Zomerexamens 2022
TOEGEPAST ONDERZOEK
Eindcompetenties
De studenten kunnen wetenschappelijke kennis evalueren en begrijpen.
De studenten kunnen zich kritisch opstellen ten opzichte van kennis en een probleemstelling,
oplossingsmethode of hypothese op een wetenschappelijke manier onderbouwen.
De studenten kennen het verschil tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek
De studenten kunnen de onderzoeksmethoden binnen de humane, sociale, economische, technologische,
exacte en medische wetenschappen benoemen en hun inzetbaarheid binnen het proces van
productontwikkeling duiden.
De studenten begrijpen hoe een wetenschappelijk experiment wordt gepland en uitvoert.
De studenten handelen ethisch als er proefpersonen bij onderzoek betrokken zijn. Zij hebben een idee van
hoe een aanvraag in te dienen bij een ethische onderzoeks commissie.
LES 1
Onderzoeksmethoden: procedures voor het verzamelen informatie en beantwoorden van vragen.
(wetenschappelijke methode slechts 1 manier; niet altijd mogelijk om volledig toe te passen)
→ Prototyping en pre-experimenteel onderzoek
Eindcompetities les 1
Vergelijk en contrasteer niet-wetenschappelijke methoden voor het verwerven van kennis
(vasthoudendheid/fixatie, intuïtie, autoriteit, de rationele methode en de empirische methode).
Geef een voorbeeld en leg de beperkingen van elke methode uit.
Beschrijf de stappen van de wetenschappelijke methode.
Definieer inductie en deductie en leg de rol van elk uit in de wetenschappelijke methode.
Maak een onderscheid tussen een hypothese en een voorspelling.
EXPERIMENTEREN
Rijke geschiedenis die (op vele manieren) het traject vd wetenschap en samenleving heeft bepaald
Uitproberen in praktijk = hoeksteen van wetenschappelijke en technologische ontdekkingen
» Galileo: wetten van fysica door gebruik vd rollende bal
» Thomas Edison: 1000 trial-and-error experimenten voor ontwikkeling eerste gloeilamp
WETENSCHAPSFILOSOFIE
Rol van experimenten groeide in wetenschapsfilosofie naarmate (sociale) wetenschappen
ontwikkelden
Wat zijn de de beste manieren om nieuwe kennis te ontwikkelen?
» Karl Popper in The Logic of Scientific Discovery (1959):
theorieën zijn pas wetenschappelijk indien falsifieerbaar
geformuleerd zodat tegendeel bewezen kan worden
ideeën moet men op proef stellen, en testen adh van empirisch onderzoek.
Experimenten: niet alleen om feit van fictie te onderscheiden: instrumenten om onbekende te
verkennen.
Louiza Van Wynsberghe 1
,TOENAME VAN EXPERIMENTEN …
» Abhijit Banerjee en Esther Duflo (nobelprijs econome 2019): > 1000 experimenten
(“randomised controlled trials” of RCT’s) om te begrijpen hoe armoede kan worden bestreden.
» 1/3 vd bedrijven in VS voeren RCT’s uit; Amazon en google doen aan A/B testen voor online
producten
NUT EXPERIMENTEN
Leveren van praktische nieuwe info
Helpen bij maken van verstandige keuzes
Onbevooroordeelde basis voor beleid en debat
Opdelen van complexe vraagstukken in behandelbare stukken/ vragen
Trial-and-error: beste manier om te ontdekken wat (niet-)werkt
PRE-EXPERIMENTS
Technieken om ideeën in de praktijk uit proberen vooraleer ze op grote schaal worden geïmplementeerd.
Het vlug verzamelen van feedback en input van
stakeholders om idee te krijgen van wat beter kan,
wat werkt, etc.
METHODES VAN KENNISVERWERVING
Wetenschappelijke methode: niet de enige vorm van kennisvergaring, de meest efficiënte manier
Methode van kennisverwerking : verschillende manieren/ methoden die mens gebruikt om antwoorden te vinden
Niet-wetenschappelijke methodes
o Vasthoudendheid of 'fixatie"
o Autoriteit
o Intuïtie
o Rationaliteit
o Empirisme
Wetenschappelijke methode
VASTHOUDENDHEID OF ‘FIXATIE”
: idee of overtuiging wordt vastgehouden omdat het eerder als waarheid geaccepteerd.
» Charles Sanders beschreef in "The fixation of belief" (1877) zowel “method of tenacity” en “method of
authority” → ook wel Belief perseverance
Belief perseverance: vasthouden aan oorspronkelijke meningen ondanks overweldigende gegevens die
overtuigingen tegenspreken
Ieder doet dit tot op bepaalde hoogt, pas kwetsbaar als de meningen een belangrijk deel van onze identiteit vormen
Louiza Van Wynsberghe 2
, BEPERKINGEN
initiële informatie is misschien niet nauwkeurig / fout
“Je kan oude honden geen nieuwe trucjes aanleren” ⇔ Oudere mensen kunnen wel degelijk nieuwe dingen leren
Niet makkelijk foute ideeën te corrigeren. Zelfs bij bewijs van het tegendeel kan een overtuiging die algemeen
geaccepteerd is, heel moeilijk te veranderen zijn.
