2e jaar Orthopedagogie
Karel De Grote Hogeschool
jeugdrecht
Inhoud
Hoofdstuk 1: Het internationaal verdrag van de rechten van
het kind (IVRK)
1. Ontstaansgeschiedenis............................................................................................................................... 6
2. De inhoud van het verdrag......................................................................................................................... 7
2.1. De drie P’s.......................................................................................................................................................8
2.1.1. De beschermingsrechten (protection).....................................................................................................8
2.1.2. De provisierechten (provision)................................................................................................................8
2.1.3. De participatierechten (participation)....................................................................................................8
2.2. Draagwijdte van het IVRK..............................................................................................................................9
2.3. De 54 artikelen van het IVRK in eenvoudige bewoordingen........................................................................10
3. De toepassing van het verdrag controleren............................................................................................... 10
3.1. Het Internationaal Comité voor de Rechten van het Kind...........................................................................10
3.2. Het Kinderrechtencommisariaat..................................................................................................................11
3.2.1. De werking............................................................................................................................................11
3.2.1.1. Klachtenlijn (klachten behandelen)...................................................................................................11
3.2.1.2. Advieswerk (beleid adviseren)...........................................................................................................11
3.2.1.3. Toezicht in gesloten en besloten instellingen organiseren................................................................11
3.3. Kinderrechtencoalitie...................................................................................................................................12
1. Inleiding................................................................................................................................................... 12
1.1. Ontstaansgeschiedenis................................................................................................................................12
1.2. Het decreet Integrale Jeugdhulp..................................................................................................................12
1.2.1. De basisprincipes van het decreet Integrale Jeugdhulp........................................................................13
1.2.2. Toepassingsgebied................................................................................................................................13
1.2.2.1. Cliënten..............................................................................................................................................13
1.2.2.2. Sectoren en voorzieningen.................................................................................................................14
1.2.3. Interventiegronden...............................................................................................................................14
1.2.3.1. De Verontrustende Opvoedingssituatie (VOS)...................................................................................14
1.2.3.2. De maatschappelijke noodzaak (MaNo)............................................................................................14
2. Vrijwillige jeugdhulpverlening.................................................................................................................. 15
2.1. Vrijwillige instemming.................................................................................................................................15
2.2. Brede instap.................................................................................................................................................15
2.3. Probleemgebonden hulp..............................................................................................................................15
2.4. Multidisciplinaire Teams..............................................................................................................................16
1
,2e jaar Orthopedagogie
Karel De Grote Hogeschool
3. Onderscheid rechtstreeks toegankelijk en niet rechtstreeks toegankelijke jeugdhulpverlening.................16
3.1. Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulpverlening..........................................................................................16
3.2. Niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulpverlening...................................................................................17
3.2.1. De intersectorale toegangspoort (ITP)..................................................................................................17
3.2.2. Indicatiestelling.....................................................................................................................................17
3.2.3. Jeugdhulpreligie....................................................................................................................................17
3.2.4. IRPC.......................................................................................................................................................17
3.2.5. Niet rechtstreeks toegankelijke MDT’s.................................................................................................18
3.2.6. NRT voorzieningen en projecten...........................................................................................................18
3.2.7. Crisishulp – bemiddeling – cliëntoverleg...............................................................................................18
3.3. De gemandateerde voorzieningen...............................................................................................................19
3.3.1. Wie kan aanmelden bij de GV?.............................................................................................................19
3.3.2. De taken van een GV.............................................................................................................................19
3.3.3. Het ondersteuningcomité jeugdzorg (OCJ)...........................................................................................20
3.3.4. Vertrouwenscentrum Kindermishandeling (VK)...................................................................................20
3.4. Het parket....................................................................................................................................................20
4. Gerechtelijke jeugdhulp........................................................................................................................... 20
4.1. De vorderingsmogelijkheden van het openbare ministerie.........................................................................20
4.1.1. De algemene bevoegdheid....................................................................................................................21
4.1.2. De grond op hoogdringendheid............................................................................................................21
4.1.3. De derde vorderingsgrond....................................................................................................................21
4.2. De gerechtelijke maatregelen......................................................................................................................21
4.3. sociale dienst van de Jeugdrechtbank.........................................................................................................23
4.3.1. visie.......................................................................................................................................................23
