Pedagogiek en psychologie A
College 1: Inleiding psychopathologie
Toetsstof
Zimbardo, P. G., Johnson, R. L., & McCann, V. (2017). In Psychologie, een inleiding. Amsterdam:
Pearson Benelux bv. (blz. 518-520, m.b.t. DSM5)
DSM-5:
- Classificatiesysteem van psychische stoornissen
- Medisch model, vastgelegd door psychiaters
- 45% van ons komt in aanmerking voor een DSM-kwalificatie
DSM-5 Deel 11 bevat 22 hoofdstukken
1. neurobiologische ontwikkelingsstoornissen
2. schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen
3. bipolaire-stemmingsstoornissen
4. depressieve-stemmingsstoornissen
5. angststoornissen
6. obsessieve-compulsieve en verwante stoornissen
7. trauma- en stressorgerelateerde stoornissen;
8. dissociatieve stoornissen
9. somatische-symptoomstoornis en verwante stoornissen
10. voedings- en eetstoornissen
11. stoornissen in de zindelijkheid
12. neurobiologische ontwikkelingsstoornissen
13. schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen
14. bipolaire-stemmingsstoornissen
15. depressieve-stemmingsstoornissen
16. angststoornissen
17. obsessieve-compulsieve en verwante stoornissen
18. trauma- en stressorgerelateerde stoornissen;
19. dissociatieve stoornissen
20. somatische-symptoomstoornis en verwante stoornissen
21. voedings- en eetstoornissen
22. stoornissen in de zindelijkheid
Alcoholverslaving volgens de DSM:
1. vaker en in grotere hoeveelheden gebruiken dan het plan was.
2. Mislukte pogingen om te minderen of te stoppen
3. Gebruik en herstel van gebruik kosten veel tijd
4. Sterk verlangen om te gebruiken
5. Door gebruik tekortschieten op het werk, school of thuis
6. Blijven gebruiken ondanks dat het problemen meebrengt in het relationele vlak
7. Door gebruik opgeven van hobby’s, sociale activiteiten of werk
8. Voortdurend gebruik, zelfs wanneer je daardoor in gevaar komt
9. Voortdurend gebruik, ondanks weet hebben dat het gebruik lichamelijke of psyhische
problemen met zich mee brengt of verergert.
10. Grotere hoeveelheden nodig hebben om het effect nog te voelen, oftewel tolerantie
, 11. Het optreden van onthoudingsverschijnselen, die minder hevig worden door mee van de stof
te gebruiken.
Veel kritiek op de DSM , bijvoorbeeld:
- ‘’oude’’, statische psychologie
- Beschrijft, maar verklaart niets
- Culturele bias
- Labelt cliënten
- Classificaties zijn arbitrair
- Bevat veel cirkelredeneringen
- Teveel invloed van farmaceutische industrie
- Creëert selffulfilling prophecies
‘’de geest is wat de hersenen doen’’ maar wat doen de hersenen in essentie?
Oude psychologie:
- ‘’ mijnheer jansen drinkt teveel omdat hij een alcoholist is’’
- ‘’hij stopt niet met drinken, want hij is niet gemotiveerd’’
- ‘’dat is niet zo vreemd, want dat zit ook wel een beetje in zijn persoonlijkheid’’
Keith Richard: ‘’ ik heb geen problemen met drugs ik heb problemen met de wet’’
Veel interessanter dan een DSM-kwalificatie is:
- Waar heeft iemand (of de maatschappij) last van?
- Waar komt dat gedrag vandaan?
In het verleden
Factoren die het gedrag in het heden in stand houden
- Welke andere problemen zijn er?
- Wat wil iemand?
- Hoe gaan we die doelen bereiken?
Gezonde leefstijl, vaardigheden, zingeving, zelfregulatie, hulp van omgeving- alsook:
acceptatie.
