Samenvatting Taalontwikkeling van het kind H1 t/m 6

sSamenvatting Taalontwikkeling
Taalontwikkeling van het kind
H1.2 Aspecten van taalontwikkeling
Taakverwerking bestaat uit meerdere processen.

1.2.1 Comprehensie en productie
Comprehensie= passieve taalontwikkeling
- Kinderen begrijpen vaak meer dan dat ze zelf aan taal produceren
 Vb: een kind heeft 2 auto’s, een vrachtwagen en een politieauto. Het kind
noemt het beide “auto” maar als er gevraagd wordt wijs de politie auto eens
aan dan weet het kind wat de politieauto is.
- Niet alleen kinderen hebben dit maar volwassenen hebben ook comprehensie. Dit
blijft levenslang.
- Tussen kinderen kan een groot verschil zitten tussen de voorsprong van de
comprehensie en de taalproductie. Dit kan te maken hebben met verschillende
taalwervingsstijlen

Verschillende taalwervingsstijlen
- Expressieve kind
 Kinderen die wat meer imiteren.
 Eerste woorden: daaagg, magniet, slaaplekker
 Expressieve kinderen kunnen sneller dingen imiteren waardoor de afstand
tussen comprehensie en taalproductie minder groot wordt.
- Referentiele kind
 Kinderen die wat zorgvuldiger te werk gaan.
 Eerste woorden zijn vaak woorden die ze kennen en zeker weten dat ze
“goed” zijn.
 Kinderen imiteren minder waardoor de afstand tussen comprehensie en
taalproductie wat groter is.

1.2.2 Linguïstische aspecten
Linguïstiek = taalkunde

Fonologie en fonetiek (0.0 tot 5.5 jaar)
De fonologische en fonetische ontwikkeling gaat van 1;6 tot 4;0 jaar
- Spraak = Fonetiek
 De mondelinge regulatie van taal, dat wil zeggen de productie van
verstaanbare klanken
 Maat klanken in de mond, motorisch of door middel van de luchtstroom
 Richten zich op het spreken zelf.

- Taalvrom = Fonologie
 Een communicatiesysteem, een systeem van codes en afspraken waarmee
boodschappen worden overgebracht (taal zit vaak in de hersenen)
 Kind ontdekt uit welke letters een woord ontstaat en hoe deze uitgesproken
moeten worden, dit gebeurt in de hersenen
 Geïnteresseerd in de rol van de klank. Hoe spreekt iemand de /r/ uit?

,  Fonemen: betekenisloze delen die wel betekenis onderscheidend zijn
o Klinkers (raad / rood / riet)
o Medeklinkers (rat / kat / dat / lat)
o De /l/ en de /r/ zijn dus taal fonemen

Verschillende soorten fonetiek
Fysiologische, fysische en perceptieve aspecten van spraak
1. Articulatorische fonetiek
 Articulatieplaats en wijze van klanken
 Het ademhalingsapparaat (= subglottaal; longen en luchtpijp)

De stembanden (= glottaal; strottenhoofd en stembanden)

Het aanzetstuk (= supraglottaal; alle organen boven het strottenhoofd)
2. Akoestische fonetiek
 Natuurkundige kenmerken van klanken
 Plaats van articulatie
 Wijze van articulatie
3. Auditieve fonetiek
 Waarnemingen van klanken

Foneemsysteem
Het nederlandse foneemsysteem bevat klinkers en medeklinkers. Daarnaast zijn er twee
klanken en halfvocalen.

Medeklinkers variëren onder meer in hun articulatieplaats:
- Bilabialen  worden met beide lippen gevormd
 /p/, /b/, /m/
- Labiodentalen  worden met de boventand en onderlip gevormd
 /f/, /v/
- Dentalen en alveolaren  tong wordt net achter de tanden en tandkassen geplaatst
 /t/, /d/, /n/, /s/ , /z/ , /l/, en tongpunt /r/
- Palatalen  de tong raakt het midden gehemelte
 /j/, /sj/ (sjaal) /zj/ (bagage)
- Velaren  een huig trilling (achter in de keel)
 /g/ , /k/
- Laryngalen (glottaal)  vanuit de keel
 /h/, /r/

Ook de luchtstroom speelt een rol
- Explosieven
- Nasalen  lucht gaat naar buiten via de neusholten
- Lateralen  lucht gaat naar buiten via de zijkant van de tong
- Trillklank  de lucht trilt want de stembanden trillen?
- Halfklinkers  medeklinkers als klinkers

Syllaben = lettergrepen

, Semantiek (0,6 tot 6,0 jaar)
Semantiek = betekenisleer (het gebruik van woorden en woordbetekenissen)

Objecten worden vaak in groepjes gezet. Zoals hond, rups, varken : dit zijn allemaal dieren
Een hond zegt wafwaf dus kan een kind interpreteren dat een rups ook wafwaf doet. Dit valt
namelijk onder hetzelfde groepje.

Syntaxis (1,0 tot 7 jaar)
Syntaxis = de zinsopbouw
Kinderen zien vaak de structuur van een zin niet in waardoor ze woorden random in een zin
gaan plaatsen.

Morfologie (1,5 tot 8,5 jaar)
Morfologie= de vormverandering binnen woorden
- Twee voets: ipv twee voeten
Verschillende vormen
- Derivatiemorfologie= vormveranderingen die de betekenis van woorden essentieel
wijzigt.
 Vb. bakker, bakken, gebak, bakkerij, baksel
- Flexiemorfologie = woorden veranderen van vorm in meervoud of enkelvoud, een
andere tijd weergeven of de functie die verandert. Hierbij blijft de betekenis van het
woord hetzelfde
 Vb. bakken, ik bak, jij bakt, hij bakte, gebakken
 Vb. bakker, bakkertje, bakkers

Pragmatiek
Pragmatiek = richt zich op taalgebruik
Kinderen gebruiken ander taalgebruik dan volwassenen
- Als een kind een verhaal naverteld is dat met andere woorden en (minder) informatie
dan als volwassen iets vertellen
 Vb. o: “wie is Hester”
K: “Hester zit bij meester Hans”
Later bleek dat Hester het zusje van het kind was

Metalinguïstiek (2,5 tot 9 jaar)
Metalinguïstiek = kinderen gaan nadenken en filosoferen
- “bomen zijn lief want ze houden ons in leven”
- Dit wordt gezien bij oudere kinderen + 4 jaar

3 domeinen van taal
- taalinhoud  wat willen we zeggen?
 Semantiek (woordenschat)
- Taalvorm  hoe wil je de taal zeggen
 Fonologie
 Welke klanken selecteer je in een bepaald woord en hoe maak je die
 Morfologie (welke vervoegingen)