Nina Reyn - SEW
Inleiding tot de filosofie
Inhoudstafel
H.a. Vragen omtrent boekje: Zingeving in ecologie
H0. Inleiding – praktische afspraken
H1. Zin, in- en uitzicht
H1.1. De filosofische vragen
H1.2. Filosofie en mythologie
H1.3. Filosofie en godsdienst:
H1.4. Filosofie en ideologie
H1.5. Het ontstaan van filosofie vanuit een mensbeeld
H1.6. Filosofie: descriptief of normatief
H1.7. Wat kan je met filosofie doen?
H2: Antieke filosofie: meer dan ooit zinvol
H2.0. Actualiteit
H2.1. De filosofie voor Socrates: op zoek naar de oerstof en het ordende principe
H2.1.0. Inleidende info
H2.1.1. Thales van Milete (overgang 6-7de eeuw voor Christus)
H2.1.2. Anaximenes (6de eeuw voor Christus)
H2.1.3. Heraclitus (overgang 6de-5de eeuw)
2.1.4. Pythagoras
2.1.5. Parmenides van Elea
2.1.6. Zeno van Elea
2.1.7. Intermezzo
2.1.8. Protagoras:
H2.2. Socrates en Plato
H2.2.0. Intermezzo Actualiteit
H2.2.1. Socrates
H2.2.2. Plato (4de eeuw voor christus)
H2.3. Aristoteles
H2.3.0. Intermezzo Actualiteit:
H2.3.1. Aristoteles 4e eeuw
H2.3.2. De logica
H2.3.2. De leer van de categorieën en de metafysica
H2.3.3. Mensvisie
H2.3.4. Indeling van de filosofie
H2.3.5. Economie, politiek, ethiek
2.3.6. Het realisme van Aristoteles
H2.4. Hellenisme en Rome: stoïcijnen en neoplatonici
H2.4.1. Stoïcisme
H2.4.2. Het neoplatonisme
H2.5. Joodse en Islamitische filosofie
H2.5.0. Inleidend:
H2.5.1. Joodse filosofie
H2.5.2 Islamitische filosofie
H2.5.3 Samenvattend
H2.6. Christelijke filosofie
H2.6.1. Scholastiek filosofie
H2.6.2 Thomas van Aquino
H2.6.3 William van Ockham (14de eeuw)
1
, Nina Reyn - SEW
H3: Zingeving tussen haakjes
H3.0. Hoe kom je tot kennis? Wat is het medium om tot kennis te komen?
H3.0.1. Actualiteit:
H3.0.1. Ontstaan van de moderne filosofie
H3.1. Het rationalisme
H3.1.1. Renée Descartes:
H3.1.2. Gottfried Wilhelm Leibniz
H3.2. Empirisme:
H3.2.1. John Locke:
H3.2.2. George Berkeley:
H3.2.3. David Hume:
H3.2.4. Samenvattend
H3.4. De ongenadige kritiek van Immanuel Kant
H3.4.0. Actualiteit + inleidende info:
H3.4.1. Emmanuel Kant: 18de eeuw in Duitsland
H3.4.2. Kritik der reinen Vernunft
H3.4.3. Kritik der praktischen Vernunft: moraalfilosofie
H3.4.4. Samenvattend
H3.5. Hegel en het Duitse idealisme
H3.5.1. Idealisme en materialisme
H3.5.2. George Wilhelm Friedrich Hegel: 1770-1831
H3.5.3. Logica, natuurfilosofie en filosofie van de geest
H3.5.4. Optimisme
H3.5.5. Dialectiek
H4. Maatschappelijke en persoonlijke zingeving
H4.0. Actualiteit: telkens een idee voorop: herschrijven zodat er een focus is op het materiële
H4.1. Ludwig Feuerbach
H4.1.1. Het materialisme
H4.1.2. Het materialistische humanisme
H4.1.3. Kritiek op Feuerbach
H4.2. Karl Marx:
H4.2.0. Algemene intro
H4.2.1. Situering en levensloop
H4.2.2. Kritisch t.o.v. Feuerbach
H4.2.3. Marx’ kritiek op de burgerlijke revolutie
H4.2.4. De ontwikkeling v/d mens volgens Marx: arbeid en technologie
H4.2.5. Comeback van Marx: actualiseren met twee termen – Aliënatie en reïficatie
H4.2.6. Samenvattend
H4.2.7. Kritiek op Marx: uit verschillende richtingen
H4.3. Arthur Schopenhauer:
H4.3.1 Situering
H4.3.2. Levensloop