Afwijkend gedrag levert ons ook veel op:
- Psychopaten zijn de beste soldaten
- Autisten zijn de meest nauwkeurige werkers
- Schizofrenie gaat soms gepaard met grote creativiteit of intellect
- ADHD-ers kunnen goed multi-tasken
Oorzaken van psychologische problemen
- Aangeboren stoornissen ( autonome depressie, bipolaire stoornis, schizofrenie…)
- Schade (hersenbloeding, hersentrauma, ziekte van Korsakov…)
- Slijtage (ouderdomsdementie, geheugenverlies op latere leeftijd..)
- Overbelasting (burn-out, overspanning, reactieve depressie….)
- Rouw
- Middelengebruik (alcohol, heroïne, cocaïne..)
, - Overgeneralisatie (diverse angstklachten, agressieproblemen..)
- Ontbrekende vaardigheden (relatieproblemen, gokverslaving, vele andere problemen)
- Weinig reflectievermogen (zingevingsproblemen, vele andere problemen)
- Omgevingsfactoren: omgevingsfactoren zijn nooit oorzaak van problemen, maar kunnen wel
een bijdrage leveren. NB- problemen kunnen meerdere oorzaken hebben.
Wat kun je als sociaal werker doen?
- Signaleren
- Bespreekbaar maken
- Een analyse maken
- Rust, ritme en regelmaat
- Aanvullen en aansluiten bij de medische behandeling
- Praktische problemen aanpakken (geld, werk, gezin, woonruimte..)
- Sociaal netwerk activeren en ondersteunen
- Bespreken van gevoelens
- Ondersteuning medicijntrouw
- Ondersteunen normale verzorging
- Activeren om te sporten, contact te zoeken, hulp te gebruiken
- Doorverwijzen
Zorg goed voor jezelf:
- Vrienden
- Mentor
- Huisarts
- Studentenpsycholoog
- Zelfmoord: 113
Stemmingsstoornissen
- Depressieve stoornis
Autonoom
Reactief
- Bipolaire stoornis
Prevalentie:
- Inclusief jeugdigen vanaf 13 jaar en ouderen hebben naar schatting jaarlijks 797000 mensen
in Nederland een depressie.
- Bij naar schatting ruim 20% van de mensen met een depressie bestaat de depressieve
stoornis langer dan twee jaar (een jaar bij jeugdigen)
, Symptomen van de depressieve stoornis
Kernsymptomen:
- Sombere stemming
- Duidelijk verminderde interesse of plezier in (bijna) alle activiteiten, gedurende het grootste
gedeelte van de dag
- Bij jeugdigen kan de stemming wisselend en prikkelbaar zijn
Aanvullende symptomen:
- Gewichtsverandering of verandering in eetlust
- Slapeloosheid, rusteloosheid of vertraagdheid, moeheid
- Gevoel van waardeloosheid of buitensporig schuldgevoel
- Concentratieverlies
- Terugkerende gedachten aan de dood
Oorzaak en beloop
- Oorzaak:
Een combinatie van biologische, sociale en psychologische factoren
Alcoholgebruik
Persoonlijke kenmerken
Lichamelijke oorzaken zijn zoals dementie, een hartinfarct, somatisch onverklaarde
klachten of chronische pijnklachten
- Beloop:
Bij de helft van de mensen gaat een depressieve episode binnen drie maanden spontaan
over.