4.3.2. doel........................................................................................................................................................23
4.3.3. voor wie?...............................................................................................................................................23
4.3.4. fasering.................................................................................................................................................24
4.3.5. bufferbare feiten...................................................................................................................................24
4.4. SDJ: Praktisch...............................................................................................................................................24
4.4.1. werking.................................................................................................................................................24
4.4.2. opdracht................................................................................................................................................25
1. inleiding................................................................................................................................................... 25
1.1. toepassingsgebied.......................................................................................................................................25
2. algemene principes van het decreet......................................................................................................... 25
2.1. bekwaamheid van de minderjarige.............................................................................................................25
2.1.1. bijzondere regling.................................................................................................................................25
2
,2e jaar Orthopedagogie
Karel De Grote Hogeschool
2.1.2. tot een redelijke beoordeling van zijn belangen in staat zijn, rekening houdend met de leeftijd en
maturiteit........................................................................................................................................................26
2.1.3. vermoeden van bekwaamheid..............................................................................................................26
2.2. het belang van de minderjarige...................................................................................................................26
2.2.1. het Openbaar ministerie.......................................................................................................................26
2.2.2. in dialoog met de minderjarigen...........................................................................................................26
2.2.3. mening en verantwoordelijkheden van de ouders................................................................................27
3. recht op instemming, informatie en duidelijke communicatie...................................................................28
3.1. Geïnformeerd instemmen met of weigeren van jeugdhulp, vrije keuze van jeugdhulpaanbieder en het
recht om een interventie van een bepaalde jeugdhulpverlener te weigeren.....................................................28
3.2. recht op informatie......................................................................................................................................28
3.2.1. waarover de minderjarige informeren?................................................................................................29
3.2.2. actieve informatieplicht van de jeugdhulpvoorziening.........................................................................29
3.2.3. RECHT OP DUIDELIJKE COMMUNICATIE...............................................................................................29
4. RECHT OP INSPRAAK EN PARTICIPATIE..................................................................................................... 29
4.1. INDIVIDUEEL NIVEAU...................................................................................................................................29
4.2. COLLECTIEF NIVEAU.....................................................................................................................................30
5. RECHT OP EEN DOSSIER............................................................................................................................ 30
5.1. RECHT OP EEN DOSSIER...............................................................................................................................30
5.2. GEZONDHEIDSGEGEVENS............................................................................................................................30
5.3. RECHT OP TOEGANG TOT HET DOSSIER......................................................................................................30
5.3.1. RECHT OP TOEGANG TOT GEGEVENS DIE ENKEL DE MINDERJARIGE BETREFFEN...............................30
5.3.2. op welke wijze kan de minderjarige nu toegang krijgen tot zijn dossier?............................................31
5.3.3. recht op toegang tot gegevens die handelen over de minderjarige en andere personen....................31
5.3.4. vertegenwoordiging van de minderjarige wanneer die zijn toegangsrecht zelf niet kan uitvoeren....31
5.4. recht op aanvulling van het dossier.............................................................................................................31
5.5. recht op afschrift..........................................................................................................................................31
5.6. recht op verzet tegen toegang tot het dossier.............................................................................................31
6. recht op bijstand van een vertrouwenspersoon........................................................................................31
6.1. voorwaarden om vertrouwenspersoon te worden......................................................................................32
6.2. aanwijzing van een vertrouwenspersoon....................................................................................................32
6.3. wat wordt er van een vertrouwenspersoon verwacht?...............................................................................32
7. recht op privacy....................................................................................................................................... 32
7.1. respect voor de persoonlijke levenssfeer.....................................................................................................32
7.1.1. de bescherming van de persoonsgegevens..........................................................................................32
7.1.2. een respectvolle omgang met de eigen politieke, filosofische, ideologische of religieuze overtuiging
en seksuele geaardheid...................................................................................................................................32
3
, 2e jaar Orthopedagogie
Karel De Grote Hogeschool
7.1.3. Het recht om bezoek te ontvangen en om te gaan met personen van zijn eigen keuze bij residentiële
of semi-residentiële jeugdhulpverlening.........................................................................................................33
7.1.4. De minderjarige heeft het recht op overleg omtrent de verblijfsomstandigheden bij residentiële of
semi-residentiële jeugdhulpverlening.............................................................................................................33
8. het beroepsgeheim.................................................................................................................................. 33
8.1. Schuldig verzuim..........................................................................................................................................34
8.1.1. om te kunnen spreken van een schuldig verzuim moet er voldaan zijn aan cumulatieve voorwaarden
........................................................................................................................................................................34
8.2. restcategorie 458 SW: ‘uit hoofde van staat of beroep’..............................................................................35
8.3. wat is de inhoud van het beroepsgeheim?..................................................................................................35
