Hoofdstuk 2 – Twee fundamentale ontwikkelingstheorieën
- Erikson: de psychosociale (sociaal-emotionele) identiteitstheorie
- Piaget: De cognitieve ontwikkelingstheorie
2.1 De psychosociale identiteitstheorie van Erikson
Psychosociale identiteit is het ervaren van een innerlijke eenheid (psychische identiteit) en
harmonie tussen de eigen persoon en de sociale omgeving (sociale identiteit).
Leven: opeenvolging van 8 verschillende levensfasen over de uitbouw van de psychosociale
identiteit.
Epigenetisch: ingeboren, universeel en vaste volgorde.
Psychosociale crisis: bestaande identiteit voldoet niet meer aan nieuwe biologische en
sociale realiteit.
Kernconflict: per levensfase een spanningsveld tussen twee tegengestelde houdingen.
Gevoelige periode: elke levensfase moet zijn eigen kernconflict oplossen.
2.1.2 Eriksons theorie
Het leven is een opeenvolging van 8 verschillende levensfasen.
Deze fase is gebaseerd op het vertrouwen van de baby. Hier spelen
de ouders een zeer belangrijke rol. Als de ouders altijd aanwezig zijn
en de baby goed verzorgen, zal de baby zich veilig kunnen voelen.
Zuigelingenfase
Gebeurt dit niet, zal de baby moeilijker mensen kunnen vertrouwen
als hij/zij later opgroeit omdat hij/zij geen stabiele relatie heeft
kunnen opbouwen met zijn ouders.
Deze fase is gebaseerd op de autonomie (zelfstandigheid) van het
kind. Het kind leert allerlei dingen zelfstandig doen. Als de ouders
Peuterleeftijd het kind te veel beschermen en boos worden wanneer het kind iets
doet, is de kans groter dat het kind later de neiging gaat hebben om
te twijfelen aan zichzelf.
Het kind leert zelf activiteiten ondernemen en taakjes verrichten
omdat hij/zij wordt aangemoedigd door de ouders. Moedigen de
Kleuterleeftijd ouders hun kleuter niet aan, dan zal het kind later nooit het initiatief
nemen om zelf dingen te doen en zal hij/zij opgroeien met
schuldgevoel.
1
, In deze fase leren we allerlei vaardigheden die we nodig hebben om
succesvol te zijn binnen de maatschappij. Enkele voorbeelden zijn:
Basisschoolleeftijd schrijven, rekenen, lezen, … Als het kind nogal moeilijkheden heeft
om zich aan te passen, zal hij zijn/haar zelfvertrouwen verliezen en
zichzelf zien als iemand die minderwaardig is.
De adolescentie noemt men ook de moeilijkste fase. Hier gaat de
tiener op zoek naar zijn identiteit. “Wie ben ik? is een veel
Adolescentie voorkomende vraag voor tieners. Deze periode is ook de periode dat
men zich afvraagt wie onze echte vrienden zijn en waar we opzoek
gaan naar onze seksuele identiteit.
In deze fase gaat men een intieme relatie beginnen en opbouwen.
Vroege volwassenheid Als men geen partner vindt, is de kans groot dat we met onze
gevoelens kampen. We isoleren onszelf.
In deze fase hebben de meeste mensen al een familie. Men
spendeert zijn tijd aan zijn partner en kinderen. Men probeert ook
Middelbare volwassenheid
om succesvol te zijn in zijn carrière. Als we hierin niet in kunnen
slagen, dan zullen we stagneren (= stilstaan) in onze ontwikkeling.
We zijn blij met de beslissingen die we hebben genomen in ons
leven. We zijn tevreden en we kunnen de dood accepteren. Maar als
we met spijt terugkijken naar al onze mislukkingen, zullen we de
Late volwassenheid
dood moeilijker accepteren. We blijven maar treuren naar de dingen
die we anders hadden kunnen aanpakken. Dit kan leiden tot
wanhoop.
Kernconflict = een bepaald conflict
waar het individu hoe dan ook met
geconfronteerd zal worden. Of het
het conflict evolueert naar een
positieve of negatieve pool hangt af
van:
o Kansen vanuit de
sociale omgeving.
o De eigen ego-sterkte
(de mate waarin het
individu in staat is
om met conflicten
om te gaan.
Volgens Erikson kan iedere fase
beschouwd worden als een
gevoelige periode voor het
aanpakken van het kernconflict dat
typisch is voor de desbetreffende
fase. Het individu zelf is er klaar voor
en ook de omgevingsfactoren zijn op dat moment doorgaans het gunstigst om de nodige steun te
verlenen. Indien er in die periode geen werk van wordt gemaakt of wanneer een bevredigende
oplossing uitblijft, wordt dat op een later tijdstip veel moeilijker en zal er, bv. in het kader van
therapie, extra sociale steun nodig zijn om de gemiste kansen te compenseren en de schade alsnog
te herstellen.