Bij wie een depressie langer duurt treedt verbetering gemiddeld na zes maanden op,
door behandeling of door spontaan herstel
Bij ongeveer de helft van de mensen met een eerste depressieve episode komt de
aandoening terug nadat de persoon is hersteld
De ernst van een depressieve stoornis
Een depressieve stoornis is ernstiger als:
- Deze het algemeen functioneren meer beperkt
- Meer subjectief lijden veroorzaakt
- Met meer en ernstigere symptomen gepaard gaat
- Langer duurt
- Vaker recidiveert
- Tussen de episoden door niet volledig herstelt
- Als er suicidale uitingen en/of suicidepogingen zijn
College 1: Inleiding psychopathologie
Toetsstof
Zimbardo, P. G., Johnson, R. L., & McCann, V. (2017). In Psychologie, een inleiding. Amsterdam:
Pearson Benelux bv. (blz. 518-520, m.b.t. DSM5)
DSM-5:
- Classificatiesysteem van psychische stoornissen
- Medisch model, vastgelegd door psychiaters
- 45% van ons komt in aanmerking voor een DSM-kwalificatie
DSM-5 Deel 11 bevat 22 hoofdstukken
1. neurobiologische ontwikkelingsstoornissen
2. schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen
3. bipolaire-stemmingsstoornissen
4. depressieve-stemmingsstoornissen
5. angststoornissen
6. obsessieve-compulsieve en verwante stoornissen
7. trauma- en stressorgerelateerde stoornissen;
8. dissociatieve stoornissen
9. somatische-symptoomstoornis en verwante stoornissen
10. voedings- en eetstoornissen
11. stoornissen in de zindelijkheid
12. neurobiologische ontwikkelingsstoornissen
13. schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen
14. bipolaire-stemmingsstoornissen
15. depressieve-stemmingsstoornissen
16. angststoornissen
17. obsessieve-compulsieve en verwante stoornissen
18. trauma- en stressorgerelateerde stoornissen;
19. dissociatieve stoornissen
20. somatische-symptoomstoornis en verwante stoornissen
21. voedings- en eetstoornissen
22. stoornissen in de zindelijkheid
Alcoholverslaving volgens de DSM:
1. vaker en in grotere hoeveelheden gebruiken dan het plan was.
2. Mislukte pogingen om te minderen of te stoppen
3. Gebruik en herstel van gebruik kosten veel tijd
4. Sterk verlangen om te gebruiken
5. Door gebruik tekortschieten op het werk, school of thuis
6. Blijven gebruiken ondanks dat het problemen meebrengt in het relationele vlak
7. Door gebruik opgeven van hobby’s, sociale activiteiten of werk
8. Voortdurend gebruik, zelfs wanneer je daardoor in gevaar komt
9. Voortdurend gebruik, ondanks weet hebben dat het gebruik lichamelijke of psyhische
problemen met zich mee brengt of verergert.
10. Grotere hoeveelheden nodig hebben om het effect nog te voelen, oftewel tolerantie
, 11. Het optreden van onthoudingsverschijnselen, die minder hevig worden door mee van de stof
te gebruiken.
Veel kritiek op de DSM , bijvoorbeeld:
- ‘’oude’’, statische psychologie
- Beschrijft, maar verklaart niets
- Culturele bias
- Labelt cliënten
- Classificaties zijn arbitrair
- Bevat veel cirkelredeneringen
- Teveel invloed van farmaceutische industrie
- Creëert selffulfilling prophecies
‘’de geest is wat de hersenen doen’’ maar wat doen de hersenen in essentie?
Oude psychologie:
- ‘’ mijnheer jansen drinkt teveel omdat hij een alcoholist is’’
- ‘’hij stopt niet met drinken, want hij is niet gemotiveerd’’
- ‘’dat is niet zo vreemd, want dat zit ook wel een beetje in zijn persoonlijkheid’’
Keith Richard: ‘’ ik heb geen problemen met drugs ik heb problemen met de wet’’
Veel interessanter dan een DSM-kwalificatie is:
- Waar heeft iemand (of de maatschappij) last van?
- Waar komt dat gedrag vandaan?
In het verleden
Factoren die het gedrag in het heden in stand houden
- Welke andere problemen zijn er?
- Wat wil iemand?
- Hoe gaan we die doelen bereiken?
Gezonde leefstijl, vaardigheden, zingeving, zelfregulatie, hulp van omgeving- alsook:
acceptatie.