H4.3.3. Die Welt als Wille und Vorstellung
H4.3.4. Er zijn twee wegen van belang om met zinloosheid om te gaan
H4.3.5. Samenvattend
H4.4. Kierkegaard: eerste helft 19de eeuw
H4.4.1. Situering:
H4.4.2. Enteneller
H4.4.3. Kierkegaard en Marx
H4.5. Friedrich Nietzsche
H4.5.1. Situering
H4.5.2. Levensloop
2
, Nina Reyn - SEW
H4.5.3. Also sprach Zarathustra
H5. Filosofie in de eeuw van zinloze wereldoorlogen
H5.1. Fenomenologie en existentialisme
H5.1.1. Inleidende info
H5.1.2. Augustinus (354-430)
H5.1.3. Blaise Pascal (1623-1662)
H5.1.4. De fenomenologie: moeilijk samen te vatten begrip
H5.2. Edmund Husserl: heel rationeel, materialistisch
H5.6. Jean-Paul Sartre
H5.6.1. Situering
H5.6.2. Sartres humanistisch of atheïstisch existentialisme
H5.6.3. Sartres sociale filosofie: kritiek v/d Dialectische Rede
H5.6.4. Besluit
H5.7 Gabriël Marcel, Martin Buber en Emmanuel Levinas
H5.7.0. Inleidende info
H5.7.1. Het christelijke existentialisme van Gabriël Marcel (1889-1973)
H5.7.2. De joodse existentiefilosofie van Buber (1878-1965)
H5.8. Ernst Bloch (eind 20Ste eeuw)
H5.8.1. Levensloop
H5.8.2. Bloch’s methode: sporen zoeken
H5.8.3. Utopie
H5.8.4. Hoop
H5.8.5. De menselijke vrijheid
H5.10. Herbert Marcuse
H5.10.1. Situering vanuit de Frankfurter Shule
H5.10.2. Marx en Freud
H5.10.3. Het facisme
H5.10.4. Het stalinisme
H5.10.5. Het Westen als eendimensionale maatschappij
H5.10.6. Repressieve tolerantie, negatief denken en de Grote Weigering
3
, Nina Reyn - SEW
H.a. Vragen omtrent boekje/open vragen: Zingeving in ecologie
Hoofdstuk 1.3.
Leg uit hoe je het belang van het onderscheid tussen filosofie en
methodologie/godsdienst ziet opduiken in verband met de vragen die we ons
vandaag op het vlak van het klimaat en de natuur stellen (p.36-42)
- Samenvatten in een aantal regels (gaat een mogelijke examenvraag)
Hoofdstuk 2.1.
Welke ordeningsprincipe van de presocratici herken je het humanisme
Hoofdstuk 2.2.
Voorbeeld open vraag:
- Leg uit hoe vanuit Plato zoals dit het geval is met het risico op een
minderwaardige positie voor de vrouw, we ook het risico lopen op het als
minderwaardig beschouwen van de natuur.
Hoofdstuk 3.1.
Leg uit hoe we vanuit Descartes tot een twijfel omtrent de natuur kunnen komen en
vanuit Locke tot een twijfel omtrent de klimaatopwarming.
Op welke manier wordt in Zingeving in Ecologie de link gelegd tussen de klimaat-
&milieuproblematiek en het denken van resp. (1) Kant en (2) Hegel. Leg uit.
Hoofdstuk 4.1 en 4.2
Leg uit hoe de opinie 'Waarom gaan we de klimaatverandering niet even
daadkrachtig te lijf als de coronacrisis?' aansluit bij wat we leerden bij Feuerbach en
Marx.
Hoofdstuk 4.3. – 5.
Hoe kun je Kierkegaard met Schopenhauer vergelijken wanneer we het hebben over
de uitdaging hoe de ecologische catastrofe aanpakken?
Hoofdstuk 5
Wat herken je van wat je leerde van Sartre, Marcel, Buber, Levinas, Bloch en/of
Marcuse (kies er twee filosofen uit voor het beantwoorden van deze vraag) in de
hedendaagse articulatie van de derde dimensie in de filosofie (zoals je die vindt in
hoofdstuk 10 van het derde deel van Zingeving in Ecologie).
