Goederenrecht – samenvatting
1. Inleiding
1.1. Het nieuwe goederenrecht
Het nieuwe boek 3 ‘goederen’ strekt ertoe:
1. De belangrijkste teksten m.b.t. het goederenrecht op gestructureerde wijze te bundelen
in het BW
2. Het goederenrecht te instrumentaliseren en functioneler te maken
3. Het goederenrecht te moderniseren en aan te passen aan de behoeften van de
hedendaagse maatschappij
4. Het goederenrecht te flexibiliseren
Het nieuwe boek 3 ‘goederen’ heeft een eerbiedigende werking
- Nieuwe regels doen geen afbreuk aan reeds verworven rechten
- Nieuwe regels zijn niet van toepassing op alle rechtshandelingen en rechtsfeiten die
dateren vóór de inwerkingtreding van het nieuwe recht
- Nieuwe regels zijn niet van toepassing op rechtsgevolgen die daar na de
inwerkingtreding van de nieuwe wet uit zouden voortvloeien, TENZIJ partijen
uitdrukkelijk beslissen dat het door het nieuwe recht moet worden geregeld
Een eerste reflex moet zijn nagaan of de oude regels of de nieuwe regels van toepassing
zijn
1.2. De plaats van het goederenrecht in ons rechtsstelsel
Onderscheid maken tussen objectief recht en subjectieve rechten
Objectief recht
= alle in een samenleving geldende regels
Subjectieve rechten
= omschreven als aan het recht ontleende en juridische afdwingbare afspraken of
bevoegdheden die personen in een samenleving kunnen laten gelden
Titularis van subjectief recht rechtssubject (kan een natuurlijk persoon of rechtspersoon)
,Subjectieve rechten kunnen onderverdeeld worden in burgerlijke en politieke rechten
Politieke subjectieve rechten
= rechten die de burger kan inroepen in relatie tot de overheid
Burgerlijke subjectieve rechten
= rechten waarop burger zich kan beroepen in het rechtsverkeer met andere burgers
Hier nog een verder onderscheid mogelijk tussen extra-patrimoniale en patrimoniale
(vermogens)rechten
Extra-patrimoniale rechten
= rechten die buiten het vermogen van een persoon vallen
- Louter morele waarde
- Niet verhandelbaar
- Niet in geld waardeerbaar
- Eindigen bij overlijden van de persoon
Het gaat hier om de persoons- en familierechten
Persoonsrechten
= rechten die de persoonlijkheid van het individu beschermen (bv. recht op naam, …)
Familierechten
= rechten die het leven in familieverband mogelijk maken (bv. recht om te huwen, …)
,Patrimoniale of vermogensrechten
= rechten die deel uitmaken van het vermogen
- Economische waarde
- Verhandelbaar
- In geld waardeerbaar
- Doven niet uit bij overlijden
3 soorten vermogensrechten intellectuele, vorderings- en zakelijke rechten
Intellectuele rechten
= rechten die een persoon kan hebben op geestelijke voortbrengselen zoals een uitvinding
of een artistieke creatie
Vorderingsrechten
= rechten die toelaten om van een ander de uitvoering te eisen van één of meer
verbintenissen
Zakelijke rechten
= verlenen een recht, een aanspraak, een heerschappij op een goed
Het goederenrecht regelt deze verhouding tussen rechtssubjecten (personen) en
rechtsobjecten (goederen)
Het recht maakt een onderscheid tussen personen en zaken
Zaken
= al wat in de natuur bestaat en tastbaar 1 is, personen uitgezonderd
Goederen
= deze zaken en rechten die men erop kan hebben (=zakelijke rechten)
Goederen in de ruimste zin alle voorwerpen die vatbaar zijn voor toe-eigening
Goederen kunnen lichamelijk als onlichamelijk zijn.
