Arbeidsrecht – samenvatting
Inleiding
Wat is arbeidsrecht?
= verhouding tussen burgers onderling, met name arbeidsverhouding tussen:
Werknemer (WN) en werkgever (WG) individueel arbeidsrecht
Weknemers en werkgever(s) collectief arbeidsrecht
sociaal recht
= privaat recht
= contractsvrijheid, gelijkwaardigheid van contractspartijen
Arbeidsrecht
MAAR, contractsvrijheid genuanceerd worden
- Veel dwingend recht in het arbeidsrecht Socialezekerheidsrecht
- Collectief arbeidsrecht als extra/eigen bron van recht
Dwingend recht
= regels waar nier van mag afgeweken worden
Aanvullend recht
= als je iets voorzien hebt in de ovk kan je het arbeidsrecht gebruiken om aan te vullen
Collectief arbeidsrecht
Heeft meestal hetzelfde effect als dwingend recht
Hoe weet je nu of het dwingend of aanvullen recht is?
Kijken naar de wettekst, niet duidelijk? Rechtspraak
Sociaal zekerheidsrecht
= verhouding tussen burger en overheid met name rechten op sociale zekerheid die burger
kan inroepen/opeisen tegenover de overheid ingeval van “sociale risico’s”
= eenzijdigheid, dominantie van overheid
Waarom is de overheid dominant?
Ze is er voor ons
,Ontstaan van het arbeidsrecht
In de 19e eeuw werd er van loonarbeid de overheersende tewerkstellingsvorm gemaakt
Doordat enige bron van inkomen was toen, was er grote ongelijkheid tussen werkgevers
en werknemers, de miserabele werk- en levensomstandigheden van het werkvolk
Sociale onrust, de sociale kwestie, opkomst van het socialisme
Verplichten overheid tot het maken van extra regels ter bescherming van de werkende
klasse
Er kwamen eerst een 5-tal sociale wetten:
1) Loonbescherming
2) Vrouwen- en kinderarbeid
3) Werkplaatsreglement
4) Wet op arbeidsovereenkomsten
5) Verplichte zondagsrust
Een verdere ontwikkeling kwam door nog 2 wetten in te voeren:
6) Algemeen meervoudig stemrecht
7) Vrijheid van vereniging
DUS
Arbeidsrecht is:
1) Uitzonderingsrecht ten opzichte van het burgerlijk recht
2) Beschermend recht voor de werknemer art. 6 WAO1
1
WAO = arbeidsovereenkomstenwet
,1 Juridische tewerkstellingsvormen
In je levensonderhoud voorzien betaald werken
Verschillende manieren mogelijk verschillende sociale statuten
2 onderscheidingscriteria:
- Werk je onder gezag of niet?
- Werk je voor een publiek of privaat persoon?
1.1 Eerste onderscheid: eigen baas of niet?
Werken als zelfstandige
Of in dienstverband/loondienst
Onderscheid ligt in juridisch element GEZAG
Zelfstandige
Eigen baas
Beslist zelf wanneer, waar en hoeveel hij werkt.
Ervaart geen gezag
Meerdere klanten: “overeenkomsten van aanneming” burgerlijk en handelsrecht
Door wetgever als zelfstandigen beschouwd:
- Mensen die winst maken met een nijverheids-, handels- of landbouwbedrijf
- Bestuurders van vennootschappen; beoefenaars van vrije beroepen
In dienstverband
Voor één werkgever (en voor langere tijd)
Tijdens uitvoering van werk onderworpen aan instructies van werkgever
Sommige beroepen zowel in dienstverband als zelfstandige mogelijk
Er is ook de combinatie mogelijk zelfstandig in bijberoep
, 1.2 Tweede onderscheid: arbeidsovereenkomst of statuut?
= werken in dienstverband
a) In dienst van een privépersoon (= onderneming of natuurlijk persoon)
Verbonden door een arbeidsovereenkomst sociaal recht
Sprake van ‘werkgever’ en ‘werknemer/loontrekkende’
Onderworpen aan de WAO van 3 juli 1978
Wordt nog verder onderscheid gemaakt:
- Arbeiders
- Bedienden
- Handelsvertegenwoordigers
- Dienstboden
b) In dienst van de overheid (= publiek persoon)
Verbonden door een statuut of rechtspositieregeling
Sprake van ‘ambtenaren’
Krijgen een benoeming of aanstelling
Tewerkstelling is statutair
= rechten en verplichtingen van het overheidspersoneel worden niet vastgelegd in AO 2
maar wel bepaald door een vooraf bij wet of reglement vastgestelde
rechtspositieregeling of statuut
Statuut wordt eenzijdig opgelegd en kan enkel eenzijdig worden gewijzigd!
Uitzondering:
Er bestaat ook contractueel overheidspersoneel
Enkel voor welbepaalde taken of redenen + verbonden door WAO i.p.v. statuut
Wordt vaak niet correct toegepast
Bv. in het begin contractueel aangeworven maar dan vergeten vast te benoemen
Voorbeelden:
Uitdelen van id-kaarten ambtenaar nodig
Poetsen van gemeentehuis geen ambtenaar
JA NEE
2
AO = arbeidsovereenkomst
Inleiding
Wat is arbeidsrecht?