1
Inleiding tot de filosofie
Inhoudstafel
H.a. Vragen omtrent boekje: Zingeving in ecologie
H0. Inleiding – praktische afspraken
H1. Zin, in- en uitzicht
H1.1. De filosofische vragen
H1.2. Filosofie en mythologie
H1.3. Filosofie en godsdienst:
H1.4. Filosofie en ideologie
H1.5. Het ontstaan van filosofie vanuit een mensbeeld
H1.6. Filosofie: descriptief of normatief
H1.7. Wat kan je met filosofie doen?
H2: Antieke filosofie: meer dan ooit zinvol
H2.0. Actualiteit
H2.1. De filosofie voor Socrates: op zoek naar de oerstof en het ordende principe
H2.1.0. Inleidende info
H2.1.1. Thales van Milete (overgang 6-7de eeuw voor Christus)
H2.1.2. Anaximenes (6de eeuw voor Christus)
H2.1.3. Heraclitus (overgang 6de-5de eeuw)
2.1.4. Pythagoras
2.1.5. Parmenides van Elea
2.1.6. Zeno van Elea
2.1.7. Intermezzo
2.1.8. Protagoras:
H2.2. Socrates en Plato
H2.2.0. Intermezzo Actualiteit
H2.2.1. Socrates
H2.2.2. Plato (4de eeuw voor christus)
H2.3. Aristoteles
H2.3.0. Intermezzo Actualiteit:
H2.3.1. Aristoteles 4e eeuw
H2.3.2. De logica
H2.3.2. De leer van de categorieën en de metafysica
H2.3.3. Mensvisie
H2.3.4. Indeling van de filosofie
H2.3.5. Economie, politiek, ethiek
2.3.6. Het realisme van Aristoteles
H2.4. Hellenisme en Rome: stoïcijnen en neoplatonici
H2.4.1. Stoïcisme
H2.4.2. Het neoplatonisme
H2.5. Joodse en Islamitische filosofie
H2.5.0. Inleidend:
H2.5.1. Joodse filosofie
H2.5.2 Islamitische filosofie
H2.5.3 Samenvattend
H2.6. Christelijke filosofie
H2.6.1. Scholastiek filosofie
H2.6.2 Thomas van Aquino
H2.6.3 William van Ockham (14de eeuw)
1
, Nina Reyn - SEW
H3: Zingeving tussen haakjes
H3.0. Hoe kom je tot kennis? Wat is het medium om tot kennis te komen?
H3.0.1. Actualiteit:
H3.0.1. Ontstaan van de moderne filosofie
H3.1. Het rationalisme
H3.1.1. Renée Descartes:
H3.1.2. Gottfried Wilhelm Leibniz
H3.2. Empirisme:
H3.2.1. John Locke:
H3.2.2. George Berkeley:
H3.2.3. David Hume:
H3.2.4. Samenvattend
H3.4. De ongenadige kritiek van Immanuel Kant
H3.4.0. Actualiteit + inleidende info:
H3.4.1. Emmanuel Kant: 18de eeuw in Duitsland
H3.4.2. Kritik der reinen Vernunft
H3.4.3. Kritik der praktischen Vernunft: moraalfilosofie
H3.4.4. Samenvattend
H3.5. Hegel en het Duitse idealisme
H3.5.1. Idealisme en materialisme
H3.5.2. George Wilhelm Friedrich Hegel: 1770-1831
H3.5.3. Logica, natuurfilosofie en filosofie van de geest
H3.5.4. Optimisme
H3.5.5. Dialectiek
H4. Maatschappelijke en persoonlijke zingeving
H4.0. Actualiteit: telkens een idee voorop: herschrijven zodat er een focus is op het materiële
H4.1. Ludwig Feuerbach
H4.1.1. Het materialisme
H4.1.2. Het materialistische humanisme
H4.1.3. Kritiek op Feuerbach
H4.2. Karl Marx:
H4.2.0. Algemene intro
H4.2.1. Situering en levensloop
H4.2.2. Kritisch t.o.v. Feuerbach
H4.2.3. Marx’ kritiek op de burgerlijke revolutie
H4.2.4. De ontwikkeling v/d mens volgens Marx: arbeid en technologie
H4.2.5. Comeback van Marx: actualiseren met twee termen – Aliënatie en reïficatie
H4.2.6. Samenvattend
H4.2.7. Kritiek op Marx: uit verschillende richtingen
H4.3. Arthur Schopenhauer:
H4.3.1 Situering
H4.3.2. Levensloop