8.4. verschil beroepsgeheim en dicretieplicht.....................................................................................................35
8.5. rapportageplicht..........................................................................................................................................35
8.6. het gedeeld beroepsgeheim.........................................................................................................................36
8.7. gezamenlijk beroepsgeheim........................................................................................................................36
8.8. gevolgen van de schending van het beroepsgeheim...................................................................................36
9. recht op een menswaardige behandeling.................................................................................................36
9.1. een onmenselijke of onterende behandeling...............................................................................................36
9.2. een onmenselijke of onterende bestraffing.................................................................................................37
9.3. voorwaarden sanctionering.........................................................................................................................37
9.4. wat verboden is............................................................................................................................................37
9.5. tijdelijke afzondering of tijdelijke vrijheidsbeperking..................................................................................37
9.6. wat met fixeren?..........................................................................................................................................38
9.7. Dwangbehandeling......................................................................................................................................38
9.8. Onmenselijke behandeling...........................................................................................................................38
10. klachtrecht............................................................................................................................................. 39
1. inleiding................................................................................................................................................... 40
1.1. wat is een vluchteling?.................................................................................................................................40
1.2. kinderen in gezinnen met precair verblijf of zonder wettig verblijf.............................................................40
2. wat is een niet-begeleide minderjarige?................................................................................................... 40
2.1. wettelijke definitie........................................................................................................................................40
2.2. verblijfsprocedure........................................................................................................................................41
2.2.1. verschillende verblijfsprocedure...........................................................................................................41
3. recht op opvang....................................................................................................................................... 42
4. recht op een voogd.................................................................................................................................. 43
4.1. dienst voogdij...............................................................................................................................................43
4.2. de voogden...................................................................................................................................................43
4.2.1. wie?.......................................................................................................................................................43
4.2.2. ondersteuning en toezicht....................................................................................................................43
4
Karel De Grote Hogeschool
jeugdrecht
Inhoud
Hoofdstuk 1: Het internationaal verdrag van de rechten van
het kind (IVRK)
1. Ontstaansgeschiedenis............................................................................................................................... 6
2. De inhoud van het verdrag......................................................................................................................... 7
2.1. De drie P’s.......................................................................................................................................................8
2.1.1. De beschermingsrechten (protection).....................................................................................................8
2.1.2. De provisierechten (provision)................................................................................................................8
2.1.3. De participatierechten (participation)....................................................................................................8
2.2. Draagwijdte van het IVRK..............................................................................................................................9
2.3. De 54 artikelen van het IVRK in eenvoudige bewoordingen........................................................................10
3. De toepassing van het verdrag controleren............................................................................................... 10
3.1. Het Internationaal Comité voor de Rechten van het Kind...........................................................................10
3.2. Het Kinderrechtencommisariaat..................................................................................................................11
3.2.1. De werking............................................................................................................................................11
3.2.1.1. Klachtenlijn (klachten behandelen)...................................................................................................11
3.2.1.2. Advieswerk (beleid adviseren)...........................................................................................................11
3.2.1.3. Toezicht in gesloten en besloten instellingen organiseren................................................................11
3.3. Kinderrechtencoalitie...................................................................................................................................12
1. Inleiding................................................................................................................................................... 12
1.1. Ontstaansgeschiedenis................................................................................................................................12
1.2. Het decreet Integrale Jeugdhulp..................................................................................................................12
1.2.1. De basisprincipes van het decreet Integrale Jeugdhulp........................................................................13
1.2.2. Toepassingsgebied................................................................................................................................13
1.2.2.1. Cliënten..............................................................................................................................................13
1.2.2.2. Sectoren en voorzieningen.................................................................................................................14
1.2.3. Interventiegronden...............................................................................................................................14
1.2.3.1. De Verontrustende Opvoedingssituatie (VOS)...................................................................................14
1.2.3.2. De maatschappelijke noodzaak (MaNo)............................................................................................14
2. Vrijwillige jeugdhulpverlening.................................................................................................................. 15
2.1. Vrijwillige instemming.................................................................................................................................15
