Samenvatting systeemfysiologie (fysiologie van de orgaanstelsels): renaal systeem

SYSTEEMFYSIOLOFIE
RENAAL
Academiejaar 2018-2019




Bronnen:
Samenvatting gemaakt a.d.h.v. de lessen en PowerPoint’s van Prof. Dr. Dirk Snyders
Afbeeldingen afkomstig van de PowerPoint’s van Prof. Dr. Dirk Snyders & afkomstig uit Boron, W. &
Boulpaep E. L. (2017). Medical Physiology. Philadelphia: Elsevier

,RENALE FYSIOLOGIE

1. Inleiding: functies & anatomie
1.1 Belang van het renaal systeem: functies
 Regulatie osmolariteit en volume van lichaamsvochten
o Hoeveelheid:
 ¼ van het hartdebiet passeert continu de nieren -> filteren dus een groot volume bloed
 Slechts 1,5 liter/dag uitgescheiden
 Conclusie: de perfusie v/d nieren > dan hoeveelheid vocht dat lichaam verlaat
o Wat zal er gebeuren t.h.v. de nier?
 We zien een combinatie van filtratie, reabsorptie en secretie
 We krijgen een balans => stabiel houden v/d NaCl conc. & volume extracellulair compartiment
 Gevolg = stabiel houden v/d ionaire huishouding
 Regulatie elektrolieten evenwicht:
o (1) Door eliminatie/bewaren van NaCl + vocht wordt de ionaire huishouding stabiel gehouden
o (2) Output controleren
 Organismen hebben weinig controle over inname dus er moet wel controle zijn over de output!
 Extra input
 Nier moet zorgen voor extra eliminatie van NaCl
 Verhoging van excretie ter compensatie van verhoogde inname!
 Verlaagde input
 Nier moet zorgen dat NaCl wordt bijgehouden
 Verlaging van excretie ter compensatie van verlaagde inname
 Op niveau v/d nier begeurt het balanceren van een aantal stoffen
 De output wordt in balans gebracht met de gestegen/gedaalde input voor dezelfde stof
 Regulatie pH (zuur-base evenwicht)
o pH v/h bloed = 7,4
o Gebeurt door 2 systemen:
 De longen (zie respiratoir stelsel)
 De nieren
 Excretie metabolieten & ‘vreemde bestanddelen:
o Nier kan enkele metabolieten excreteren:
 Ureum
 Urinezuur
 Creatinine
 Bilirubine (afbraakproduct Hgb van rode BC, geeft gele kleur)
 Metabolieten van hormonen
o Evolutie:
 De adaptatie v/de nieren voor allerlei stoffen (farmaca) gebeurde in de laatste 100 jaar (erg snel)
 Hoe?
 Sommige farmaca worden meer wateroplosbaar gemaakt in de lever
 Transportsysteem voor endogene metabolieten transporteert vaak kleine organische moleculen
 farmaca volgen datzelfde transportsysteem (bijv. zelfde route als creatine)
 Geeft problemen bij nierinsufficiëntie:
 Als nieren nog maar 50% activiteit vertonen => ook maar 50% van de farmaca geëlimineerd
 Kan leiden tot toxische waarden
 Hormonale functie:
o Productie EPO (zie hoofdstuk hematologie)
o Aanmaak actieve metaboliet van Vit D3 -> gebruikt voor calcium- en fosfaathuishouding
o Productie renine -> maakt renine-angiotensine-aldosteron systeem (belangrijk in Na/K-balans + heeft effect op BD)




1

,1.2 Anatomie
1.2.1 Macroscopisch (afb. 1)
 Verbinding buitenwereld:
o Nier is via de ureter verbonden met de blaas
o Urine in de blaas verlaat het lichaam via de urethra
 Nier:
o We zien enkele ‘piramiden’
o We onderscheiden:
 Cortex (schors)
 Medulla (merg)
o Bevloeiing:
 Arterieel bloed -> a. renalis ontspringt uit aorta, brengt arterieel bloed naar nier
 Veneus bloed -> weggevoerd via de v. renalis die naar de v. cava loopt
=> Vocht aangevoerd via a. renalis -> langs filtersysteem -> afgevoerd via ureter
o In/output:
 Input via aorta
 Output vooral via v. cava & deels via ureter
Afb. 1
1.2.2 Het nefron (afb. 2)
 Het nefron = het functionele unit van de nier
 Opbouw v/h nefron:
o Glomerulus
 = begin v/h nefron
 Bevat het glomerulaire capillair
 Hier wordt het vocht gefilterd & filtraat gevormd
o Proximale tubulus
o Lus van Henle
 Dun dalend gedeelte
 Dun stijgend gedeelte
 Dik stijgend gedeelte
o Distale tubulus
 Overgang lus van Henle naar distale tubulus => macula densa
 Macula densa maakt nauw contact met eigen glomerulus
o Vezamelbuizen
 Indeling v/d nefronen:
o Gebeurt o.b.v. hun ligging
o We hebben:
 Corticale nefronen -> glomerulus dicht bij oppervlakte
 Juxta-medullaire nefronen -> glomerulus dichter bij overgang cortex/medulla
o Opmerking:
 Juxta-medullaire nefronen hebben langere lussen van Henle (dringen diep in medulla door)
 De lengte v/d lus van Henle heeft te maken met hoe sterk de urine geconcentreerd kan worden




Afb. 2
2

, 1.2.3 Vasculair (afb. 3)
 Aan-/afvoer
o Bloed wordt via a. renalis aangevoerd
o Bloed wordt via v. renalis afgevoerd
 We krijgen eigenlijk 2 capillaire netwerken:
o Een capillair netwerk vormen in de glomerulus
 Deze is gelegen tussen een afferente& efferente arteriole
 Hier gebeurt de filtratie
o Een set capillairen rond de tubuli
 Komt uit de efferente arteriole
 Zijn belangrijk voor de resorptie
=> Deze 2 capillaire bedden liggen in serie

Stroming v/h bloed:
aorta -> afferente arteriole -> glomerulair capillair -> efferente arteriole
-> peritubulair capillair -> veneuze drainage -> vena renalis -> vena cava
Afb. 3

1.2.4 Histologie (afb. 4)
 Tubulair gedeelte v/h nefron -> onderscheid o.b.v. de epitheelcellen
 Ieder segment:
o Heeft zijn eigen typische cellen
o Heeft zijn eigen transporteigenschappen
 Welke ionen getransporteerd worden
 Op welke manier het transport gebeurd
o Dus: niet enkel histologisch maar ook functioneel verschillend
 Epitheel:
o We zien tight junctions
o We onderscheiden een apicale & basolaterale kant
 Apicaal = naar lumen gericht
 Basolateraal = naar interstitium gericht
Afb. 4




3