Whiplash
Naam Simone Koopmans
Whiplash
Algemeen
Een whiplash is een acceleratie-deceleratiemechanisme waarbij er krachten inwerken op de nek. Het
mechanisme kan resulteren in letsels van botten en weke delen, hetgeen een verscheidenheid aan klinische
symptomen (zoals nekpijn, hoofdpijn, duizeligheid en een afgenomen mobiliteit van de nek) kan veroorzaken.
De klinische symptomen (WAD of whiplash associated disorders) zijn in te delen in vijf graden. Deze richtlijn
betreft patiënten met de WAD-gradering 1 en 2. Patiënten met de WAD-gradering 3 en 4 vallen buiten het
bereik van deze richtlijn:
• Graad 0. Geen klachten, geen subjectieve en objectieve afwijkingen.
• Graad 1. Pijn, stijfheid en een gevoeligheid in de nek, maar geen objectieve afwijkingen.
• Graad 2. Nekklachten en andere klachten van het houdings- en bewegingsapparaat.
• Graad 3. Nekklachten en neurologische uitvalsverschijnselen.
• Graad 4. Nekklachten en fracturen of dislocaties.
De rol van de fysiotherapeut
Het algemene doel van fysiotherapie is om de patiënt met de gevolgen van een whiplash te laten terugkeren
naar een volledig of gewenst activiteitenniveau en participatieniveau en het voorkomen van chronische
klachten. In de eerste drie weken na een whiplash observeert en ondersteunt de fysiotherapeut het
natuurlijke beloop van de gevolgen van een whiplash. Vanaf drie tot zes weken speelt de fysiotherapeut
indien nodig in op de wijze waarop de patiënt omgaat met de klachten. De fysiotherapeut maakt daarbij
gebruik van gedragsgeoriënteerde principes, waarin het bewegend functioneren centraal staat.
De behandeling volgens deze richtlijn veronderstelt een verwijzing door de huisarts of de medisch specialist.
De volgende verwijsgegevens zijn minimaal van belang:
• De verwijsreden.
• De WAD-gradering.
• De aanwezigheid van complicaties en comorbiditeit.
Het diagnostisch proces
Epidemiologie • De prevalentie is 94 tot 188 per 100.000 inwoners per jaar.
Beloop • Normaal beloop. Er is sprake van een normaal beloop als de activiteiten en de
participatie in de tijd gradueel toenemen en er een afname van de pijn is.
• Afwijkend beloop. Er is sprake van een afwijkend beloop met een vertraagd herstel
als de beperkingen in de activiteiten en de participatieproblemen in de tijd niet
afnemen, maar gelijk blijven of zelfs toenemen. Er is sprake van een afwijkend
beloop met een vertraagd herstel als er gedurende vier weken geen duidelijke
toename in de activiteiten en de participatie is geweest.
• De gemiddelde duur is zes maanden.
De ongunstige prognostische factoren voor het beloop van een whiplash zijn:
• Een afgenomen mobiliteit van de nek (vlak na het ongeval).
• Eerder hoofdtrauma.
• Vrouwelijk geslacht.
• Hogere leeftijd.
• De wijze van omgaan met de klachten.
• Psychosociale factoren.
Het therapeutisch proces
Naam Simone Koopmans
Whiplash
Algemeen
Een whiplash is een acceleratie-deceleratiemechanisme waarbij er krachten inwerken op de nek. Het
mechanisme kan resulteren in letsels van botten en weke delen, hetgeen een verscheidenheid aan klinische
symptomen (zoals nekpijn, hoofdpijn, duizeligheid en een afgenomen mobiliteit van de nek) kan veroorzaken.
De klinische symptomen (WAD of whiplash associated disorders) zijn in te delen in vijf graden. Deze richtlijn
betreft patiënten met de WAD-gradering 1 en 2. Patiënten met de WAD-gradering 3 en 4 vallen buiten het
bereik van deze richtlijn:
• Graad 0. Geen klachten, geen subjectieve en objectieve afwijkingen.
• Graad 1. Pijn, stijfheid en een gevoeligheid in de nek, maar geen objectieve afwijkingen.
• Graad 2. Nekklachten en andere klachten van het houdings- en bewegingsapparaat.
• Graad 3. Nekklachten en neurologische uitvalsverschijnselen.
• Graad 4. Nekklachten en fracturen of dislocaties.
De rol van de fysiotherapeut
Het algemene doel van fysiotherapie is om de patiënt met de gevolgen van een whiplash te laten terugkeren
naar een volledig of gewenst activiteitenniveau en participatieniveau en het voorkomen van chronische
klachten. In de eerste drie weken na een whiplash observeert en ondersteunt de fysiotherapeut het
natuurlijke beloop van de gevolgen van een whiplash. Vanaf drie tot zes weken speelt de fysiotherapeut
indien nodig in op de wijze waarop de patiënt omgaat met de klachten. De fysiotherapeut maakt daarbij
gebruik van gedragsgeoriënteerde principes, waarin het bewegend functioneren centraal staat.
De behandeling volgens deze richtlijn veronderstelt een verwijzing door de huisarts of de medisch specialist.
De volgende verwijsgegevens zijn minimaal van belang:
• De verwijsreden.
• De WAD-gradering.
• De aanwezigheid van complicaties en comorbiditeit.
Het diagnostisch proces
Epidemiologie • De prevalentie is 94 tot 188 per 100.000 inwoners per jaar.
Beloop • Normaal beloop. Er is sprake van een normaal beloop als de activiteiten en de
participatie in de tijd gradueel toenemen en er een afname van de pijn is.
• Afwijkend beloop. Er is sprake van een afwijkend beloop met een vertraagd herstel
als de beperkingen in de activiteiten en de participatieproblemen in de tijd niet
afnemen, maar gelijk blijven of zelfs toenemen. Er is sprake van een afwijkend
beloop met een vertraagd herstel als er gedurende vier weken geen duidelijke
toename in de activiteiten en de participatie is geweest.
• De gemiddelde duur is zes maanden.
De ongunstige prognostische factoren voor het beloop van een whiplash zijn:
• Een afgenomen mobiliteit van de nek (vlak na het ongeval).
• Eerder hoofdtrauma.
• Vrouwelijk geslacht.
• Hogere leeftijd.
• De wijze van omgaan met de klachten.
• Psychosociale factoren.
Het therapeutisch proces