Afwijkend gedrag levert ons ook veel op:
- Psychopaten zijn de beste soldaten
- Autisten zijn de meest nauwkeurige werkers
- Schizofrenie gaat soms gepaard met grote creativiteit of intellect
- ADHD-ers kunnen goed multi-tasken
Oorzaken van psychologische problemen
- Aangeboren stoornissen ( autonome depressie, bipolaire stoornis, schizofrenie…)
- Schade (hersenbloeding, hersentrauma, ziekte van Korsakov…)
- Slijtage (ouderdomsdementie, geheugenverlies op latere leeftijd..)
- Overbelasting (burn-out, overspanning, reactieve depressie….)
- Rouw
- Middelengebruik (alcohol, heroïne, cocaïne..)
, - Overgeneralisatie (diverse angstklachten, agressieproblemen..)
- Ontbrekende vaardigheden (relatieproblemen, gokverslaving, vele andere problemen)
- Weinig reflectievermogen (zingevingsproblemen, vele andere problemen)
- Omgevingsfactoren: omgevingsfactoren zijn nooit oorzaak van problemen, maar kunnen wel
een bijdrage leveren. NB- problemen kunnen meerdere oorzaken hebben.
Wat kun je als sociaal werker doen?
- Signaleren
- Bespreekbaar maken
- Een analyse maken
- Rust, ritme en regelmaat
- Aanvullen en aansluiten bij de medische behandeling
- Praktische problemen aanpakken (geld, werk, gezin, woonruimte..)
- Sociaal netwerk activeren en ondersteunen
- Bespreken van gevoelens
- Ondersteuning medicijntrouw
- Ondersteunen normale verzorging
- Activeren om te sporten, contact te zoeken, hulp te gebruiken
- Doorverwijzen
Zorg goed voor jezelf:
- Vrienden
- Mentor
- Huisarts
- Studentenpsycholoog
- Zelfmoord: 113
Stemmingsstoornissen
- Depressieve stoornis
Autonoom
Reactief
- Bipolaire stoornis
Prevalentie:
- Inclusief jeugdigen vanaf 13 jaar en ouderen hebben naar schatting jaarlijks 797000 mensen
in Nederland een depressie.
- Bij naar schatting ruim 20% van de mensen met een depressie bestaat de depressieve
stoornis langer dan twee jaar (een jaar bij jeugdigen)
, Symptomen van de depressieve stoornis
Kernsymptomen:
- Sombere stemming
- Duidelijk verminderde interesse of plezier in (bijna) alle activiteiten, gedurende het grootste
gedeelte van de dag
- Bij jeugdigen kan de stemming wisselend en prikkelbaar zijn
Aanvullende symptomen:
- Gewichtsverandering of verandering in eetlust
- Slapeloosheid, rusteloosheid of vertraagdheid, moeheid
- Gevoel van waardeloosheid of buitensporig schuldgevoel
- Concentratieverlies
- Terugkerende gedachten aan de dood
Oorzaak en beloop
- Oorzaak:
Een combinatie van biologische, sociale en psychologische factoren
Alcoholgebruik
Persoonlijke kenmerken
Lichamelijke oorzaken zijn zoals dementie, een hartinfarct, somatisch onverklaarde
klachten of chronische pijnklachten
- Beloop:
Bij de helft van de mensen gaat een depressieve episode binnen drie maanden spontaan
over.
Bij wie een depressie langer duurt treedt verbetering gemiddeld na zes maanden op,
door behandeling of door spontaan herstel
Bij ongeveer de helft van de mensen met een eerste depressieve episode komt de
aandoening terug nadat de persoon is hersteld
De ernst van een depressieve stoornis
Een depressieve stoornis is ernstiger als:
- Deze het algemeen functioneren meer beperkt
- Meer subjectief lijden veroorzaakt
- Met meer en ernstigere symptomen gepaard gaat
- Langer duurt
- Vaker recidiveert
- Tussen de episoden door niet volledig herstelt
- Als er suicidale uitingen en/of suicidepogingen zijn
