Leerboek Business Intelligence
Hoofdstuk 1 Inleiding
1.1 Wat is Business Intelligence?
Business Intelligence is iedereen in een organisatie op het juiste moment van de juiste informatie in
het juiste formaat te voorzien met als doel competitief voordeel te behalen door verbeterde
besluitvorming te realiseren.
BI gaat dus om het maken van beslissingen op basis van informatie. BI helpt hierbij door bijvoorbeeld
het maken van rapportages gemakkelijker te maken. Het stelt mensen in staat hun werk beter te
doen.
Het doel van BI is: op het juiste moment op basis van de juiste informatie beslissingen nemen en
competitief voordeel creëren en organisaties slimmer laten werken.
Business Intelligence is van iedereen, dus niet alleen van ICT. De eindgebruikers moeten van begin
tot eind betrokken worden bij de ontwikkeling van BI. Ook is het interessant voor zowel grote als
kleine bedrijven en biedt het meerwaarde voor iedere functie, van hoog tot laag.
Binnen BI moeten 2 vragen beantwoord worden:
1. Is de BI-oplossing die gebouwd wordt hetgeen wat de gebruikers nodig hebben?
2. Komt de oplossing op tijd?
Om vraag 1 te kunnen beantwoorden moet een goede informatieanalyse gedaan worden. Dit kan
gedaan worden door bijvoorbeeld interviews af te nemen. Bij de informatieanalyse kan voorkomen
dat mensen weerstand bieden, dit kan de volgende redenen hebben:
- Niet durven toegeven dat je je werk niet optimaal doet
- Angst voor het onbekende
- Onwetendheid over de mogelijkheden
- Miscommunicatie
Self service BI: het in staat stellen van de eindgebruikers om zelf in hun informatiebehoefte te
voorzien zonder anderen te vragen oplossingen voor ze te bouwen om de juiste informatie op het
juiste moment ter beschikking te stellen.
1.2 Andere terminologie en definities
Datawarehouse: een centrale database gevuld met gegevens uit een of meer aparte bronnen met als
doel het maken van rapportages en het doen van data-analyse. Een datawarehouse brengt de
volgende voordelen met zich mee:
- Historische gegevens kunnen worden bijgehouden
- Kwaliteit van de gegevens van beter worden gecontroleerd
- Gegevens uit verschillende bronnen kunnen worden gecorreleerd
- De performance kan worden geoptimaliseerd voor het doel: rapporteren en analyseren
- Alle rapportages komen uit 1 bron wat de eenduidigheid van rapportages bevordert
Een datawarehouse moet gevuld worden met gegevens uit 1 of meer bronsystemen. Het proces wat
dit verzorgt heet het ETL-proces:
1. Extract: haal gegevens uit bronsystemen
2. Transform: gegevens aanpassen aan de eisen die het datawarehouse stelt aan de gegevens
3. Load: laad de gegevens in het datawarehouse
, Leerboek Business Intelligence
Het ETL-proces zorgt voor de juiste vulling van het datawarehouse en daarmee voor de kwaliteit van
de rapportages die je maakt en de analyses die je doet.
Staging database: een database waarin gegevens tijdelijk worden opgeslagen tijdens het ETL-proces
voordat ze in het datawarehouse worden gezet.
Datamart: een deelverzameling van het datawarehouse die speciaal voor een deelgebied voor
bepaalde rapportages worden gemaakt.
Er kunnen problemen optreden als er gebruik gemaakt wordt van een datawarehouse:
- Performanceproblemen, omdat achter veel rapporten zware, langlopende query’s schuilgaan
- Veel rapportage- en analysehulpmiddelen hebben moeite goede query’s te genereren op
databases
- Eindgebruikers willen gemakkelijk en snel op een flexibele, niet vooraf gedefinieerde wijze
door de gegevens heen kunnen wandelen/browsen
Semantische modellen kunnen helpen bovenstaande problemen op te lossen. Een semantisch model
vertaalt de technische database naar voor de eindgebruiker betekenisvolle entiteiten. Betekenis en
verbanden worden toegevoegd aan de gegevens. Er wordt een abstractielaag toegevoegd in de
database die zorgt voor betekenis en verbanden.