Lichamelijk
= wanneer het om zaken gaat
Onlichamelijk
= wanneer het rechten betreft
Vermogen
1
Tastbaar wel ruim interpreteren alles wat zintuiglijk waarneembaar is, wat vatbaar is voor perceptie
, = goederen van een persoon + diens lasten (schulden)
Een voortdurend evoluerend begrip
Ons vermogen veranderd bijna dagelijks wanneer we inkopen doen, ons inkomen
betaald krijgen, nieuwe goederen aankopen, facturen betalen, etc.
Belang van vermogen principe, art. 3.36 NBW
Uitzonderingen
- Zakelijke zekerheidsrecht
Voordeel voor bevoorrechte SE t.o.v. niet-bevoorrechte (chirografaire) SE recht van
voorrang om te worden betaald met opbrengst van bepaald goed in vermogen van SA
Wanneer iemand een verbintenis aangaat, verbind je je met gans je vermogen
Belang van goederenrecht
Fungeert als een soort welvaartsindicator voor individuele personen.
Gekenmerkt door een publiciteitssysteem inzake vestiging, overdracht en wijziging van
(onroerende) zakelijke (zekerheids)rechten.
2. Zakelijke rechten
2.1. Zakelijke rechten vs. vorderingsrechten
Zakelijke rechten
= doen een juridische relatie ontstaan tussen een persoon (= rechtssubject) en een
zaak (= rechtsobject)
- Verlenen recht op directe zeggenschap (beperkt of absoluut) over een bepaalde zaak
- Beschikken over sterke tegenwerpbaarheid, gelden erga omnes
= heerschappij of macht moet door iedereen erkend worden
Vorderingsrechten of persoonlijke rechten
= doen een relatie ontstaan tussen twee personen
Verlenen een recht ten overstaan van een persoon, geven aanspraak op een handeling van
die persoon (iets doen, niet doen, iets geven)
- Slechts tegenwerpbaar aan de schuldenaars
- Gelden inter partes
2.2. Vorderingsrechten vs. rechtsvorderingen
1. Inleiding
1.1. Het nieuwe goederenrecht
Het nieuwe boek 3 ‘goederen’ strekt ertoe:
1. De belangrijkste teksten m.b.t. het goederenrecht op gestructureerde wijze te bundelen
in het BW
2. Het goederenrecht te instrumentaliseren en functioneler te maken
3. Het goederenrecht te moderniseren en aan te passen aan de behoeften van de
hedendaagse maatschappij
4. Het goederenrecht te flexibiliseren
Het nieuwe boek 3 ‘goederen’ heeft een eerbiedigende werking
- Nieuwe regels doen geen afbreuk aan reeds verworven rechten
- Nieuwe regels zijn niet van toepassing op alle rechtshandelingen en rechtsfeiten die
dateren vóór de inwerkingtreding van het nieuwe recht
- Nieuwe regels zijn niet van toepassing op rechtsgevolgen die daar na de
inwerkingtreding van de nieuwe wet uit zouden voortvloeien, TENZIJ partijen
uitdrukkelijk beslissen dat het door het nieuwe recht moet worden geregeld
Een eerste reflex moet zijn nagaan of de oude regels of de nieuwe regels van toepassing
zijn
1.2. De plaats van het goederenrecht in ons rechtsstelsel
Onderscheid maken tussen objectief recht en subjectieve rechten
Objectief recht
= alle in een samenleving geldende regels
Subjectieve rechten
= omschreven als aan het recht ontleende en juridische afdwingbare afspraken of
bevoegdheden die personen in een samenleving kunnen laten gelden
Titularis van subjectief recht rechtssubject (kan een natuurlijk persoon of rechtspersoon)
,Subjectieve rechten kunnen onderverdeeld worden in burgerlijke en politieke rechten
Politieke subjectieve rechten
= rechten die de burger kan inroepen in relatie tot de overheid
Burgerlijke subjectieve rechten