H4.3.3. Die Welt als Wille und Vorstellung
H4.3.4. Er zijn twee wegen van belang om met zinloosheid om te gaan
H4.3.5. Samenvattend
H4.4. Kierkegaard: eerste helft 19de eeuw
H4.4.1. Situering:
H4.4.2. Enteneller
H4.4.3. Kierkegaard en Marx
H4.5. Friedrich Nietzsche
H4.5.1. Situering
H4.5.2. Levensloop
2
, Nina Reyn - SEW
H4.5.3. Also sprach Zarathustra
H5. Filosofie in de eeuw van zinloze wereldoorlogen
H5.1. Fenomenologie en existentialisme
H5.1.1. Inleidende info
H5.1.2. Augustinus (354-430)
H5.1.3. Blaise Pascal (1623-1662)
H5.1.4. De fenomenologie: moeilijk samen te vatten begrip
H5.2. Edmund Husserl: heel rationeel, materialistisch
H5.6. Jean-Paul Sartre
H5.6.1. Situering
H5.6.2. Sartres humanistisch of atheïstisch existentialisme
H5.6.3. Sartres sociale filosofie: kritiek v/d Dialectische Rede
H5.6.4. Besluit
H5.7 Gabriël Marcel, Martin Buber en Emmanuel Levinas
H5.7.0. Inleidende info
H5.7.1. Het christelijke existentialisme van Gabriël Marcel (1889-1973)
H5.7.2. De joodse existentiefilosofie van Buber (1878-1965)
H5.8. Ernst Bloch (eind 20Ste eeuw)
H5.8.1. Levensloop
H5.8.2. Bloch’s methode: sporen zoeken
H5.8.3. Utopie
H5.8.4. Hoop
H5.8.5. De menselijke vrijheid
H5.10. Herbert Marcuse
H5.10.1. Situering vanuit de Frankfurter Shule
H5.10.2. Marx en Freud
H5.10.3. Het facisme
H5.10.4. Het stalinisme
H5.10.5. Het Westen als eendimensionale maatschappij
H5.10.6. Repressieve tolerantie, negatief denken en de Grote Weigering
3
, Nina Reyn - SEW
H.a. Vragen omtrent boekje/open vragen: Zingeving in ecologie
Hoofdstuk 1.3.
Leg uit hoe je het belang van het onderscheid tussen filosofie en
methodologie/godsdienst ziet opduiken in verband met de vragen die we ons
vandaag op het vlak van het klimaat en de natuur stellen (p.36-42)
- Samenvatten in een aantal regels (gaat een mogelijke examenvraag)
Hoofdstuk 2.1.
Welke ordeningsprincipe van de presocratici herken je het humanisme
Hoofdstuk 2.2.
Voorbeeld open vraag:
- Leg uit hoe vanuit Plato zoals dit het geval is met het risico op een
minderwaardige positie voor de vrouw, we ook het risico lopen op het als
minderwaardig beschouwen van de natuur.
Hoofdstuk 3.1.
Leg uit hoe we vanuit Descartes tot een twijfel omtrent de natuur kunnen komen en
vanuit Locke tot een twijfel omtrent de klimaatopwarming.
Op welke manier wordt in Zingeving in Ecologie de link gelegd tussen de klimaat-
&milieuproblematiek en het denken van resp. (1) Kant en (2) Hegel. Leg uit.
Hoofdstuk 4.1 en 4.2
Leg uit hoe de opinie 'Waarom gaan we de klimaatverandering niet even
daadkrachtig te lijf als de coronacrisis?' aansluit bij wat we leerden bij Feuerbach en
Marx.
Hoofdstuk 4.3. – 5.
Hoe kun je Kierkegaard met Schopenhauer vergelijken wanneer we het hebben over
de uitdaging hoe de ecologische catastrofe aanpakken?
Hoofdstuk 5
Wat herken je van wat je leerde van Sartre, Marcel, Buber, Levinas, Bloch en/of
Marcuse (kies er twee filosofen uit voor het beantwoorden van deze vraag) in de
hedendaagse articulatie van de derde dimensie in de filosofie (zoals je die vindt in
hoofdstuk 10 van het derde deel van Zingeving in Ecologie).
1
