Samenvatting Infectiebeheersing

Infectiebeheersing
1 Hygiëne en infectiepreventie
1.1 Hygiëne
Hygiëne:

- = de zorg voor het in stand houden van de gezondheid
- Wereldgezondheidsorganisatie (WHO): een toestand van optimaal lichamelijk, geestelijk en
maatschappelijk welzijn
- Is meer dan het voorkomen van ziekten
- Positief gericht op de bevordering:
o Van welzijn
o Van een evenwichtige verhouding met de gehele omgeving zowel lichamelijk,
geestelijk als maatschappelijk vlak
- Hygiënische maatregelen vergen extra aandacht in ziekenhuizen en andere
verpleeginrichtingen
o Omdat er een grote kans is op verspreiding van ziekten
 De eerstelijnszorg (bv. zelfstandige vroedvrouwen) wordt steeds belangrijker: nood aan
onderzoek

1.2 Ziekenhuishygiëne
Ziekenhuishygiëne:

- = de wetenschap die bestudeert hoe de gezondheid van patiënten die in het ziekenhuis
verblijven, gevrijwaard kan worden
- Doel = zodat de patiënt geen bijkomende hinder of schade voor zijn gezondheid ondervindt
op sociaal, psychisch en fysiek vlak
 Hospitalisme
- 3 vlakken:
o Sociaal: patiënt is uit zijn vertrouwde omgeving weggerukt, hij moet zich aanpassen
(bezoekregeling) en verliest een deel van zijn vrijheid
o Psychisch: ongerustheid over verloop van zijn ziekte  zorgt voor angst en
depressief gevoel, ongelukkig
o Fysiek: chirurgische fouten en anesthesieongevallen, foute of overtollige
onderzoeken en medicatiefouten  zorgt voor meer ziekenhuisinfecties!

1.2.1 Ziekenhuisinfecties
- Ziekenhuisinfecties = infecties die verworven zijn tijdens het verblijf in het ziekenhuis
- De ziekenhuishygiëne wil deze ziekenhuisinfecties voorkomen en controleren

Beïnvloedende factoren van de stijgende ziekenhuisinfecties:

- Toenemend gebruik antibiotica  stijgend aantal resistente kiemen
- Patiënten bewegen zich meer doorheen het ziekenhuis bv. voor onderzoeken
- Patiënten worden door zeer veel verschillende zorgverstrekkers verzorgd
- Zorgverlening is op een sneller en drukker tempo
- Toename verzwakte patiënten
- Complexe diagnostiek en therapie

,  Gevolg: meer ziekenhuisinfecties (> 5%)
o Verlengde ligduur
o Verhoogd geneesmiddelgebruik
o Meer nood aan zorg
 Hogere kosten
 Zorg dat je geeft moet kritisch zijn en je moet inzicht hebben in bronnen en
overdrachtswegen

1.3 Infectiepreventie
Infectiepreventie:

- = maatregelen die genomen worden zodat de kiemen van een patiënt niet verder over het
ziekenhuis verspreid zouden worden
 Bv. isolatiemaatregelen, voorzorgsmaatregelen bij reiniging, ontsmetting

1.4 Hospitalisme
1.4.1 Psychosociale schade
1.4.1.1 Ontstaan

- Ontstaat na een langdurig verblijf in het ziekenhuis en drukt zich uit in gedragsveranderingen
bij de patiënt
 Bv. contactarmoede, verarming van interesse, toenemende afhankelijkheid
- Berust op verschillende ziekmakende factoren:
o Verlies van contact met de eigen omgeving: contactarmoede neemt toe
o Inactiviteit en verlies van zelfstandigheid: kan leiden tot volkomen verlies van
initiatief en individualiteit
o Gebruik van kalmerende en slaapmiddelen: slaapproblemen komen vaak voor
o Zakelijke houding van het personeel en de weinig huiselijke sfeer:
ziekenhuisklimaat kan de sociale beperkingen van de patiënt versterken
o Verlies van het persoonlijke: bezoeken worden minder frequent 
vriendschapsbanden nemen af  patiënt wordt eenzaam
o Toestand van angst, hulpeloosheid en onwetendheid
o Verlies van toekomstperspectief
o Geluidshinder: hangt af van personeelsleden en activiteit maar ook toestellen

1.4.1.2 Risicogroepen

Risicogroepen:

- Kinderen onder 5 jaar en kinderen met een langdurige opname
 Ze voelen zich in de steek gelaten bij de opname  zorgt voor angst en paniek
- Chronisch zieken
 Patiënt raakt ontmoedigd, neerslachtig en depressief doordat hij geconfronteerd wordt
met de vraag naar de zin van het lijden en zijn bestaan
- Psychiatrische patiënten
 Verlies aan activiteit en interesse, afhankelijkheid… beletten vaak de patiënt deel te
nemen aan het sociale leven
- Patiënten op intensieve zorgen
 Pijn, vermoeidheid, immobiliteit, verlaagd bewustzijn  angst en depressie