AUTORITEIT METHODE
: vertrouwen op informatie of antwoorden van relevante deskundige (vaak snelste manier voor antwoorden)
Door raadpleging: google, boeken, artikels, mensen, televisie of internet
BEPERKINGEN
Niet altijd juiste informatie.
Uitspraken van experten worden als feiten geaccepteerd (geloofsmethode).
Niet alle "experts" zijn expert of experts in alles
INTUÏTIE METHODE
: informatie aanvaard op basis van vermoedens, ingevingen en instinct (snelste manieren tot antwoorden)
In ambigue situaties, als er geen of onduidelijke
richtlijnen of informatie voorhanden zijn, vallen
we eerder terug op intuïtie
BEPERKINGEN
Hoe onderscheid je echte van “fake” feiten,
nauwkeurige van onnauwkeurige kennis?
o Kahneman’s System 1 and 2 ⇒
Mensen die meer vertrouwen op hun instinct,
beduidend slechter ih onderscheiden van juiste beweringen en verkeerde informatie (“fake news”).
Mensen aanmoedigen om twee keer na te denken voor ze iets delen kan de verspreiding van foutieve
beweringen vertragen.
RATIONELE METHODE
Rationalisme: Denken (“ratio”, “rationalism”): enige middel om aan wetenschap en filosofie te doen.
Cogito ergo sum ('Ik denk, dus ik ben')
Scepticism: serieuze twijfel aan onze vermogens om kennis te bezitten.
: zoekt antwoorden door het gebruik van logische redeneringen
Argument: reeks premissen die logisch gecombineerd worden om tot conclusie te komen
Premissen: beweringen waarvan we aannemen dat ze waar zijn
Door te beginnen met reeks premissen en men gebruikt logica (deductie) om tot een conclusie te komen of
antwoord te vinden
vereist geen directe waarnemingen of het verzamelen van informatie
systeem van logica waarbij premissen gecombineerd worden om tot een logische conclusie te komen
Een eenvoudig voorbeeld van een logisch argument:
Alle 3-jarige kinderen zijn bang in het donker.
Els is een meisje van 3 jaar.
Els is bang in het donker.
De eerste twee zinnen zijn premissen; laatste zin is een logische conclusie op basis van de premissen.
We proberen niet te bepalen of de premissen waar zijn, we accepteren ze als feiten.
Louiza Van Wynsberghe 3
TOEGEPAST ONDERZOEK
Eindcompetenties
De studenten kunnen wetenschappelijke kennis evalueren en begrijpen.
De studenten kunnen zich kritisch opstellen ten opzichte van kennis en een probleemstelling,
oplossingsmethode of hypothese op een wetenschappelijke manier onderbouwen.
De studenten kennen het verschil tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek
De studenten kunnen de onderzoeksmethoden binnen de humane, sociale, economische, technologische,
exacte en medische wetenschappen benoemen en hun inzetbaarheid binnen het proces van
productontwikkeling duiden.
De studenten begrijpen hoe een wetenschappelijk experiment wordt gepland en uitvoert.
De studenten handelen ethisch als er proefpersonen bij onderzoek betrokken zijn. Zij hebben een idee van
hoe een aanvraag in te dienen bij een ethische onderzoeks commissie.
LES 1
Onderzoeksmethoden: procedures voor het verzamelen informatie en beantwoorden van vragen.
(wetenschappelijke methode slechts 1 manier; niet altijd mogelijk om volledig toe te passen)
→ Prototyping en pre-experimenteel onderzoek
Eindcompetities les 1
Vergelijk en contrasteer niet-wetenschappelijke methoden voor het verwerven van kennis
(vasthoudendheid/fixatie, intuïtie, autoriteit, de rationele methode en de empirische methode).
Geef een voorbeeld en leg de beperkingen van elke methode uit.
Beschrijf de stappen van de wetenschappelijke methode.
Definieer inductie en deductie en leg de rol van elk uit in de wetenschappelijke methode.
Maak een onderscheid tussen een hypothese en een voorspelling.
EXPERIMENTEREN
Rijke geschiedenis die (op vele manieren) het traject vd wetenschap en samenleving heeft bepaald
Uitproberen in praktijk = hoeksteen van wetenschappelijke en technologische ontdekkingen
» Galileo: wetten van fysica door gebruik vd rollende bal
» Thomas Edison: 1000 trial-and-error experimenten voor ontwikkeling eerste gloeilamp
WETENSCHAPSFILOSOFIE
Rol van experimenten groeide in wetenschapsfilosofie naarmate (sociale) wetenschappen
ontwikkelden
Wat zijn de de beste manieren om nieuwe kennis te ontwikkelen?
» Karl Popper in The Logic of Scientific Discovery (1959):
theorieën zijn pas wetenschappelijk indien falsifieerbaar
geformuleerd zodat tegendeel bewezen kan worden
ideeën moet men op proef stellen, en testen adh van empirisch onderzoek.