2
- Erikson: de psychosociale (sociaal-emotionele) identiteitstheorie
- Piaget: De cognitieve ontwikkelingstheorie
2.1 De psychosociale identiteitstheorie van Erikson
Psychosociale identiteit is het ervaren van een innerlijke eenheid (psychische identiteit) en
harmonie tussen de eigen persoon en de sociale omgeving (sociale identiteit).
Leven: opeenvolging van 8 verschillende levensfasen over de uitbouw van de psychosociale
identiteit.
Epigenetisch: ingeboren, universeel en vaste volgorde.
Psychosociale crisis: bestaande identiteit voldoet niet meer aan nieuwe biologische en
sociale realiteit.
Kernconflict: per levensfase een spanningsveld tussen twee tegengestelde houdingen.
Gevoelige periode: elke levensfase moet zijn eigen kernconflict oplossen.
2.1.2 Eriksons theorie
Het leven is een opeenvolging van 8 verschillende levensfasen.
Deze fase is gebaseerd op het vertrouwen van de baby. Hier spelen
de ouders een zeer belangrijke rol. Als de ouders altijd aanwezig zijn
en de baby goed verzorgen, zal de baby zich veilig kunnen voelen.
Zuigelingenfase
Gebeurt dit niet, zal de baby moeilijker mensen kunnen vertrouwen
als hij/zij later opgroeit omdat hij/zij geen stabiele relatie heeft
kunnen opbouwen met zijn ouders.
Deze fase is gebaseerd op de autonomie (zelfstandigheid) van het
kind. Het kind leert allerlei dingen zelfstandig doen. Als de ouders
Peuterleeftijd het kind te veel beschermen en boos worden wanneer het kind iets
doet, is de kans groter dat het kind later de neiging gaat hebben om
te twijfelen aan zichzelf.
Het kind leert zelf activiteiten ondernemen en taakjes verrichten
omdat hij/zij wordt aangemoedigd door de ouders. Moedigen de
Kleuterleeftijd ouders hun kleuter niet aan, dan zal het kind later nooit het initiatief
nemen om zelf dingen te doen en zal hij/zij opgroeien met
schuldgevoel.
1
, In deze fase leren we allerlei vaardigheden die we nodig hebben om
succesvol te zijn binnen de maatschappij. Enkele voorbeelden zijn:
Basisschoolleeftijd schrijven, rekenen, lezen, … Als het kind nogal moeilijkheden heeft
om zich aan te passen, zal hij zijn/haar zelfvertrouwen verliezen en
zichzelf zien als iemand die minderwaardig is.
De adolescentie noemt men ook de moeilijkste fase. Hier gaat de
tiener op zoek naar zijn identiteit. “Wie ben ik? is een veel
Adolescentie voorkomende vraag voor tieners. Deze periode is ook de periode dat
men zich afvraagt wie onze echte vrienden zijn en waar we opzoek
gaan naar onze seksuele identiteit.
In deze fase gaat men een intieme relatie beginnen en opbouwen.
Vroege volwassenheid Als men geen partner vindt, is de kans groot dat we met onze
gevoelens kampen. We isoleren onszelf.
In deze fase hebben de meeste mensen al een familie. Men
spendeert zijn tijd aan zijn partner en kinderen. Men probeert ook
Middelbare volwassenheid
om succesvol te zijn in zijn carrière. Als we hierin niet in kunnen
slagen, dan zullen we stagneren (= stilstaan) in onze ontwikkeling.
We zijn blij met de beslissingen die we hebben genomen in ons
leven. We zijn tevreden en we kunnen de dood accepteren. Maar als
we met spijt terugkijken naar al onze mislukkingen, zullen we de
Late volwassenheid
dood moeilijker accepteren. We blijven maar treuren naar de dingen
die we anders hadden kunnen aanpakken. Dit kan leiden tot
wanhoop.
Kernconflict = een bepaald conflict
waar het individu hoe dan ook met
geconfronteerd zal worden. Of het
het conflict evolueert naar een
positieve of negatieve pool hangt af
van:
o Kansen vanuit de
sociale omgeving.
o De eigen ego-sterkte
(de mate waarin het
individu in staat is
om met conflicten
om te gaan.
Volgens Erikson kan iedere fase
beschouwd worden als een
gevoelige periode voor het
aanpakken van het kernconflict dat
typisch is voor de desbetreffende
fase. Het individu zelf is er klaar voor
en ook de omgevingsfactoren zijn op dat moment doorgaans het gunstigst om de nodige steun te
verlenen. Indien er in die periode geen werk van wordt gemaakt of wanneer een bevredigende
oplossing uitblijft, wordt dat op een later tijdstip veel moeilijker en zal er, bv. in het kader van
therapie, extra sociale steun nodig zijn om de gemiste kansen te compenseren en de schade alsnog
te herstellen.
2
