Examenvragen Systeemziekten
1. Bespreek de klinische presentatie (typisch en atypisch) van een patiënt met
arteriitis temporalis.
Arteriitis temporalis of giant cell arteritis is een frequente vasculitis van de grote bloedvaten.
Het is de frequentste arteriitis bij personen ouder dan 50j. Vaak is dit gekoppeld aan
polymyalgia rheumatica.
Typische klinische presentatie:
1) Hoofdpijn (2/3):
Deze is vooral temporaal, maar kan ook frontaal of occipitaal. De a temporalis is
hierbij ook vaak prominent zichtbaar en gevoelig bij palpatie.
2) Kaakclaudicatio:
Dit is geen frequent symptoom, maar is zeer specifiek. Hieraan gekoppeld kan ook
een zere keel voorkomen.
Soms komt er ook armclaudicatio voor.
3) Visusstoornissen (15-20%):
Deze is het gevolg van trombotische occlusies leidend tot permanent partieel of
compleet visusverlies. Oogfundoscopie toont een gezwollen bleke discus met wazige
randen.
Vaak treedt dit plots en irreversibel op. In zeldzamere gevallen zijn er prodromen van
transiënt gezichtsverlies of diplopie.
Steroïden voorkomen het optreden van dit symptoom of behouden het 2e oog
hiervoor indien het 1e oog al aangetast is.
Atypische klinische presentatie:
1) Algemene symptomen:
Inflammatoir beeld met malaise, vermagering, koorts,…
2) Perifere artritis
3) Armclaudicatio
4) Oedeem van de extremiteiten
5) Tenosynovitis
6) Carpal tunnel
7) Respiratoire klachten:
Vb. hoest, dyspnee,… Vaak is er een lymfocytaire alveolitis.
8) Laattijdige aorta-aneurysma’s:
Met verhoogd risico op ruptuur. Jaarlijkse RX-thorax is nodig vanaf 10j na diagnose.
9) Polymyalgia rheumatica:
Er is pijn en ochtendstijfheid in de schouders, het bekken en de nek.
1
,2. Welke zijn de technische mogelijkheden om een vermoede diagnose van
arteriitis temporalis te bevestigen?
1) Bloedname:
Er is een inflammatoir bloedbeeld met hoge sedimentatie en verhoogd CRP.
Daarnaast is er vaak een normchorme anemie, normale leukocytose en
trombocytose. De alkalische fosfatasen zijn vaak gestegen en ook IL-6 is verhoogd.
Dit is niet zeer specifiek.
2) Biopsie:
Er wordt bij voorkeur een stuk van 3 cm genomen uit een pijnlijk en/of gezwollen
segment van de a temporalis. Vaak is dit segmentair en is er dus belang aan het
bekijken van multipele secties.
Afwijkingen zijn lymfohistiocytaire infiltratie van de tunica media (diagnostisch),
fragmentatie van de elastica interna, reuscellen en proliferatie van de intima
(suggestief).
De kans op een positief resultaat is het hoogst bij kaakclaudicatio of visuele
problemen.
3) Duplexonderzoek:
Er is een hypo-echogene zone rond het lumen door inflammatie. De flowsnelheid is
verhoogd.
Dit is niet zeer sensitief en is ook onderzoekersafhankelijk, maar is wel handig voor
het bepalen van de ideale plaats voor biopsiename.
4) FDG PET-scan:
Er is in 50% FDG-accumulatie in de wand van de thoracale aorta, a subclavia, a
axillaries en a carotidea. Ook in abdominale aorta, a iliaca en femoralis kan er
accumulatie zijn.
2
, 3. Bespreek de kliniek van polymyalgia rheumatica.
Dit is een vrij frequente aandoening die bij 50% van de patiënten met arteritis temporalis
voorkomt. Sommige personen zullen hervallen in een PR-beeld, anderen in een AT-beeld.
Kliniek:
1) Pijn en ochtendstijfheid:
Vooral in schouders, bekken en nek. Deze zijn meestal symmetrisch.
2) Algemene klachten:
Malaise, vermoeidheid, anorexie, gewichtsverlies en subfrebilitas.
3) Synovitis van perifere gewrichten
4) Zwelling en pittingoedeem:
Aan handen, polsen , enkels en voetrug tgv tenosynovitis.
5) Carpale tunnel syndroom
Biochemie:
Komt overeen met die van arteriitis temporalis.
Er is een moeilijke differentieeldiagnose met periarthritis scapulohumoralis of periarthritis
coxofemoralis, seronegatieve reumatoïde artritis of polymyositis.
Diagnose gebeurt via biochemie, kliniek en beeldvorming ter uitsluiting van andere
afwijkingen. Echo toont inflammatoir vocht in de schouderbursae. NR toont ook ontsteking
van synoviale structuren. Ook FDG PET accumuleert rond schouders en heupen en laat DD
met paraneoplastisch syndroom toe.
Diagnose:
1) > 50j
2) Bilaterale ochtendstijfheid:
Gedurende 30 min, sinds 1 maand over min 2/3 regio’s: hals, schouders of heupen.
