van onderzoek te versterken.
Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA)
VGBA = Geeft de accountant een handvat bij het oplossen van ethische dillema’s en bevat de waarde
van het accountantsberoep.
Fundamentele beginselen in de VGBA =
1. Professionaliteit = De accountant onthoudt zich van elk handelen of nalaten waarvan hij
weet of behoort te weten dat dit het accountantsberoep in diskrediet brengt of kan brengen.
2. Integriteit = De accountant treedt eerlijk en oprecht op.
AB
Samenvatti ng
EAC 1 – Grondslagen van Auditing & Assurance
H1 Betekenis van de accountantscontrole
Ontstaan van het accountantsberoep
Groei naar grotere ondernemingen -> scheiding leiding en eigendom -> belangrijk om informatie te
controleren -> meer financiering nodig door aandeelhouders en externe partijen -> scheiding tussen
eigendom en beheer
Accountantscontrole = De externe en onafhankelijke controle door een accountant, van (met name)
de jaarrekening van een organisatie.
Pincoffs-affaire
De Pincoffs-affaire is de aanleiding voor het ontstaan van het accountantsberoep. Pincoff maakte
verliezen, maar wist dit te verbloemen door de balansen te vervalsen. Hierdoor leek het alsof hij
enorme winst maakte.
De Pincoff affaire sterkte de wens op onafhankelijk toezicht dan wel controle op het door het
management gevoerde beleid en de verantwoorde financiële prestaties op het moment dat sprake is
van scheiding van leiding en eigendom.
Vraag naar accountantscontrole
1. Informatietheorie = Het risico dat er verkeerde informatie vanuit het management wordt
verschaft naar het maatschappelijk verkeer. Een oplossing hiervoor is de accountant.
2. Agency theorie = Tegengestelde belangen tussen het management (agent) en
aandeelhouders (principaal). De kosten die het gevolg zijn van de scheiding van eigendom en
beheer worden agency costs genoemd, accountantskosten vallen hier ook onder.
3. Verzekeringstheorie = De controlekosten worden gezien als een vergoeding voor het
overdragen van het risico van onjuiste informatie.
, 4. Vertrouwenstheorie (Limpergstheorie) = Enerzijds wekt de accountant bij het
maatschappelijk verkeer een zeker vertrouwen op en dient de accountant zijn
werkzaamheden hierop af te stemmen. Anderzijds dient de accountant ervoor zorg te dragen
dat bij het maatschappelijk verkeer geen groter vertrouwen op te wekken dan zijn
werkzaamheden en bevindingen rechtsvaardigen.
Verwachtingen van het maatschappelijk verkeer
Verwachtingskloof = Tussen de verwachtingen van het maatschappelijk verkeer en de accountants
zijn verschillen.
Prestatiekloof = Tekortkomingen in de standaarden en de prestaties van de accountant.
Redelijkheidskloof = Wat kan er redelijkerwijs worden verwacht van de accountantscontrole en wat
vindt het maatschappelijk verkeer dat de accountant moet leveren?
Informatiekloof = Het verschil tussen de hoeveelheid en de kwaliteit van de informatie die de
gebruiker comfort geven bij het nemen van zijn beslissing.
H2 Organisatie van het accountantsberoep
De Orde Nederlands Instituut van Registeraccountants (NIVRA) is gefuseerd met De Nederlandse
Orde van Accountants-Administratieconsulenten tot de Nederlandse Beroepsorganisatie van
Accountants (NBA).
De Wet op het accountantsberoep biedt titelbescherming voor de titel Accountant zoals AA en RA.
Volgens de Wet op het accountantsberoep is alleen de accountant, AA, RA die in accountantsregister
is ingeschreven, gerechtigd de titel van accountant te voeren.
De Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta) gebruikt de term externe accountant. De externe
accountant is de natuurlijke persoon die werkzaam is bij of verbonden is aan een
accountantsorganisatie en die verantwoordelijk is voor de uitvoering van wettelijke controle. De Wta
heeft ervoor gezorgd dat een accountantsorganisatie voor het uitvoeren van wettelijke controles een
vergunning van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) nodig heeft en dat de certificerend
accountant door de vergunning houdende organisatie bij de AFM aangemeld moet zijn als externe
accountant.
International Federation of Accountants (IFAC) = Uitvaardigen van normen op het gebied van
beroepsethiek, de accountantscontrole, en het accountantsonderwijs, en het bewaken van de
kwaliteit van de beroepsuitoefening.
International Accounting Standards Board (IASB) = De taak van IASB is om internationale
standaarden voor de financiële verslaggeving op te stelen en te stimuleren dat die standaarden ook
in de hele wereld worden aanvaard en nageleefd.
Fédération des Experts Comptables Européens (FEE) = Het bevorderen van de belangen van het
Europese accountantsgroep, het publieke belang van het werk van accountants in aanmerking
nemend.
H3 Regelgeving voor accountants
,Regelgeving voor de individuele accountant
Wet op het accountantsberoep = Hierin zijn de taken, rechten, verplichtingen en de bevoegdheden
van de beroepsorganisatie (NBA) geregeld.