2.2. Brede instap.................................................................................................................................................15
2.3. Probleemgebonden hulp..............................................................................................................................15
2.4. Multidisciplinaire Teams..............................................................................................................................16
1
,2e jaar Orthopedagogie
Karel De Grote Hogeschool
3. Onderscheid rechtstreeks toegankelijk en niet rechtstreeks toegankelijke jeugdhulpverlening.................16
3.1. Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulpverlening..........................................................................................16
3.2. Niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulpverlening...................................................................................17
3.2.1. De intersectorale toegangspoort (ITP)..................................................................................................17
3.2.2. Indicatiestelling.....................................................................................................................................17
3.2.3. Jeugdhulpreligie....................................................................................................................................17
3.2.4. IRPC.......................................................................................................................................................17
3.2.5. Niet rechtstreeks toegankelijke MDT’s.................................................................................................18
3.2.6. NRT voorzieningen en projecten...........................................................................................................18
3.2.7. Crisishulp – bemiddeling – cliëntoverleg...............................................................................................18
3.3. De gemandateerde voorzieningen...............................................................................................................19
3.3.1. Wie kan aanmelden bij de GV?.............................................................................................................19
3.3.2. De taken van een GV.............................................................................................................................19
3.3.3. Het ondersteuningcomité jeugdzorg (OCJ)...........................................................................................20
3.3.4. Vertrouwenscentrum Kindermishandeling (VK)...................................................................................20
3.4. Het parket....................................................................................................................................................20
4. Gerechtelijke jeugdhulp........................................................................................................................... 20
4.1. De vorderingsmogelijkheden van het openbare ministerie.........................................................................20
4.1.1. De algemene bevoegdheid....................................................................................................................21
4.1.2. De grond op hoogdringendheid............................................................................................................21
4.1.3. De derde vorderingsgrond....................................................................................................................21
4.2. De gerechtelijke maatregelen......................................................................................................................21
4.3. sociale dienst van de Jeugdrechtbank.........................................................................................................23
4.3.1. visie.......................................................................................................................................................23
4.3.2. doel........................................................................................................................................................23
4.3.3. voor wie?...............................................................................................................................................23
4.3.4. fasering.................................................................................................................................................24
4.3.5. bufferbare feiten...................................................................................................................................24
4.4. SDJ: Praktisch...............................................................................................................................................24
4.4.1. werking.................................................................................................................................................24
4.4.2. opdracht................................................................................................................................................25
1. inleiding................................................................................................................................................... 25
1.1. toepassingsgebied.......................................................................................................................................25
2. algemene principes van het decreet......................................................................................................... 25
2.1. bekwaamheid van de minderjarige.............................................................................................................25
2.1.1. bijzondere regling.................................................................................................................................25
2
,2e jaar Orthopedagogie
Karel De Grote Hogeschool
2.1.2. tot een redelijke beoordeling van zijn belangen in staat zijn, rekening houdend met de leeftijd en
maturiteit........................................................................................................................................................26
2.1.3. vermoeden van bekwaamheid..............................................................................................................26
2.2. het belang van de minderjarige...................................................................................................................26
2.2.1. het Openbaar ministerie.......................................................................................................................26
2.2.2. in dialoog met de minderjarigen...........................................................................................................26
2.2.3. mening en verantwoordelijkheden van de ouders................................................................................27
3. recht op instemming, informatie en duidelijke communicatie...................................................................28
3.1. Geïnformeerd instemmen met of weigeren van jeugdhulp, vrije keuze van jeugdhulpaanbieder en het
recht om een interventie van een bepaalde jeugdhulpverlener te weigeren.....................................................28
3.2. recht op informatie......................................................................................................................................28
3.2.1. waarover de minderjarige informeren?................................................................................................29
3.2.2. actieve informatieplicht van de jeugdhulpvoorziening.........................................................................29
3.2.3. RECHT OP DUIDELIJKE COMMUNICATIE...............................................................................................29
4. RECHT OP INSPRAAK EN PARTICIPATIE..................................................................................................... 29
4.1. INDIVIDUEEL NIVEAU...................................................................................................................................29
4.2. COLLECTIEF NIVEAU.....................................................................................................................................30
