Samenvatting systeemtheorie
JIO JAAR 2, PERIODE 2
─
, 2
Hoofdstuk 1
1.1 Theorieën menselijk gedrag
Systeemtheorie is een metatheorie = een theorie op een hoger abstractieniveau dan
‘gewone’ inhoudelijke theorieën. Het is meer een wijze van denken en benaderen dan een
verzameling theoretische uitspraken.
Er zijn 4 verschillende psychologische stromingen:
1. De psychoanalyse
2. Het behaviorisme
3. Humanistische psychologie
4. Systeemtheorie
1.1.1 De psychoanalyse
De psychoanalyse is ontwikkeld door Sigmund freud, bestaande uit:
➔ De psychoanalytische theorie = Behandeld de dynamiek van de psychische
processen van de mens, die deels onbewust zijn en bepaald worden door
verdringing en afweermechanismen
◆ Afweer: vervelende, angst of pijnlijke bewustzijnsinhouden/herinnering die te
maken kunnen hebben met seksuele en agressieve driften.
➔ De psychoanalytische therapie = Vorm van therapeutisch handelen waarbij
psychische beïnvloeding middelen (geen medicatie) wordt ingezet om stoornissen te
achterhalen en te ‘verhelpen’.
Hij benoemde dat de mens een aantal fasen doorloopt in het leven. Wanneer een kind een
bepaalde fase niet goed doorloopt, zal het de niet-volledig uitgewerkte elementen
meenemen naar de volgende fase. Dit kan later zorgen voor een persoonlijkheidsstoornis
of een psychische aandoening (angst/depressie). Het verleden speelt dus een belangrijke
rol.
Ook heeft hij aandacht voor het onbewuste. Een doel van de door hem ontwikkelde
psychoanalytische therapie is mensen in staat te stellen zich meer bewust te worden van
onbewuste elementen.
Er zijn volgens Freud twee principes; het lustprincipe waarbij je moet genieten van het
leven. En het realiteitsprincipe, waarbij duidelijk wordt dat er binnen de samenleving
grenzen stelt aan de realisering van het lustprincipe (niet altijd feest).
1.1.2 Het behaviorisme
, 3
Het behaviorisme is de psychologie van het uiterlijk waarneembare gedrag en een theorie
over de wijze waarop men leert (conditioneren). Alle menselijk gedrag is aangeleerd. Zo is
er klassieke en operante conditionering.
Gedragstherapie is een therapievorm die ervoor zorgt gewenst gedrag aan te leren en
ongewenst gedrag af te leren (fobieën bijv.). Vaak kortdurend en resultaten waarneembaar
en meetbaar.
1.1.3 De humanistische psychologie
De humanistische psychologie legt de nadruk op de menselijke mogelijkheden, de
mogelijkheid van de mens om te kiezen en zich te ontplooien.
De verwante filosofische stroming, het existentialisme, benadrukt de vrijheid van de mens
als bestaansgrond. Deze stelt dat het maken van keuzes de belangrijkste mogelijkheid
(mag) en tegelijkertijd zijn belangrijkste opdracht (moet) is.
➔ Men heeft volgens deze stroming behoefte aan groei, zelfontplooiing,
zelfverwerkelijking.
➔ Maslow houdt zich bezig met wat men kan en wat de grenzen van menselijke
mogelijkheden zijn.
◆ Behoeftehiërarchie; behoeften van de onderste lagen moet bevredigd zijn,
voordat de hogere lagen gerealiseerd kunnen worden (fysieke behoefte,
veiligheid, liefde, erkenning en waardering, groei en zelfverwerkelijking).
1.1.4 De systeemtheorie
Systeemtheorie = Heeft het individu in zijn omgeving als belangrijkste onderwerp.
➔ Basis in het constructivisme = Dat er een werkelijkheid bestaat die wij zelf maken en
construeren (= objectieve kennis).
1.2 Verkenning systeemtheorie
1.2.2 Geschiedenis systeemtheorie
Ludwig von Bertalanffy wordt als vader gezien van een wetenschapsbenadering die ervoor
pleit vanuit het grotere geheel. Rond 1950 verbreedt hij zijn biologische theorie tot een
benadering die bruikbaar is voor alle wetenschappen (algemene systeemtheorie, AST).