Verordeningen
Nadere voorschriften
Controle- en overige standaarden
Nadere voorschriften = Bepaalde onderwerpen uit verordeningen worden verder uitgewerkt.
NV COS = Verdere uitwerking van ‘Vakbekwaamheid en zorgvuldigheid’ uit de VGBA
NV NOCLAR = Verdere uitwerking van ‘Professionaliteit en Integriteit’ uit de VGBA
Wettelijke controle = Een controle van een financiële verantwoording van een onderneming of
instelling ten behoeve van het maatschappelijk verkeer, die verplicht is gesteld bij krachtens de
bijlage bij de Wta.
Tuchtrecht = Klachtrecht en heeft als doel een oordeel te verkrijgen over de kwaliteit van de
beroepsuitoefening van accountants en om de kwaliteit op een bepaald niveau te houden.
Indien gedupeerden een klacht willen indienen tegen de betrokken Nederlandse accountants en het
accountantskantoor. Bij welke Nederlandse instantie kunnen gedupeerden terecht en bij welke wet
is dat geregeld?
Een belanghebbende kan een aanklacht indienen bij de Klachtencommissie van de NBA
(klachtrecht) en de Accountantskamer te Zwolle (tuchtrecht). Dit is per wet geregeld in de
Wet tuchtrechtspraak accountants (Wtra).
Vijf tuchtrechtmaatregelen die de accountant kunnen worden opgelegd:
Een geldboete
Een schriftelijke waarschuwing
Een schriftelijke berisping (een duidelijk verwijt waarin een veroordeling van het
onzorgvuldige handelen ligt opgesloten)
Een schorsing in het accountantsregister voor maximaal één jaar
Doorhaling in het register. Na maximaal tien jaar mag de betreffende accountant weer een
verzoek tot inschrijving doen.
Betekenis van de regelgeving voor jaarverslaggeving
Onder de wettelijke controlefunctie wordt begrepen de accountantscontrole voor de grote en
middelgrote ondernemingen. In BW2 (burgerlijk wetboek) zijn de normen vastgelegd voor het
opstellen van de jaarrekening en het jaarverslag.
Beursgenoteerde ondernemingen moeten op grond van Europese wetgeving de jaarrekening
opstellen volgens de IFRS. Ook niet beursgenoteerde ondernemingen mogen de jaarrekening
opstellen conform IFRS.
De Nederlandse richtlijnen voor jaarverslaggeving worden gepubliceerd door de Raad voor
Jaarverslaggeving (RJ).
NBA op grond van de WTA verantwoordelijk voor de bevordering van de goede beroepsuitoefening.
Hierin worden de opzet van het kwaliteitsonderzoek bij accountantseenheden en de daaruit
voortvloeiende rechten en verplichtingen voor de leden behandeld.
Er zijn drie soorten:
, 1. Periodiek onderzoek
2. Thematisch onderzoek
3. Incidenteel onderzoek
In de regelgeving voor accountantspraktijken is een onderscheid tussen regelgeving die van
toepassing is op:
Accountantspraktijken die een vergunning hebben gekregen van de AFM, dus wettelijke
controles mogen uitvoeren. – in de Wta specifiek aangeduid als accountantsorganisaties.
Accountantspraktijken die geen AFM-vergunning hebben en die dus niet onder de Wta vallen
– accountantskantoren.
Structuurregelgeving:
Wetgeving
Wet op het accountantsberoep (Wab)
Wet tuchtrechtspraak accountants (WTRA)
Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta)
Besluit toezicht accountantsorganisaties (Bta)
Verordeningen
Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA)
Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO)
Verordening accountantsorganisaties (AA's)
Verordening accountantsorganisaties (RA's)
Verordening op kwaliteitsbeoordelingen
Verordening op klachtbehandeling
Verordening op Raad voor Geschillen
Verordening op de ledengroepen
Nader voorschriften
NV accountantskantoren - assurance (RA)
NV accountantskantoren - aan assurance verwant (AA)
NV accountantskantoren - aan assurance verwant (RA)
Tijdelijke nadere voorschriften kwaliteitssystemen
Nadere voorschriften permanente educatie
Nadere voorschriften controle- en overige standaarden
H4 Ethiek voor accountants
Het belang van Ethiek
Assurance opdracht = Een opdracht waarbij een accountant een conclusie formuleert die is bedoeld
om het vertrouwen van de beoogde gebruikers in de toekomst van de evaluatie of toetsing van het
object van onderzoek te versterken.
Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA)
VGBA = Geeft de accountant een handvat bij het oplossen van ethische dillema’s en bevat de waarde
van het accountantsberoep.
Fundamentele beginselen in de VGBA =
1. Professionaliteit = De accountant onthoudt zich van elk handelen of nalaten waarvan hij
weet of behoort te weten dat dit het accountantsberoep in diskrediet brengt of kan brengen.
2. Integriteit = De accountant treedt eerlijk en oprecht op.
