Samenvatting Algemene Economie en Bedrijfsomgeving
DEEL 2 MACRO-ECONOMISCHE OMGEVING VAN ONDERNEMINGEN
Hoofstuk 8 Produceren
Welvaart is de behoeftebevrediging m.b.v. diensten en goederen. De maatstaaf
voor het meten van welvaart is het Bruto Binnenlands Product (BBP). Dit is de
waarde van de productie binnen Nederland en het BBP per hoofd geeft de waarde
van de producten (inkomen) per inwoner aan. Doordat deze waarden vaak zijn
uitgedrukt in dollars en deze in landen verschilt in koopkracht, moet deze worden
gecorrigeerd voor deze verschillen in koopkrachtpariteit (KKP, PPP,
Purchasing Power Parity). Door deze gegevens van landen te vergelijken krijgt
men de welvaartsverdeling en de groei van het BBP, dit is de maatstaaf voor
de economische groei. Niet alleen tussen landen maar ook binnen landen kunnen
er grote welvaartsverschillen bestaan. In rijke landen zijn er ook groepen die de
basisbehoeften niet kunnen bevredigen, deze staan in de Verklaring van de
rechten van de mens: voeding, kleding, onderdak, onderwijs en medische
voorzieningen.
Maatstaven voor de ongelijkheid in de inkomensverdeling zijn het aandeel van
de armste en rijkste mensen in het totale inkomen en hoeveel maal de rijkste
20% heeft t.o.v. de armste 20% van de bevolking. Als het gelijk verdeeld is,
verdient elke groep precies 20% van het totale inkomen. Stel dat de 20% rijkste
mensen 4.000/10.000 ontvangen en de armste 20% 1.000, dan is de
ongelijkheidsmaatstaaf gelijk aan 4, der rijkste 20% verdienen 4 keer zoveel
als de armste 20%. Mensen die veel bijdragen aan de arbeidsproductiviteit willen
ook een hoog inkomen hebben en dit is van invloed op de hoogte van de
welvaart.
Welzijn is het bevredigen van materiële en immateriële behoeften, de mate van
geluksbeleving. De maatstaaf hiervoor is de Human Development Index
(HDI), waarin 0 minimaal en 1 maximaal welzijn voorstelt. Deze bestaat uit:
levensverwachting, deelname onderwijs en BNP/hoofd.
Het BBP is de som van alle productie binnen landsgrenzen, dit bestaat uit
toegevoegde waarde, inkomens en bestedingen. De productiebenadering
bestaat uit alle toegevoegde waarde van ondernemingen en overheden bij elkaar
op te tellen. De inkomensbenadering bestaat uit het bij elkaar optellen van alle
beloningen (loon, pacht, rente en winst). De bestedingsbenadering bestaat uit
de som van consumptie, investeringen, overheidsbestedingen en export-import.
Ook het bruto nationaal inkomen (BNI) is van belang om de totale productie
en inkomen mee te bepalen, dit is het inkomen dat komt uit de productiefactoren
die inwonende bezitten.
1. Als er van de opbrengst van de verkopen van ondernemingen en de
overheid de inkopen van grondstoffen en halffabricaten wordt afhaalt
resulteert dat in het BBP tegen marktprijzen (de overheid heft
belastingen, BTW en accijnzen, over de toegevoegde waarde die
ondernemingen verrekenen in hun prijzen en de kostprijsverhogende
belastingen weer afdragen aan de overheid).
2. Als het BBP tegen marktprijzen wordt vermindert met de
kostprijsverlagende subsidies blijft het BBP tegen factorkosten over
(de kosten van de productiefactoren).
3. Als het BBP tegen factorkosten wordt vermindert met de afschrijvingen,
dit zijn reserveringen voor slijtage van machines en gebouwen, blijft het
1
, NBP tegen factorkosten over. Hieruit betalen ondernemingen de lonen,
rente en winst (het verschil tussen de opbrengsten uit de verkopen en de
kosten van het productieproces, het is een restpost die opbrengsten en
kosten aan elkaar gelijk maakt en een vergoeding voor de productiefactor
ondernemerschap).
Ondernemingen maken een resultatenrekening en daaruit een opstelling van
de toegevoegde waarde om inzicht te krijgen in de opbrengsten, kosten en winst.
De opbrengst verkopen is gelijk aan de productiewaarde, dan vervolgen de 3
stappen hierboven om uiteindelijk in de winst te resulteren.
Een product loopt opeenvolgende bedrijfstakken van oerproducent tot consument
(bedrijfskolom) door voordat het geschikt is voor consumptie. Het geheel van
waardetoevoeging in deze kolom is het waardesysteem, waarin de prijs van het
eindproduct gelijk is aan de totale toegevoegde waarde.
De overheid produceert en voegt waarde toe aan producten. Deze zorgt voor het
collectieve goed, een voorziening die de overheid produceert en aan de
bevolking ter beschikking stelt, veiligheid. Deze zijn gratis, dus oefent zij zelf de
vraag uit en verricht de overheidsbestedingen (de productiekosten komen uit
belastingen). De overheid koopt bij bedrijven en betaalt salarissen, dit zijn de
overheidsbestedingen of collectieve voorzieningen. De toegevoegde waarde
bestaat alleen uit salarissen, niet uit rente of winst.
