Histologie: circulatie long nier
1. Circulatiesysteem
1.1. Algemene opbouw van bloedvaten
Bloeddistributie
50% veneus
33% arterieel
5% capillairen
12% vaten van het hart en longen (= kleine bloedsomloop)
Bouwplan bloedvaten
Tunica intima
Endotheellaag en lamina basalis
Subendotheliaal collageenbindweefsel
è Wanneer bij beschadiging het subendotheliaal collageen bloot komt te liggen,
zullen trombocyten hierop reageren door te aggregeren en zich te hechten aan dit
bindweefsel.
è Bij arteriën zal hiertussen nog een lamina elastica interna aanwezig zijn. Die
bestaat uit elastische vezels. Door openingen in deze lamina blijft de vorming van
celcontact tussen de media en het lumen bestaan.
Tunica media
(Meestal) circulair gelegen gladde spiercellen
Bindweefselvezels: collageen, elastine (= extracellulaire matrix met daarin ook
proteoglycanen)
è De gladde spiercellen in de tunica media zijn in staat bindweefselvezels aan te
maken. Er zijn geen bindweefselcellen aanwezig in deze laag.
è Tussen de tunica media en adventitia is soms ook een lamina elastica externa
aanwezig.
Tunica adventitia
Bindweefsel met fibroblasten
Soms enkele gladde spiervezels aanwezig
Ongemyeliniseerde zenuwvezels. Gap junctions dragen de prikkels over naar de
gladde spiervezels.
è Bij bloedvaten met dikke wanden kunnen hierin ook bloedvaten aanwezig zijn om
de cellen aan de buitenkant van bloedtoevoer te voorzien (= vasa vasorum). Zij liggen
vaak te ver van het lumen om door diffusie van voedingstoffen voorzien te worden. Ook lymfevaten
kunnen in deze laag voorkomen.
1.2. Capillairen
Macrocirculatie – 0,2 mm - microcirculatie
Doorsnede van een capillair: 7 – 10 µm
1
,Onderdelen
Endotheel
è Hierdoor is de uitwisseling tussen bloed en het omgevende weefsel mogelijk.
Basale membraan
Lamina basalis
Lamina reticularis
Pericyten of adventitiële cellen1
è Pericyten bevatten actinefibrillen die ervoor zorgen dat ze kunnen contraheren.
Soms ook fenestrae aanwezig. Deze kunnen voorzien zijn van een diafragma dat de vrije doorgang van vloeistof
en deeltjes beperkt.
Celjuncties
Adherens junction
Thight junction (occludens verbinding)
Gap junction (communicatieverbinding)
Indeling
1. Continue capillairen
Continue capillairen komen het vaakst voor en bevatten een ononderbroken endotheel. Men vindt ze
terug in o.a.:
- Spieren
- Bindweefsel
- Exocriene klieren
- Zenuwweefsel
Ze zijn belangrijk in organen waarbij er veel uitwisseling is van O2 en CO2:
- Longen
- Hersenen (thight junction in bloed-luchtbarrière)
- Pancreas
- Hart
Transport in deze capillairen gebeurt via transcytose, dit is de combinatie van endocytose waarbij een
vesikel wordt gevormd rond een partikel m.b.v. de plasmamembraan. De endosomen worden dan
doorgesluisd naar de andere zijde van de cel om hun inhoud weer door exocytose vrij te geven.
1
Tegen de basale membraan
2
,Figuur 1 Endocytose
2. Gefenestreerde capillairen met diafragma
Gefefenestreerde capillairen bevatten fenestrae of poriën.
• Onderdelen van het GI-stelsel
• Endocriene klieren
3. Gefenestreerde capillairen zonder diafragma
Deze capillairen hebben een dikke lamina basalis en laten vloeistof en kleine deeltjes door. Men vindt ze
terug in o.a.:
- Nieren*
- Lymfenknopen
4. Sinusoïden*
Continue sinusoïden zijn capillairen bekleed met een aaneengesloten laag endotheelcellen voorzien van
fenestrae met een diameter van 0,1 µm, zonder diafragma. Hierin is ook geen lamina basalis aanwezig. Een
voorbeeld hiervan is de lever.