In 1956 is er een artikel van Gregory Bateson, waarin de oorzaken voor bepaalde vormen
van het disfunctioneren van mensen niet binnen het individu zelf worden gezocht, maar
JIO JAAR 2, PERIODE 2
─
, 2
Hoofdstuk 1
1.1 Theorieën menselijk gedrag
Systeemtheorie is een metatheorie = een theorie op een hoger abstractieniveau dan
‘gewone’ inhoudelijke theorieën. Het is meer een wijze van denken en benaderen dan een
verzameling theoretische uitspraken.
Er zijn 4 verschillende psychologische stromingen:
1. De psychoanalyse
2. Het behaviorisme
3. Humanistische psychologie
4. Systeemtheorie
1.1.1 De psychoanalyse
De psychoanalyse is ontwikkeld door Sigmund freud, bestaande uit:
➔ De psychoanalytische theorie = Behandeld de dynamiek van de psychische
processen van de mens, die deels onbewust zijn en bepaald worden door
verdringing en afweermechanismen
◆ Afweer: vervelende, angst of pijnlijke bewustzijnsinhouden/herinnering die te
maken kunnen hebben met seksuele en agressieve driften.
➔ De psychoanalytische therapie = Vorm van therapeutisch handelen waarbij
psychische beïnvloeding middelen (geen medicatie) wordt ingezet om stoornissen te
achterhalen en te ‘verhelpen’.
Hij benoemde dat de mens een aantal fasen doorloopt in het leven. Wanneer een kind een
bepaalde fase niet goed doorloopt, zal het de niet-volledig uitgewerkte elementen
meenemen naar de volgende fase. Dit kan later zorgen voor een persoonlijkheidsstoornis
of een psychische aandoening (angst/depressie). Het verleden speelt dus een belangrijke
rol.
Ook heeft hij aandacht voor het onbewuste. Een doel van de door hem ontwikkelde
psychoanalytische therapie is mensen in staat te stellen zich meer bewust te worden van
onbewuste elementen.
Er zijn volgens Freud twee principes; het lustprincipe waarbij je moet genieten van het
leven. En het realiteitsprincipe, waarbij duidelijk wordt dat er binnen de samenleving
grenzen stelt aan de realisering van het lustprincipe (niet altijd feest).
1.1.2 Het behaviorisme
, 3
Het behaviorisme is de psychologie van het uiterlijk waarneembare gedrag en een theorie
over de wijze waarop men leert (conditioneren). Alle menselijk gedrag is aangeleerd. Zo is
er klassieke en operante conditionering.
Gedragstherapie is een therapievorm die ervoor zorgt gewenst gedrag aan te leren en
ongewenst gedrag af te leren (fobieën bijv.). Vaak kortdurend en resultaten waarneembaar
en meetbaar.
1.1.3 De humanistische psychologie
De humanistische psychologie legt de nadruk op de menselijke mogelijkheden, de
mogelijkheid van de mens om te kiezen en zich te ontplooien.
De verwante filosofische stroming, het existentialisme, benadrukt de vrijheid van de mens
als bestaansgrond. Deze stelt dat het maken van keuzes de belangrijkste mogelijkheid
(mag) en tegelijkertijd zijn belangrijkste opdracht (moet) is.
➔ Men heeft volgens deze stroming behoefte aan groei, zelfontplooiing,
zelfverwerkelijking.
➔ Maslow houdt zich bezig met wat men kan en wat de grenzen van menselijke
mogelijkheden zijn.
◆ Behoeftehiërarchie; behoeften van de onderste lagen moet bevredigd zijn,
voordat de hogere lagen gerealiseerd kunnen worden (fysieke behoefte,
veiligheid, liefde, erkenning en waardering, groei en zelfverwerkelijking).
1.1.4 De systeemtheorie
Systeemtheorie = Heeft het individu in zijn omgeving als belangrijkste onderwerp.
➔ Basis in het constructivisme = Dat er een werkelijkheid bestaat die wij zelf maken en
construeren (= objectieve kennis).
1.2 Verkenning systeemtheorie
1.2.2 Geschiedenis systeemtheorie
Ludwig von Bertalanffy wordt als vader gezien van een wetenschapsbenadering die ervoor
pleit vanuit het grotere geheel. Rond 1950 verbreedt hij zijn biologische theorie tot een
benadering die bruikbaar is voor alle wetenschappen (algemene systeemtheorie, AST).
In 1956 is er een artikel van Gregory Bateson, waarin de oorzaken voor bepaalde vormen
van het disfunctioneren van mensen niet binnen het individu zelf worden gezocht, maar