,1.4.2 Fysieke schade
- = lichamelijk, materieel of financiële schade
- Fysieke hospitalisme komt vooral voor onder de vorm van ziekenhuisinfecties
- Niet-infectieuze fysieke schade: kan door de patiënt of zijn omgeving waargenomen en
herkend worden
 Bv. uit het bed vallen of uitglijden van de patiënt  hoofdwonde
- Aantal zaken die bij fysieke schade horen:
o Schade aan goederen: diefstal, het kapot gaan van een bril
o Ongevallen
 Patiëntgebonden risicofactoren: leeftijd, medische diagnose, medicatie
 Omgevingsgebonden risicofactoren: grote rol met betrekking tot het vallen
van patiënten  bed, nachtkastje
o Nevenwerkingen van ontsmettingsmiddelen: reactie ten gevolge wat de
zorgverstrekker doet
 bv. zalf geven aan een patiënt waar hij allergisch voor is
o Schade ten gevolge van een ingreep: ziekenhuisinfecties
o Doorligwonden: patiënten liggen steeds in dezelfde positie waardoor er een
langdurige druk op dezelfde plaats is en een minder goede bloeddoorstroming is van
de weefsels
o Medicatiefouten: meeste fouten = door het toedienen van een geneesmiddel op een
verkeerd tijdstip

2 Handhygiëne
2.1 Huidflora
Huidflora:

- = kiemen die op de huid terug gevonden worden
- 2 groepen:
o Residente flora
o Transiënte flora

2.1.1 Residente flora
Residente flora:

- Bestaat uit micro-organismen die voornamelijk tot de groep van de conditioneel pathogenen
behoren
o Conditioneel pathogenen: ziekmakende kiemen waarvoor er een voorwaarde (bv.
infuus) nodig is om ons ziek te maken
- Ze berokkenen geen schade aan gezonde mensen onder normale omstandigheden
o MAAR: als de patiënt een verminderde weerstand heeft door ziekte of een
behandeling kunnen ze infecties veroorzaken
- Ze verblijven lang op één bepaalde plaats
- Overleven op de huid en vermenigvuldigen gemakkelijk
- De aard en hoeveelheid van de aanwezige kiemen zijn afhankelijk van een aantal factoren:
o Leeftijd, gezondheidstoestand, medicatiegebruik, ras, lichaamszone

, - Eigenschappen:
o Beschermende flora met blijvend karakter
o Persoonsafhankelijk
o Vermenigvuldiging ten hoogte van de bovenste huidlaag

2.1.2 Transiënte flora
Transiënte flora:

- Bestaan uit de residente flora die naar de oppervlakte groeit en uit de micro-organismen die
vanuit de omgeving worden opgenomen
- Bevinden zich aan de oppervlakkige afschilferende epitheellagen
- Overleven kortstondig en vermenigvuldigen zich nauwelijks
o MAAR: bij beschadiging van de huid of aanwezigheid van hoge vochtigheid 
kunnen ze wel tijdelijk overleven en zich vermenigvuldigen
 Handen ontsmetten!
- Afhankelijk van het soort contact, zullen de aard en de hoeveelheid van de aanwezige
kiemen variëren
- Eigenschappen:
o Tijdelijk karakter
o Afhankelijk van de soort contacten
o Nauwelijks vermenigvuldiging

2.2 Contacten en besmettingsrisico’s
- De keuze voor het ontsmetten van de handen, het chirurgisch ontsmetten van de handen of
het dragen van handschoenen berust op een inschatting van het besmettingsrisico voor de
patiënt of zorgverstrekker
o Hoogcontactactiviteiten (met hoog risico op infectie):
 Invasieve procedures: plaatsen van een katheter
 Verzorgen van wonden, slijmvliezen
 Omgaan met lichaamssecreties
 Aanraken van voorwerpen: urinezakjes
 Zorgverstrekker: handschoenen dragen en na contact handen ontsmetten
o Laagcontactactiviteiten (met laag risico op infectie):
 Geven van orale medicatie
 Schikken van beddengoed
 Werken met patiëntenbenodigdheden
 Manipuleren van bloeddrukmeter, scheerapparaat
 Na activiteiten handen ontsmetten

2.3 Handen als overdrachtsweg
Het is niet eenvoudig aan te tonen dat een infectie overgebracht werd via de handen.

 Het feit dat het pathogeen of ziekteverwekkend micro-organisme aantoonbaar is op de
hand van een zorgverstrekker, is geen oorzakelijk bewijs dat deze ook de infectie heeft
uitgelokt.