Experimenten: niet alleen om feit van fictie te onderscheiden: instrumenten om onbekende te
verkennen.
Louiza Van Wynsberghe 1
,TOENAME VAN EXPERIMENTEN …
» Abhijit Banerjee en Esther Duflo (nobelprijs econome 2019): > 1000 experimenten
(“randomised controlled trials” of RCT’s) om te begrijpen hoe armoede kan worden bestreden.
» 1/3 vd bedrijven in VS voeren RCT’s uit; Amazon en google doen aan A/B testen voor online
producten
NUT EXPERIMENTEN
Leveren van praktische nieuwe info
Helpen bij maken van verstandige keuzes
Onbevooroordeelde basis voor beleid en debat
Opdelen van complexe vraagstukken in behandelbare stukken/ vragen
Trial-and-error: beste manier om te ontdekken wat (niet-)werkt
PRE-EXPERIMENTS
Technieken om ideeën in de praktijk uit proberen vooraleer ze op grote schaal worden geïmplementeerd.
Het vlug verzamelen van feedback en input van
stakeholders om idee te krijgen van wat beter kan,
wat werkt, etc.
METHODES VAN KENNISVERWERVING
Wetenschappelijke methode: niet de enige vorm van kennisvergaring, de meest efficiënte manier
Methode van kennisverwerking : verschillende manieren/ methoden die mens gebruikt om antwoorden te vinden
Niet-wetenschappelijke methodes
o Vasthoudendheid of 'fixatie"
o Autoriteit
o Intuïtie
o Rationaliteit
o Empirisme
Wetenschappelijke methode
VASTHOUDENDHEID OF ‘FIXATIE”
: idee of overtuiging wordt vastgehouden omdat het eerder als waarheid geaccepteerd.
» Charles Sanders beschreef in "The fixation of belief" (1877) zowel “method of tenacity” en “method of
authority” → ook wel Belief perseverance
Belief perseverance: vasthouden aan oorspronkelijke meningen ondanks overweldigende gegevens die
overtuigingen tegenspreken
Ieder doet dit tot op bepaalde hoogt, pas kwetsbaar als de meningen een belangrijk deel van onze identiteit vormen
Louiza Van Wynsberghe 2
, BEPERKINGEN
initiële informatie is misschien niet nauwkeurig / fout
“Je kan oude honden geen nieuwe trucjes aanleren” ⇔ Oudere mensen kunnen wel degelijk nieuwe dingen leren
Niet makkelijk foute ideeën te corrigeren. Zelfs bij bewijs van het tegendeel kan een overtuiging die algemeen
geaccepteerd is, heel moeilijk te veranderen zijn.
AUTORITEIT METHODE
: vertrouwen op informatie of antwoorden van relevante deskundige (vaak snelste manier voor antwoorden)
Door raadpleging: google, boeken, artikels, mensen, televisie of internet
BEPERKINGEN
Niet altijd juiste informatie.
Uitspraken van experten worden als feiten geaccepteerd (geloofsmethode).
Niet alle "experts" zijn expert of experts in alles
INTUÏTIE METHODE
: informatie aanvaard op basis van vermoedens, ingevingen en instinct (snelste manieren tot antwoorden)
In ambigue situaties, als er geen of onduidelijke
richtlijnen of informatie voorhanden zijn, vallen
we eerder terug op intuïtie
BEPERKINGEN
Hoe onderscheid je echte van “fake” feiten,
nauwkeurige van onnauwkeurige kennis?
o Kahneman’s System 1 and 2 ⇒
Mensen die meer vertrouwen op hun instinct,
beduidend slechter ih onderscheiden van juiste beweringen en verkeerde informatie (“fake news”).
Mensen aanmoedigen om twee keer na te denken voor ze iets delen kan de verspreiding van foutieve
beweringen vertragen.
RATIONELE METHODE
Rationalisme: Denken (“ratio”, “rationalism”): enige middel om aan wetenschap en filosofie te doen.
Cogito ergo sum ('Ik denk, dus ik ben')
Scepticism: serieuze twijfel aan onze vermogens om kennis te bezitten.
: zoekt antwoorden door het gebruik van logische redeneringen
Argument: reeks premissen die logisch gecombineerd worden om tot conclusie te komen
Premissen: beweringen waarvan we aannemen dat ze waar zijn
Door te beginnen met reeks premissen en men gebruikt logica (deductie) om tot een conclusie te komen of
antwoord te vinden
vereist geen directe waarnemingen of het verzamelen van informatie
systeem van logica waarbij premissen gecombineerd worden om tot een logische conclusie te komen
Een eenvoudig voorbeeld van een logisch argument:
Alle 3-jarige kinderen zijn bang in het donker.
Els is een meisje van 3 jaar.
Els is bang in het donker.
De eerste twee zinnen zijn premissen; laatste zin is een logische conclusie op basis van de premissen.
We proberen niet te bepalen of de premissen waar zijn, we accepteren ze als feiten.
Louiza Van Wynsberghe 3