Hoofdstuk 9 Productiefactoren
De productiefactor kapitaal of kapitaalgoederenvoorraad bestaat uit alle
goederen die in het productieproces worden ge- of verbruikt. Duurzame
kapitaalgoederen gaan meer dan één periode mee, ze slijten en daarom
moeten ondernemingen vervangingsinvesteringen verrichten. Vlottende
kapitaalgoederen wordt verwerkt in het eindproduct, grondstoffen (nog te
verwerken goederen) en halffabricaten (zij hebben al een bewerking
ondergaan, maar zijn nog niet klaar voor consumptie). Ook gebruiken bedrijven
hulpstoffen, zoals energie of gas. Ook kunnen bedrijven voorraden
eindproducten hebben, om bijv. het seizoenpatroon van de verkopen bij te
houden. Met behulp van kapitaalgoederen kunnen ondernemingen producten
maken, de kapitaalcoëfficiënt geeft weer hoeveel kapitaalgoederen nodig zijn
voor één eenheid product in miljarden (een coëfficiënt van 3 is dus 3 miljard euro
voor 1 miljard aan producten). De productiecapaciteit is de maximale
hoeveelheid goederen en diensten die in een economie kunnen worden
geproduceerd.
Het aanbod van arbeid is afhankelijk van de omvang van de bevolking. Voor de
arbeidsmarkt zijn mensen van 15 tot 65 jaar van belang, de potentiële
beroepsbevolking. De participatiegraad is het deel van de potentiële
beroepsbevolking dat deelneemt aan het arbeidsproces. De
brutoparticipatiegraad is de werkenden en werklozen als percentage van de
potentiële beroepsbevolking en de netto participatiegraad is het aandeel van
de werkenden in de potentiële beroepsbevolking. De deeltijdfactor is de
variabele die de arbeidsjaren per persoon aangeeft, omdat er meer personen dan
arbeidsjaren zijn vanwege de parttimefuncties.
Iemand is werkloos als hij of zij 15 jaar of ouder is, werkzoekend en zonder
baan. Het werkeloosheidspercentage is het aandeel van de werklozen ten
opzichte van de werkenden en werklozen samen. De werkeloosheid op langere
termijn zijn de werknemers die langer dan één jaar werkloos zijn, de kennis en
vaardigheid van langdurige werklozen zullen verouderen. Conjuncturele
2
DEEL 2 MACRO-ECONOMISCHE OMGEVING VAN ONDERNEMINGEN
Hoofstuk 8 Produceren
Welvaart is de behoeftebevrediging m.b.v. diensten en goederen. De maatstaaf
voor het meten van welvaart is het Bruto Binnenlands Product (BBP). Dit is de
waarde van de productie binnen Nederland en het BBP per hoofd geeft de waarde
van de producten (inkomen) per inwoner aan. Doordat deze waarden vaak zijn
uitgedrukt in dollars en deze in landen verschilt in koopkracht, moet deze worden
gecorrigeerd voor deze verschillen in koopkrachtpariteit (KKP, PPP,
Purchasing Power Parity). Door deze gegevens van landen te vergelijken krijgt
men de welvaartsverdeling en de groei van het BBP, dit is de maatstaaf voor
de economische groei. Niet alleen tussen landen maar ook binnen landen kunnen
er grote welvaartsverschillen bestaan. In rijke landen zijn er ook groepen die de
basisbehoeften niet kunnen bevredigen, deze staan in de Verklaring van de
rechten van de mens: voeding, kleding, onderdak, onderwijs en medische
voorzieningen.
Maatstaven voor de ongelijkheid in de inkomensverdeling zijn het aandeel van
de armste en rijkste mensen in het totale inkomen en hoeveel maal de rijkste
20% heeft t.o.v. de armste 20% van de bevolking. Als het gelijk verdeeld is,
verdient elke groep precies 20% van het totale inkomen. Stel dat de 20% rijkste
mensen 4.000/10.000 ontvangen en de armste 20% 1.000, dan is de
ongelijkheidsmaatstaaf gelijk aan 4, der rijkste 20% verdienen 4 keer zoveel
als de armste 20%. Mensen die veel bijdragen aan de arbeidsproductiviteit willen
ook een hoog inkomen hebben en dit is van invloed op de hoogte van de
welvaart.
Welzijn is het bevredigen van materiële en immateriële behoeften, de mate van
geluksbeleving. De maatstaaf hiervoor is de Human Development Index
(HDI), waarin 0 minimaal en 1 maximaal welzijn voorstelt. Deze bestaat uit:
levensverwachting, deelname onderwijs en BNP/hoofd.