= rechten waarop burger zich kan beroepen in het rechtsverkeer met andere burgers
Hier nog een verder onderscheid mogelijk tussen extra-patrimoniale en patrimoniale
(vermogens)rechten
Extra-patrimoniale rechten
= rechten die buiten het vermogen van een persoon vallen
- Louter morele waarde
- Niet verhandelbaar
- Niet in geld waardeerbaar
- Eindigen bij overlijden van de persoon
Het gaat hier om de persoons- en familierechten
Persoonsrechten
= rechten die de persoonlijkheid van het individu beschermen (bv. recht op naam, …)
Familierechten
= rechten die het leven in familieverband mogelijk maken (bv. recht om te huwen, …)
,Patrimoniale of vermogensrechten
= rechten die deel uitmaken van het vermogen
- Economische waarde
- Verhandelbaar
- In geld waardeerbaar
- Doven niet uit bij overlijden
3 soorten vermogensrechten intellectuele, vorderings- en zakelijke rechten
Intellectuele rechten
= rechten die een persoon kan hebben op geestelijke voortbrengselen zoals een uitvinding
of een artistieke creatie
Vorderingsrechten
= rechten die toelaten om van een ander de uitvoering te eisen van één of meer
verbintenissen
Zakelijke rechten
= verlenen een recht, een aanspraak, een heerschappij op een goed
Het goederenrecht regelt deze verhouding tussen rechtssubjecten (personen) en
rechtsobjecten (goederen)
Het recht maakt een onderscheid tussen personen en zaken
Zaken
= al wat in de natuur bestaat en tastbaar 1 is, personen uitgezonderd
Goederen
= deze zaken en rechten die men erop kan hebben (=zakelijke rechten)
Goederen in de ruimste zin alle voorwerpen die vatbaar zijn voor toe-eigening
Goederen kunnen lichamelijk als onlichamelijk zijn.
Lichamelijk
= wanneer het om zaken gaat
Onlichamelijk
= wanneer het rechten betreft
Vermogen
1
Tastbaar wel ruim interpreteren alles wat zintuiglijk waarneembaar is, wat vatbaar is voor perceptie
, = goederen van een persoon + diens lasten (schulden)
Een voortdurend evoluerend begrip
Ons vermogen veranderd bijna dagelijks wanneer we inkopen doen, ons inkomen
betaald krijgen, nieuwe goederen aankopen, facturen betalen, etc.
Belang van vermogen principe, art. 3.36 NBW
Uitzonderingen
- Zakelijke zekerheidsrecht
Voordeel voor bevoorrechte SE t.o.v. niet-bevoorrechte (chirografaire) SE recht van
voorrang om te worden betaald met opbrengst van bepaald goed in vermogen van SA
Wanneer iemand een verbintenis aangaat, verbind je je met gans je vermogen
Belang van goederenrecht
Fungeert als een soort welvaartsindicator voor individuele personen.
Gekenmerkt door een publiciteitssysteem inzake vestiging, overdracht en wijziging van
(onroerende) zakelijke (zekerheids)rechten.
2. Zakelijke rechten
2.1. Zakelijke rechten vs. vorderingsrechten
Zakelijke rechten
= doen een juridische relatie ontstaan tussen een persoon (= rechtssubject) en een
zaak (= rechtsobject)
- Verlenen recht op directe zeggenschap (beperkt of absoluut) over een bepaalde zaak
- Beschikken over sterke tegenwerpbaarheid, gelden erga omnes
= heerschappij of macht moet door iedereen erkend worden
Vorderingsrechten of persoonlijke rechten
= doen een relatie ontstaan tussen twee personen
Verlenen een recht ten overstaan van een persoon, geven aanspraak op een handeling van
die persoon (iets doen, niet doen, iets geven)
- Slechts tegenwerpbaar aan de schuldenaars
- Gelden inter partes
2.2. Vorderingsrechten vs. rechtsvorderingen
