Waarnemen
Binas tabellen
27A Biofysica van het oog
87C Het oog
87D Gehoor en evenwicht
§1 Zintuigcellen
Zintuigen zijn gespecialiseerde cellen die reageren op een specifieke prikkel, de
adequate prikkel.
Bij evenwichtszintuigen is de adequate prikkel beweging. Evenwichtszintuigen
bevinden zich in het inwendige deel van je oren en registreren welke
bewegingen je hoofd maakt.
Ze bestaan uit een centraal deel, het vestibulum en 3 halfcirkelvormige
kanalen. Beiden zijn gevuld met vloeistof: endolymfe.
De maculae in het vestibulum geven informatie over de stand van je hoofd ten
opzichte van de zwaartekracht en over een rechtlijnige beweging.
De haarcellen in een macula steken met lange ciliën in een geleilaag met
daarboven op kalksteentjes. Maculae reageren alleen op verandering in
snelheid.
, De 3 half vormige kanalen reageren op draaibewegingen van je hoofd:
1. Omhoog en omlaag (bovenkanaal)
2. Van schouder naar schouder (achterkanaal)
3. Van links naar rechts (zijkanaal)
Elk kanaal heeft aan de basis een knobbel met daarin haarcellen en ciliën, die in
een geleiachtige massa (de cupula) steken, die vrij heen en weer kan bewegen
met de endolymfe. Door de traagheid beweegt de endolyfme bij beweging niet
meteen mee. Hierdoor beweegt de cupula ten opzichte van de wand van de
kanalen en buigen de ciliën. De haarcellen sturen een impuls naar het
evenwichtscentrum in je hersenen.
Met receptorcellen kun je informatie verzamelen, er zijn 4 soorten:
1. Mechanoreceptoren
- Gevoelig voor mechanische prikkel
- Evenwichtsorgaan, soms huid
2. Thermoreceptoren
- Gevoelig voor temperatuurveranderingen
- Huid
3. Chemoreceptoren
- Gevoelig voor bepaalde stoffen
- Neus, tong
4. Fotoreceptoren
- Gevoelig voor licht
- Ogen