Het BBP is de som van alle productie binnen landsgrenzen, dit bestaat uit
toegevoegde waarde, inkomens en bestedingen. De productiebenadering
bestaat uit alle toegevoegde waarde van ondernemingen en overheden bij elkaar
op te tellen. De inkomensbenadering bestaat uit het bij elkaar optellen van alle
beloningen (loon, pacht, rente en winst). De bestedingsbenadering bestaat uit
de som van consumptie, investeringen, overheidsbestedingen en export-import.
Ook het bruto nationaal inkomen (BNI) is van belang om de totale productie
en inkomen mee te bepalen, dit is het inkomen dat komt uit de productiefactoren
die inwonende bezitten.
1. Als er van de opbrengst van de verkopen van ondernemingen en de
overheid de inkopen van grondstoffen en halffabricaten wordt afhaalt
resulteert dat in het BBP tegen marktprijzen (de overheid heft
belastingen, BTW en accijnzen, over de toegevoegde waarde die
ondernemingen verrekenen in hun prijzen en de kostprijsverhogende
belastingen weer afdragen aan de overheid).
2. Als het BBP tegen marktprijzen wordt vermindert met de
kostprijsverlagende subsidies blijft het BBP tegen factorkosten over
(de kosten van de productiefactoren).
3. Als het BBP tegen factorkosten wordt vermindert met de afschrijvingen,
dit zijn reserveringen voor slijtage van machines en gebouwen, blijft het
1
, NBP tegen factorkosten over. Hieruit betalen ondernemingen de lonen,
rente en winst (het verschil tussen de opbrengsten uit de verkopen en de
kosten van het productieproces, het is een restpost die opbrengsten en
kosten aan elkaar gelijk maakt en een vergoeding voor de productiefactor
ondernemerschap).
Ondernemingen maken een resultatenrekening en daaruit een opstelling van
de toegevoegde waarde om inzicht te krijgen in de opbrengsten, kosten en winst.
De opbrengst verkopen is gelijk aan de productiewaarde, dan vervolgen de 3
stappen hierboven om uiteindelijk in de winst te resulteren.
Een product loopt opeenvolgende bedrijfstakken van oerproducent tot consument
(bedrijfskolom) door voordat het geschikt is voor consumptie. Het geheel van
waardetoevoeging in deze kolom is het waardesysteem, waarin de prijs van het
eindproduct gelijk is aan de totale toegevoegde waarde.
De overheid produceert en voegt waarde toe aan producten. Deze zorgt voor het
collectieve goed, een voorziening die de overheid produceert en aan de
bevolking ter beschikking stelt, veiligheid. Deze zijn gratis, dus oefent zij zelf de
vraag uit en verricht de overheidsbestedingen (de productiekosten komen uit
belastingen). De overheid koopt bij bedrijven en betaalt salarissen, dit zijn de
overheidsbestedingen of collectieve voorzieningen. De toegevoegde waarde
bestaat alleen uit salarissen, niet uit rente of winst.
Hoofdstuk 9 Productiefactoren
De productiefactor kapitaal of kapitaalgoederenvoorraad bestaat uit alle
goederen die in het productieproces worden ge- of verbruikt. Duurzame
kapitaalgoederen gaan meer dan één periode mee, ze slijten en daarom
moeten ondernemingen vervangingsinvesteringen verrichten. Vlottende
kapitaalgoederen wordt verwerkt in het eindproduct, grondstoffen (nog te
verwerken goederen) en halffabricaten (zij hebben al een bewerking
ondergaan, maar zijn nog niet klaar voor consumptie). Ook gebruiken bedrijven
hulpstoffen, zoals energie of gas. Ook kunnen bedrijven voorraden
eindproducten hebben, om bijv. het seizoenpatroon van de verkopen bij te
houden. Met behulp van kapitaalgoederen kunnen ondernemingen producten
maken, de kapitaalcoëfficiënt geeft weer hoeveel kapitaalgoederen nodig zijn
voor één eenheid product in miljarden (een coëfficiënt van 3 is dus 3 miljard euro
voor 1 miljard aan producten). De productiecapaciteit is de maximale
hoeveelheid goederen en diensten die in een economie kunnen worden
geproduceerd.
Het aanbod van arbeid is afhankelijk van de omvang van de bevolking. Voor de
arbeidsmarkt zijn mensen van 15 tot 65 jaar van belang, de potentiële
beroepsbevolking. De participatiegraad is het deel van de potentiële
beroepsbevolking dat deelneemt aan het arbeidsproces. De
brutoparticipatiegraad is de werkenden en werklozen als percentage van de
potentiële beroepsbevolking en de netto participatiegraad is het aandeel van
de werkenden in de potentiële beroepsbevolking. De deeltijdfactor is de
variabele die de arbeidsjaren per persoon aangeeft, omdat er meer personen dan
arbeidsjaren zijn vanwege de parttimefuncties.
Iemand is werkloos als hij of zij 15 jaar of ouder is, werkzoekend en zonder
baan. Het werkeloosheidspercentage is het aandeel van de werklozen ten
opzichte van de werkenden en werklozen samen. De werkeloosheid op langere
termijn zijn de werknemers die langer dan één jaar werkloos zijn, de kennis en
vaardigheid van langdurige werklozen zullen verouderen. Conjuncturele
2