3) Verhoogde sedimentatie
3
1. Bespreek de klinische presentatie (typisch en atypisch) van een patiënt met
arteriitis temporalis.
Arteriitis temporalis of giant cell arteritis is een frequente vasculitis van de grote bloedvaten.
Het is de frequentste arteriitis bij personen ouder dan 50j. Vaak is dit gekoppeld aan
polymyalgia rheumatica.
Typische klinische presentatie:
1) Hoofdpijn (2/3):
Deze is vooral temporaal, maar kan ook frontaal of occipitaal. De a temporalis is
hierbij ook vaak prominent zichtbaar en gevoelig bij palpatie.
2) Kaakclaudicatio:
Dit is geen frequent symptoom, maar is zeer specifiek. Hieraan gekoppeld kan ook
een zere keel voorkomen.
Soms komt er ook armclaudicatio voor.
3) Visusstoornissen (15-20%):
Deze is het gevolg van trombotische occlusies leidend tot permanent partieel of
compleet visusverlies. Oogfundoscopie toont een gezwollen bleke discus met wazige
randen.
Vaak treedt dit plots en irreversibel op. In zeldzamere gevallen zijn er prodromen van
transiënt gezichtsverlies of diplopie.
Steroïden voorkomen het optreden van dit symptoom of behouden het 2e oog
hiervoor indien het 1e oog al aangetast is.
Atypische klinische presentatie:
1) Algemene symptomen:
Inflammatoir beeld met malaise, vermagering, koorts,…
2) Perifere artritis
3) Armclaudicatio
4) Oedeem van de extremiteiten
5) Tenosynovitis
6) Carpal tunnel
7) Respiratoire klachten:
Vb. hoest, dyspnee,… Vaak is er een lymfocytaire alveolitis.
8) Laattijdige aorta-aneurysma’s:
Met verhoogd risico op ruptuur. Jaarlijkse RX-thorax is nodig vanaf 10j na diagnose.
9) Polymyalgia rheumatica:
Er is pijn en ochtendstijfheid in de schouders, het bekken en de nek.
1
,2. Welke zijn de technische mogelijkheden om een vermoede diagnose van
arteriitis temporalis te bevestigen?
1) Bloedname:
Er is een inflammatoir bloedbeeld met hoge sedimentatie en verhoogd CRP.
Daarnaast is er vaak een normchorme anemie, normale leukocytose en
trombocytose. De alkalische fosfatasen zijn vaak gestegen en ook IL-6 is verhoogd.
Dit is niet zeer specifiek.
2) Biopsie:
Er wordt bij voorkeur een stuk van 3 cm genomen uit een pijnlijk en/of gezwollen
segment van de a temporalis. Vaak is dit segmentair en is er dus belang aan het
bekijken van multipele secties.
Afwijkingen zijn lymfohistiocytaire infiltratie van de tunica media (diagnostisch),
fragmentatie van de elastica interna, reuscellen en proliferatie van de intima
(suggestief).
De kans op een positief resultaat is het hoogst bij kaakclaudicatio of visuele
problemen.
3) Duplexonderzoek:
Er is een hypo-echogene zone rond het lumen door inflammatie. De flowsnelheid is
verhoogd.
Dit is niet zeer sensitief en is ook onderzoekersafhankelijk, maar is wel handig voor
het bepalen van de ideale plaats voor biopsiename.
4) FDG PET-scan:
Er is in 50% FDG-accumulatie in de wand van de thoracale aorta, a subclavia, a
axillaries en a carotidea. Ook in abdominale aorta, a iliaca en femoralis kan er
accumulatie zijn.
2
, 3. Bespreek de kliniek van polymyalgia rheumatica.
Dit is een vrij frequente aandoening die bij 50% van de patiënten met arteritis temporalis
voorkomt. Sommige personen zullen hervallen in een PR-beeld, anderen in een AT-beeld.
Kliniek:
1) Pijn en ochtendstijfheid:
Vooral in schouders, bekken en nek. Deze zijn meestal symmetrisch.
2) Algemene klachten:
Malaise, vermoeidheid, anorexie, gewichtsverlies en subfrebilitas.
3) Synovitis van perifere gewrichten
4) Zwelling en pittingoedeem:
Aan handen, polsen , enkels en voetrug tgv tenosynovitis.
5) Carpale tunnel syndroom
Biochemie:
Komt overeen met die van arteriitis temporalis.
Er is een moeilijke differentieeldiagnose met periarthritis scapulohumoralis of periarthritis
coxofemoralis, seronegatieve reumatoïde artritis of polymyositis.
Diagnose gebeurt via biochemie, kliniek en beeldvorming ter uitsluiting van andere
afwijkingen. Echo toont inflammatoir vocht in de schouderbursae. NR toont ook ontsteking
van synoviale structuren. Ook FDG PET accumuleert rond schouders en heupen en laat DD
met paraneoplastisch syndroom toe.
Diagnose:
1) > 50j
2) Bilaterale ochtendstijfheid:
Gedurende 30 min, sinds 1 maand over min 2/3 regio’s: hals, schouders of heupen.
3) Verhoogde sedimentatie
3