Een kubus is een soort database. Wordt ookwel een multidimensionale database genoemd, maar het
is tegelijkertijd een model. Bij het ontwerpen van een kubus wordt rekening gehouden met de
betekenis van de gegevens en worden onderlinge verbanden beschreven. Een kubus is een
meerdimensionale draaitabel.
Datamining: het gericht zoeken naar (statische) verbanden in gegevensverzamelingen met als doel
profielen op te stellen voor wetenschappelijke of commercieel gebruik. Met datamining kun je:
- Patronen in gegevens herkennen
- Zoeken naar correlaties tussen gegevens
Big data refereert aan datasets waarbij de hoeveelheid aan gegevens, de snelheid waarmee die
verwerkt moeten worden en/of hun diversiteit een probleem worden als de gegevens op een
klassieke manier worden behandeld. 3 v’s van big data:
- Volume: hoeveelheid aan gegevens
- Velocity: snelheid waarmee gewerkt moet worden
- Variety: diversiteit aan gegevens
Voorbeeld big data: veel tweets die binnen komen
, Leerboek Business Intelligence
Hoofdstuk 2 Business Intelligence in de organisatie
2.1 Business Intelligence in de organisatie
2.2.1 Volwassenheid
BI wordt gezien als een kerncompetentie van een organisatie. De mate van volwassenheid kan
gemeten worden met een volwassenheidsmodel. Het volgende model bestaat uit 5 fasen:
1. Prenatale fase: geen sprake van BI. Verschillende applicaties hebben hun eigen rapportages
en er is geen sprake van informatievergaring.
2. Peuterfase: er wordt gebruik gemaakt van spreadmarts: decentrale gegevensverzameling,
voor eigen gebruik gemaakt door een individu, vaak opgebouwd met een
spreadsheetprogramma (bijv. Excel). Er is geen centrale regie op gegevens. Iedereen houdt
het voor zichzelf bij.
3. Kindfase: er komt regie op BI en een centrale datamart waar rapportages en analyses op
gemaakt worden. ICT kan deze database beheren.
4. Volwassen fase: er ontstaan allemaal onafhankelijke datamarts per afdeling. Een centraal
punt ontbreekt. Een datawarehouse zal dus in deze fase in het leven worden geroepen.
5. Ontwikkelde fase: BI is onderdeel van de organisatie en organisatie doet gevorderde
analyses. Datamining wordt toegepast. BI is een competentie van het bedrijf.
Een Business Intelligence Competence Center is een speciaal multidisciplinair team dat zich volledig
richt op het doen van BI binnen de organisatie. Een organisatie kan bijvoorbeeld niet van de
prenatale fase in een keer naar de volwassen fase gaan. Het BICC moet hierop regie houden en
sturen op goede groei.
2.1.2 Life cycle
BI bestaat uit 4 fases die continu in elkaar overlopen:
1. Analyseren: zoeken naar verbanden uit gegevens
2. Verkrijgen van inzichten: door de analyse naar verbanden ontstaat er inzicht in gegevens
3. Uitzetten van acties: door de verkregen inzichten kunnen nieuwe acties uitgezet worden
4. Meten van resultaten en de uitgezette acties: de acties die uitgezet zijn, moeten gemeten
worden en er moet worden gekeken of deze gehaald zijn.
Agile Business Intelligence refereert aan het gebruiken van Agile software-ontwikkelmethodieken
om snel en makkelijk te kunnen inspelen op veranderende behoeften vanuit de organisatie. Door het
gebruik van Agile kan de BI-oplossing snel meegroeien met de veranderingen. Bij Agile hoort scrum:
scrum is een methode voor softwareontwikkeling en richt zich op het snel opleveren van
deelresultaten. Hierdoor kan men snel schakelen als de deelresultaten niet zoals gewenst zijn.
2.1.3 Ambitie
De BI Maturity Matrix dient 2 doelen:
1. Een organisatie kan bepalen waar het nu staat
2. Een organisatie kan bepalen wat de ambities zijn ten aanzien van BI
In de ontwikkeling van lokaal (peuter) naar intelligent (ontwikkeld) schuilt ook een verschuiving in
perspectief op de financiële kant. Hoe minder ontwikkeld BI is binnen een organisatie, hoe meer het
als kostenpost wordt gezien. In de intelligente organisatie is BI het gewone werk geworden en zijn er
speciale functies ingericht voor BI.