= verhouding tussen burgers onderling, met name arbeidsverhouding tussen:
Werknemer (WN) en werkgever (WG) individueel arbeidsrecht
Weknemers en werkgever(s) collectief arbeidsrecht
sociaal recht
= privaat recht
= contractsvrijheid, gelijkwaardigheid van contractspartijen
Arbeidsrecht
MAAR, contractsvrijheid genuanceerd worden
- Veel dwingend recht in het arbeidsrecht Socialezekerheidsrecht
- Collectief arbeidsrecht als extra/eigen bron van recht
Dwingend recht
= regels waar nier van mag afgeweken worden
Aanvullend recht
= als je iets voorzien hebt in de ovk kan je het arbeidsrecht gebruiken om aan te vullen
Collectief arbeidsrecht
Heeft meestal hetzelfde effect als dwingend recht
Hoe weet je nu of het dwingend of aanvullen recht is?
Kijken naar de wettekst, niet duidelijk? Rechtspraak
Sociaal zekerheidsrecht
= verhouding tussen burger en overheid met name rechten op sociale zekerheid die burger
kan inroepen/opeisen tegenover de overheid ingeval van “sociale risico’s”
= eenzijdigheid, dominantie van overheid
Waarom is de overheid dominant?
Ze is er voor ons
,Ontstaan van het arbeidsrecht
In de 19e eeuw werd er van loonarbeid de overheersende tewerkstellingsvorm gemaakt
Doordat enige bron van inkomen was toen, was er grote ongelijkheid tussen werkgevers
en werknemers, de miserabele werk- en levensomstandigheden van het werkvolk
Sociale onrust, de sociale kwestie, opkomst van het socialisme
Verplichten overheid tot het maken van extra regels ter bescherming van de werkende
klasse
Er kwamen eerst een 5-tal sociale wetten:
1) Loonbescherming
2) Vrouwen- en kinderarbeid
3) Werkplaatsreglement
4) Wet op arbeidsovereenkomsten
5) Verplichte zondagsrust
Een verdere ontwikkeling kwam door nog 2 wetten in te voeren:
6) Algemeen meervoudig stemrecht
7) Vrijheid van vereniging
DUS
Arbeidsrecht is:
1) Uitzonderingsrecht ten opzichte van het burgerlijk recht
2) Beschermend recht voor de werknemer art. 6 WAO1
1
WAO = arbeidsovereenkomstenwet
,1 Juridische tewerkstellingsvormen
In je levensonderhoud voorzien betaald werken
Verschillende manieren mogelijk verschillende sociale statuten
2 onderscheidingscriteria:
- Werk je onder gezag of niet?
- Werk je voor een publiek of privaat persoon?
1.1 Eerste onderscheid: eigen baas of niet?
Werken als zelfstandige
Of in dienstverband/loondienst
Onderscheid ligt in juridisch element GEZAG
Zelfstandige
Eigen baas
Beslist zelf wanneer, waar en hoeveel hij werkt.
Ervaart geen gezag
Meerdere klanten: “overeenkomsten van aanneming” burgerlijk en handelsrecht
Door wetgever als zelfstandigen beschouwd:
- Mensen die winst maken met een nijverheids-, handels- of landbouwbedrijf
- Bestuurders van vennootschappen; beoefenaars van vrije beroepen
In dienstverband
Voor één werkgever (en voor langere tijd)
Tijdens uitvoering van werk onderworpen aan instructies van werkgever
Sommige beroepen zowel in dienstverband als zelfstandige mogelijk
Er is ook de combinatie mogelijk zelfstandig in bijberoep
, 1.2 Tweede onderscheid: arbeidsovereenkomst of statuut?
= werken in dienstverband
a) In dienst van een privépersoon (= onderneming of natuurlijk persoon)
Verbonden door een arbeidsovereenkomst sociaal recht
Sprake van ‘werkgever’ en ‘werknemer/loontrekkende’
Onderworpen aan de WAO van 3 juli 1978
Wordt nog verder onderscheid gemaakt:
- Arbeiders
- Bedienden
- Handelsvertegenwoordigers
- Dienstboden
b) In dienst van de overheid (= publiek persoon)
Verbonden door een statuut of rechtspositieregeling
Sprake van ‘ambtenaren’
Krijgen een benoeming of aanstelling
Tewerkstelling is statutair
= rechten en verplichtingen van het overheidspersoneel worden niet vastgelegd in AO 2
maar wel bepaald door een vooraf bij wet of reglement vastgestelde
rechtspositieregeling of statuut
Statuut wordt eenzijdig opgelegd en kan enkel eenzijdig worden gewijzigd!
Uitzondering:
Er bestaat ook contractueel overheidspersoneel
Enkel voor welbepaalde taken of redenen + verbonden door WAO i.p.v. statuut
Wordt vaak niet correct toegepast
Bv. in het begin contractueel aangeworven maar dan vergeten vast te benoemen
Voorbeelden:
Uitdelen van id-kaarten ambtenaar nodig
Poetsen van gemeentehuis geen ambtenaar
JA NEE
2
AO = arbeidsovereenkomst