Discontinue sinusoïden hebben een iets andere bouw, waarbij deeltjes tot de grote van de diameter van
de fenestrae vrij kunnen passeren. Deze sinusoïden vindt men terug in hematopoëtische organen, zoals
het beenmerg en de milt.
3
, 1.3. Endotheel
Figuur 2 Endotheelcel
Endotheelcellen zijn zeer plat en hun kern of perikaryon puilt meestal in het lumen uit. Er zijn ook
microfilamenten aanwezig die erop wijzen dat de cellen contraheren en dus mee voor de opbouw van de
bloeddruk zorgen.
Functies
- Permeabiliteitsbarrière door zijn negatieve lading
- Synthese van proteoglycanen en collageen van de basale membraan
- Metaboliseren van lipoproteïnen tot triglyceriden en cholesterol d.m.v. lipasen aan hun celoppervlak.
- Bepalen van lokale vasculaire tonus door secretie van vasoactieve stoffen, zoals NO, endotheline,
prostacycline die o.a. de gladde spiercellen doen contraheren.
- Activeert angiotensin-converting enzyme (ACE)
- Synthese en secretie van stoffen die de bloedstolling tegengaan:
• Heparine
• Plasminogeen activator
• Von Willebrand-factor (VIII) è in grotere vaten zijn deze aanwezig in de lichaampjes van Weibel-
Palade (donkere, langwerpige granula)
- Synthese en secretie van thrombomodulin die pathologische thrombusvorming tegengaan (inhiberen
van plaatjesadhesie en -aggregatie)
- Productie van IL1, IL6, IL8, cel adhesiemoleculen zoals P-selectine bij acute inflammatie
- Productie van groeifactoren zoals VEGF, CSF, FGF, PDGF
- Activeert angiotensine I tot angiotensine II
- Inactiveert bradykinine, serotonine, prostaglandinen, norepinefrine en trombine
- Produceert ook stollingsfactoren
- Produceert bloedgroepantigenen
Grote endotheliale heterogeniteit, dus endotheelcellen uit verschillende bloedvaten bezitten niet allemaal
dezelfde functies.
4
1. Circulatiesysteem
1.1. Algemene opbouw van bloedvaten
Bloeddistributie
50% veneus
33% arterieel
5% capillairen
12% vaten van het hart en longen (= kleine bloedsomloop)
Bouwplan bloedvaten
Tunica intima
Endotheellaag en lamina basalis
Subendotheliaal collageenbindweefsel
è Wanneer bij beschadiging het subendotheliaal collageen bloot komt te liggen,
zullen trombocyten hierop reageren door te aggregeren en zich te hechten aan dit
bindweefsel.
è Bij arteriën zal hiertussen nog een lamina elastica interna aanwezig zijn. Die
bestaat uit elastische vezels. Door openingen in deze lamina blijft de vorming van
celcontact tussen de media en het lumen bestaan.
Tunica media
(Meestal) circulair gelegen gladde spiercellen
Bindweefselvezels: collageen, elastine (= extracellulaire matrix met daarin ook
proteoglycanen)
è De gladde spiercellen in de tunica media zijn in staat bindweefselvezels aan te
maken. Er zijn geen bindweefselcellen aanwezig in deze laag.
è Tussen de tunica media en adventitia is soms ook een lamina elastica externa
aanwezig.
Tunica adventitia
Bindweefsel met fibroblasten
Soms enkele gladde spiervezels aanwezig
Ongemyeliniseerde zenuwvezels. Gap junctions dragen de prikkels over naar de
gladde spiervezels.
è Bij bloedvaten met dikke wanden kunnen hierin ook bloedvaten aanwezig zijn om
de cellen aan de buitenkant van bloedtoevoer te voorzien (= vasa vasorum). Zij liggen
vaak te ver van het lumen om door diffusie van voedingstoffen voorzien te worden. Ook lymfevaten
kunnen in deze laag voorkomen.
1.2. Capillairen
Macrocirculatie – 0,2 mm - microcirculatie
Doorsnede van een capillair: 7 – 10 µm
1
,Onderdelen
Endotheel
è Hierdoor is de uitwisseling tussen bloed en het omgevende weefsel mogelijk.