Hoofdstuk 1 Inleiding
1.1 Wat is Business Intelligence?
Business Intelligence is iedereen in een organisatie op het juiste moment van de juiste informatie in
het juiste formaat te voorzien met als doel competitief voordeel te behalen door verbeterde
besluitvorming te realiseren.
BI gaat dus om het maken van beslissingen op basis van informatie. BI helpt hierbij door bijvoorbeeld
het maken van rapportages gemakkelijker te maken. Het stelt mensen in staat hun werk beter te
doen.
Het doel van BI is: op het juiste moment op basis van de juiste informatie beslissingen nemen en
competitief voordeel creëren en organisaties slimmer laten werken.
Business Intelligence is van iedereen, dus niet alleen van ICT. De eindgebruikers moeten van begin
tot eind betrokken worden bij de ontwikkeling van BI. Ook is het interessant voor zowel grote als
kleine bedrijven en biedt het meerwaarde voor iedere functie, van hoog tot laag.
Binnen BI moeten 2 vragen beantwoord worden:
1. Is de BI-oplossing die gebouwd wordt hetgeen wat de gebruikers nodig hebben?
2. Komt de oplossing op tijd?
Om vraag 1 te kunnen beantwoorden moet een goede informatieanalyse gedaan worden. Dit kan
gedaan worden door bijvoorbeeld interviews af te nemen. Bij de informatieanalyse kan voorkomen
dat mensen weerstand bieden, dit kan de volgende redenen hebben:
- Niet durven toegeven dat je je werk niet optimaal doet
- Angst voor het onbekende
- Onwetendheid over de mogelijkheden
- Miscommunicatie
Self service BI: het in staat stellen van de eindgebruikers om zelf in hun informatiebehoefte te
voorzien zonder anderen te vragen oplossingen voor ze te bouwen om de juiste informatie op het
juiste moment ter beschikking te stellen.
1.2 Andere terminologie en definities
Datawarehouse: een centrale database gevuld met gegevens uit een of meer aparte bronnen met als
doel het maken van rapportages en het doen van data-analyse. Een datawarehouse brengt de
volgende voordelen met zich mee:
- Historische gegevens kunnen worden bijgehouden
- Kwaliteit van de gegevens van beter worden gecontroleerd
- Gegevens uit verschillende bronnen kunnen worden gecorreleerd
- De performance kan worden geoptimaliseerd voor het doel: rapporteren en analyseren
- Alle rapportages komen uit 1 bron wat de eenduidigheid van rapportages bevordert
Een datawarehouse moet gevuld worden met gegevens uit 1 of meer bronsystemen. Het proces wat
dit verzorgt heet het ETL-proces:
1. Extract: haal gegevens uit bronsystemen
2. Transform: gegevens aanpassen aan de eisen die het datawarehouse stelt aan de gegevens
3. Load: laad de gegevens in het datawarehouse
, Leerboek Business Intelligence
Het ETL-proces zorgt voor de juiste vulling van het datawarehouse en daarmee voor de kwaliteit van
de rapportages die je maakt en de analyses die je doet.
Staging database: een database waarin gegevens tijdelijk worden opgeslagen tijdens het ETL-proces
voordat ze in het datawarehouse worden gezet.
Datamart: een deelverzameling van het datawarehouse die speciaal voor een deelgebied voor
bepaalde rapportages worden gemaakt.
Er kunnen problemen optreden als er gebruik gemaakt wordt van een datawarehouse:
- Performanceproblemen, omdat achter veel rapporten zware, langlopende query’s schuilgaan
- Veel rapportage- en analysehulpmiddelen hebben moeite goede query’s te genereren op
databases
- Eindgebruikers willen gemakkelijk en snel op een flexibele, niet vooraf gedefinieerde wijze
door de gegevens heen kunnen wandelen/browsen
Semantische modellen kunnen helpen bovenstaande problemen op te lossen. Een semantisch model
vertaalt de technische database naar voor de eindgebruiker betekenisvolle entiteiten. Betekenis en
verbanden worden toegevoegd aan de gegevens. Er wordt een abstractielaag toegevoegd in de
database die zorgt voor betekenis en verbanden.