5. RECHT OP EEN DOSSIER............................................................................................................................ 30
5.1. RECHT OP EEN DOSSIER...............................................................................................................................30
5.2. GEZONDHEIDSGEGEVENS............................................................................................................................30
5.3. RECHT OP TOEGANG TOT HET DOSSIER......................................................................................................30
5.3.1. RECHT OP TOEGANG TOT GEGEVENS DIE ENKEL DE MINDERJARIGE BETREFFEN...............................30
5.3.2. op welke wijze kan de minderjarige nu toegang krijgen tot zijn dossier?............................................31
5.3.3. recht op toegang tot gegevens die handelen over de minderjarige en andere personen....................31
5.3.4. vertegenwoordiging van de minderjarige wanneer die zijn toegangsrecht zelf niet kan uitvoeren....31
5.4. recht op aanvulling van het dossier.............................................................................................................31
5.5. recht op afschrift..........................................................................................................................................31
5.6. recht op verzet tegen toegang tot het dossier.............................................................................................31
6. recht op bijstand van een vertrouwenspersoon........................................................................................31
6.1. voorwaarden om vertrouwenspersoon te worden......................................................................................32
6.2. aanwijzing van een vertrouwenspersoon....................................................................................................32
6.3. wat wordt er van een vertrouwenspersoon verwacht?...............................................................................32
7. recht op privacy....................................................................................................................................... 32
7.1. respect voor de persoonlijke levenssfeer.....................................................................................................32
7.1.1. de bescherming van de persoonsgegevens..........................................................................................32
7.1.2. een respectvolle omgang met de eigen politieke, filosofische, ideologische of religieuze overtuiging
en seksuele geaardheid...................................................................................................................................32
3
, 2e jaar Orthopedagogie
Karel De Grote Hogeschool
7.1.3. Het recht om bezoek te ontvangen en om te gaan met personen van zijn eigen keuze bij residentiële
of semi-residentiële jeugdhulpverlening.........................................................................................................33
7.1.4. De minderjarige heeft het recht op overleg omtrent de verblijfsomstandigheden bij residentiële of
semi-residentiële jeugdhulpverlening.............................................................................................................33
8. het beroepsgeheim.................................................................................................................................. 33
8.1. Schuldig verzuim..........................................................................................................................................34
8.1.1. om te kunnen spreken van een schuldig verzuim moet er voldaan zijn aan cumulatieve voorwaarden
........................................................................................................................................................................34
8.2. restcategorie 458 SW: ‘uit hoofde van staat of beroep’..............................................................................35
8.3. wat is de inhoud van het beroepsgeheim?..................................................................................................35
8.4. verschil beroepsgeheim en dicretieplicht.....................................................................................................35
8.5. rapportageplicht..........................................................................................................................................35
8.6. het gedeeld beroepsgeheim.........................................................................................................................36
8.7. gezamenlijk beroepsgeheim........................................................................................................................36
8.8. gevolgen van de schending van het beroepsgeheim...................................................................................36
9. recht op een menswaardige behandeling.................................................................................................36
9.1. een onmenselijke of onterende behandeling...............................................................................................36
9.2. een onmenselijke of onterende bestraffing.................................................................................................37
9.3. voorwaarden sanctionering.........................................................................................................................37
9.4. wat verboden is............................................................................................................................................37
9.5. tijdelijke afzondering of tijdelijke vrijheidsbeperking..................................................................................37
9.6. wat met fixeren?..........................................................................................................................................38
9.7. Dwangbehandeling......................................................................................................................................38
9.8. Onmenselijke behandeling...........................................................................................................................38
10. klachtrecht............................................................................................................................................. 39
1. inleiding................................................................................................................................................... 40
1.1. wat is een vluchteling?.................................................................................................................................40
1.2. kinderen in gezinnen met precair verblijf of zonder wettig verblijf.............................................................40
2. wat is een niet-begeleide minderjarige?................................................................................................... 40
2.1. wettelijke definitie........................................................................................................................................40
2.2. verblijfsprocedure........................................................................................................................................41
2.2.1. verschillende verblijfsprocedure...........................................................................................................41
3. recht op opvang....................................................................................................................................... 42
4. recht op een voogd.................................................................................................................................. 43
4.1. dienst voogdij...............................................................................................................................................43
4.2. de voogden...................................................................................................................................................43
4.2.1. wie?.......................................................................................................................................................43
4.2.2. ondersteuning en toezicht....................................................................................................................43
4