Basale membraan
Lamina basalis
Lamina reticularis
Pericyten of adventitiële cellen1
è Pericyten bevatten actinefibrillen die ervoor zorgen dat ze kunnen contraheren.
Soms ook fenestrae aanwezig. Deze kunnen voorzien zijn van een diafragma dat de vrije doorgang van vloeistof
en deeltjes beperkt.
Celjuncties
Adherens junction
Thight junction (occludens verbinding)
Gap junction (communicatieverbinding)
Indeling
1. Continue capillairen
Continue capillairen komen het vaakst voor en bevatten een ononderbroken endotheel. Men vindt ze
terug in o.a.:
- Spieren
- Bindweefsel
- Exocriene klieren
- Zenuwweefsel
Ze zijn belangrijk in organen waarbij er veel uitwisseling is van O2 en CO2:
- Longen
- Hersenen (thight junction in bloed-luchtbarrière)
- Pancreas
- Hart
Transport in deze capillairen gebeurt via transcytose, dit is de combinatie van endocytose waarbij een
vesikel wordt gevormd rond een partikel m.b.v. de plasmamembraan. De endosomen worden dan
doorgesluisd naar de andere zijde van de cel om hun inhoud weer door exocytose vrij te geven.
1
Tegen de basale membraan
2
,Figuur 1 Endocytose
2. Gefenestreerde capillairen met diafragma
Gefefenestreerde capillairen bevatten fenestrae of poriën.
• Onderdelen van het GI-stelsel
• Endocriene klieren
3. Gefenestreerde capillairen zonder diafragma
Deze capillairen hebben een dikke lamina basalis en laten vloeistof en kleine deeltjes door. Men vindt ze
terug in o.a.:
- Nieren*
- Lymfenknopen
4. Sinusoïden*
Continue sinusoïden zijn capillairen bekleed met een aaneengesloten laag endotheelcellen voorzien van
fenestrae met een diameter van 0,1 µm, zonder diafragma. Hierin is ook geen lamina basalis aanwezig. Een
voorbeeld hiervan is de lever.
Discontinue sinusoïden hebben een iets andere bouw, waarbij deeltjes tot de grote van de diameter van
de fenestrae vrij kunnen passeren. Deze sinusoïden vindt men terug in hematopoëtische organen, zoals
het beenmerg en de milt.
3
, 1.3. Endotheel
Figuur 2 Endotheelcel
Endotheelcellen zijn zeer plat en hun kern of perikaryon puilt meestal in het lumen uit. Er zijn ook
microfilamenten aanwezig die erop wijzen dat de cellen contraheren en dus mee voor de opbouw van de
bloeddruk zorgen.
Functies
- Permeabiliteitsbarrière door zijn negatieve lading
- Synthese van proteoglycanen en collageen van de basale membraan
- Metaboliseren van lipoproteïnen tot triglyceriden en cholesterol d.m.v. lipasen aan hun celoppervlak.
- Bepalen van lokale vasculaire tonus door secretie van vasoactieve stoffen, zoals NO, endotheline,
prostacycline die o.a. de gladde spiercellen doen contraheren.
- Activeert angiotensin-converting enzyme (ACE)
- Synthese en secretie van stoffen die de bloedstolling tegengaan:
• Heparine
• Plasminogeen activator
• Von Willebrand-factor (VIII) è in grotere vaten zijn deze aanwezig in de lichaampjes van Weibel-
Palade (donkere, langwerpige granula)
- Synthese en secretie van thrombomodulin die pathologische thrombusvorming tegengaan (inhiberen
van plaatjesadhesie en -aggregatie)
- Productie van IL1, IL6, IL8, cel adhesiemoleculen zoals P-selectine bij acute inflammatie
- Productie van groeifactoren zoals VEGF, CSF, FGF, PDGF
- Activeert angiotensine I tot angiotensine II
- Inactiveert bradykinine, serotonine, prostaglandinen, norepinefrine en trombine
- Produceert ook stollingsfactoren
- Produceert bloedgroepantigenen
Grote endotheliale heterogeniteit, dus endotheelcellen uit verschillende bloedvaten bezitten niet allemaal
dezelfde functies.
4