Een kubus is een soort database. Wordt ookwel een multidimensionale database genoemd, maar het
is tegelijkertijd een model. Bij het ontwerpen van een kubus wordt rekening gehouden met de
betekenis van de gegevens en worden onderlinge verbanden beschreven. Een kubus is een
meerdimensionale draaitabel.
Datamining: het gericht zoeken naar (statische) verbanden in gegevensverzamelingen met als doel
profielen op te stellen voor wetenschappelijke of commercieel gebruik. Met datamining kun je:
- Patronen in gegevens herkennen
- Zoeken naar correlaties tussen gegevens
Big data refereert aan datasets waarbij de hoeveelheid aan gegevens, de snelheid waarmee die
verwerkt moeten worden en/of hun diversiteit een probleem worden als de gegevens op een
klassieke manier worden behandeld. 3 v’s van big data:
- Volume: hoeveelheid aan gegevens
- Velocity: snelheid waarmee gewerkt moet worden
- Variety: diversiteit aan gegevens
Voorbeeld big data: veel tweets die binnen komen
, Leerboek Business Intelligence
Hoofdstuk 2 Business Intelligence in de organisatie
2.1 Business Intelligence in de organisatie
2.2.1 Volwassenheid
BI wordt gezien als een kerncompetentie van een organisatie. De mate van volwassenheid kan
gemeten worden met een volwassenheidsmodel. Het volgende model bestaat uit 5 fasen:
1. Prenatale fase: geen sprake van BI. Verschillende applicaties hebben hun eigen rapportages
en er is geen sprake van informatievergaring.
2. Peuterfase: er wordt gebruik gemaakt van spreadmarts: decentrale gegevensverzameling,
voor eigen gebruik gemaakt door een individu, vaak opgebouwd met een
spreadsheetprogramma (bijv. Excel). Er is geen centrale regie op gegevens. Iedereen houdt
het voor zichzelf bij.
3. Kindfase: er komt regie op BI en een centrale datamart waar rapportages en analyses op
gemaakt worden. ICT kan deze database beheren.
4. Volwassen fase: er ontstaan allemaal onafhankelijke datamarts per afdeling. Een centraal
punt ontbreekt. Een datawarehouse zal dus in deze fase in het leven worden geroepen.
5. Ontwikkelde fase: BI is onderdeel van de organisatie en organisatie doet gevorderde
analyses. Datamining wordt toegepast. BI is een competentie van het bedrijf.
Een Business Intelligence Competence Center is een speciaal multidisciplinair team dat zich volledig
richt op het doen van BI binnen de organisatie. Een organisatie kan bijvoorbeeld niet van de
prenatale fase in een keer naar de volwassen fase gaan. Het BICC moet hierop regie houden en
sturen op goede groei.
2.1.2 Life cycle
BI bestaat uit 4 fases die continu in elkaar overlopen:
1. Analyseren: zoeken naar verbanden uit gegevens
2. Verkrijgen van inzichten: door de analyse naar verbanden ontstaat er inzicht in gegevens
3. Uitzetten van acties: door de verkregen inzichten kunnen nieuwe acties uitgezet worden
4. Meten van resultaten en de uitgezette acties: de acties die uitgezet zijn, moeten gemeten
worden en er moet worden gekeken of deze gehaald zijn.
Agile Business Intelligence refereert aan het gebruiken van Agile software-ontwikkelmethodieken
om snel en makkelijk te kunnen inspelen op veranderende behoeften vanuit de organisatie. Door het
gebruik van Agile kan de BI-oplossing snel meegroeien met de veranderingen. Bij Agile hoort scrum:
scrum is een methode voor softwareontwikkeling en richt zich op het snel opleveren van
deelresultaten. Hierdoor kan men snel schakelen als de deelresultaten niet zoals gewenst zijn.
2.1.3 Ambitie
De BI Maturity Matrix dient 2 doelen:
1. Een organisatie kan bepalen waar het nu staat
2. Een organisatie kan bepalen wat de ambities zijn ten aanzien van BI
In de ontwikkeling van lokaal (peuter) naar intelligent (ontwikkeld) schuilt ook een verschuiving in
perspectief op de financiële kant. Hoe minder ontwikkeld BI is binnen een organisatie, hoe meer het
als kostenpost wordt gezien. In de intelligente organisatie is BI het gewone werk geworden en zijn er
speciale functies ingericht voor BI.
