Samenvatting Laboratoriumtechnieken
1. Inleiding
• Doelstelling:
o Basisconcepten en theoretische achtergrond labowerk
o Veilig, nauwkeurig leren werken
o Berekenen en interpreteren van resultaten
• Theorie:
o Veiligheid in het labo, chemicaliën
o Goede laboratoriumpraktijk
o Basis labomateriaal
o Omschrijving, berekenen, uitdrukken analyseresultaten
o Chemisch rekenen (stoichiometrie, pH)
o Basishandelingen in chemisch en microbiologisch labo
o Basisprincipes titrimetrie
2. Basisregels voor goede laboratoriumpraktijken
Er zijn 3 wetgevingen omtrent werken in een labo:
1. Milieuwetgeving: Vlaamse aangelegenheid
2. Welzijnswetgeving, alles met betrekking tot veiligheid en preventie (federaal
niveau)
3. Bioveiligheid (omgaan met ggo en pathogenen)
2.1 Houding in het labo
• Wees steeds bewust van potentiële gevaren
• Voer steeds taakanalyse en risicoanalyse uit
• Ga nooit in een labo zonder verantwoordelijk docent
• Laat experiment nooit ongecontroleerd achter
• Voer een experiment, waaraan risico’s verbonden zijn, nooit alleen uit
• Ken de eigenschappen (o.a. gevarensymbolen) van de stoffen waarmee je werkt
• Werk zo veilig mogelijk bij alle chemische manipulaties
• Voorzie recipiënten met chemicaliën met een gepast etiket
• Hou rekening met specifieke richtlijnen voor microbiologische, biochemische en
moleculair-biologische experimenten
2.2 Persoonlijke bescherming
• Eten, drinken en roken zijn verboden
• Draag steeds geschikte labojas
• Draag altijd een veiligheidsbril in chemisch labo
• Lange haren worden samengehouden
• Draag geen nylon kledingstukken
• Draag gesloten schoenen
• Gebruik handschoenen indien vereist
• Was steeds je handen bij verlaten van het lokaal
• Werk in zuurkast/trekkast indien vereist
• Pipetteren gebeurt altijd met pipetteerhulp, nooit met de mond!
1
,2.3 Orde en netheid
• Hou laboratoriumtafel netjes. Sluit alle recipiënten na gebruik en zet ze terug op
hun plaats. Reinig steeds het gebruikte glaswerk, laat het uitlekken en plaats het
terugin de juiste kasten
• Ruim gemorste chemicaliën en producten altijd eerst op, (veiligheidsprocedure).
Bij grote hoeveelheden verwittig toezichthoudend personeel
• Niet noodzakelijke papieren, boeken en andere zaken niet laten rondslingeren in
het labo
• Hou de vloer vrij van stukjes glas, papier en vocht
2.4 Milieubewustzijn
• Spring zuinig om met producten om afval te beperken
• Verzamel het afval in de daarvoor bestemde afvalvaten
2.5 Incidenten
• Waarschuw steeds toezichthoudend personeel
• Ken de locatie van de veiligheidsuitrusting (blussers, branddeken, oogspoelfles,
nooddouches, EHBO-paneel, nooduitgangen, brandmelders)
• Reageer gepast en rustig op ongelukken, door volgende regels in acht te nemen:
o Contact met spattende chemicaliën of brandwonden: onmiddellijk spoelen met
water (oogdouche) gedurende minstens 15 minuten
o Snijwonden: spoel de wonde uit onder stromend water, knel bij hevige
bloedingen de ader af met een knelverband aanwezig in het labo en verwittig
toezichter of EHBO helper.
o Morsen van producten: in het labo is spilkit aanwezig voor het opruimen van
grote hoeveelheden gemorst product
o Brand: waarschuw eerst de personen in uw omgeving. Tracht een beginnende
brand te blussen (zie verder). Bij een uitslaande brand bel noodnummer: **112
2.6 Taak- en risicoanalyse
• Studie van mogelijke gevaren en risico
• Doelstelling: verminderen risicogrootte
• Maatregelen:
o Schrijf schematisch op welke producten en materiaal nodig voor experiment
o Analyseer op papier gevaren die je kan voorkomen
o Risico’s minimaliseren door richtlijnen op te volgen
o Indien er toch iets fout loopt, verwittig onmiddellijk toezichthoudend personeel
o Ken betekenis van de pictogrammen
o Enkele telefoonnummers:
▪ Telefoonnummer antigifcentrum: 070/245 245
▪ Brand of ziekenwagen: 112
▪ EHBO campus Schoonmeersen-gebouw C: **553
2
,3. Algemene richtlijnen bij brand
• Brand = strijd tegen tijd
• Brand verspreid zich zeer snel
• Rookontwikkeling is ook gevaarlijk
• ! alarmering van de omgeving en de hulpploegen voor de veiligheid van alle
medewerkers in en rond het gebouw.
3.1 Eerste stappen bij brand
• Roep: ‘BRAND! BRAND!’ = waarschuwing
• Doe één poging tot blussen door gebruik te maken van het correct blusmiddel. Een
kleine beginnende brand kan meestal nog gemakkelijk geblust worden.
• Waarschuw verantwoordelijken bij uitslaande brand
• Sla ruitje van brandmelder uit
• Druk knop brandmelder in
Bij brand of sterke rookontwikkeling dient men onmiddellijk alarm te slaan:
• Door indrukken van de brandmeldknop
• Telefoneer onthaal en geef noodzakelijke inlichtingen op een duidelijke manier:
o Naam en functie binnen Hogeschool Gent
o Naam en adres van gebouw
o De verdieping en lokaal nummer
o Reden van de oproep
o (dit gebeurt in principe door de receptioniste) telefoneer bij uitslaande brand
naar het noodnummer: 112 (**112)
3.2 Evacueren en geven van de nodige informatie
• Blijf kalm en evacueer het laboratorium/lokaal
• Hulpdiensten opwachten en correcte informatie geven
• Onderwijzende personeel is verantwoordelijk voor begeleiding van studenten bij
evacuatie uit gebouw
• Het intern noodplan wordt door de receptioniste aan de brandweer overhandigd
• Het interventieteam informeert de hulpdiensten over de evacuatie
3.3 Nuttige informatie
3.3.1 Blusapparaten
Blusapparaat Brandhaspel Informatie op brandblusapparaat
3
, Vuurhaarden met geschikt blusmiddel
Op het blusapparaat staat de brandklasse vermeld.
3.3.2 Procedure voor het blussen
Indien je inschat dat je zelf de brand kan blussen, let dan op volgende punten:
4
1. Inleiding
• Doelstelling:
o Basisconcepten en theoretische achtergrond labowerk
o Veilig, nauwkeurig leren werken
o Berekenen en interpreteren van resultaten
• Theorie:
o Veiligheid in het labo, chemicaliën
o Goede laboratoriumpraktijk
o Basis labomateriaal
o Omschrijving, berekenen, uitdrukken analyseresultaten
o Chemisch rekenen (stoichiometrie, pH)
o Basishandelingen in chemisch en microbiologisch labo
o Basisprincipes titrimetrie
2. Basisregels voor goede laboratoriumpraktijken
Er zijn 3 wetgevingen omtrent werken in een labo:
1. Milieuwetgeving: Vlaamse aangelegenheid
2. Welzijnswetgeving, alles met betrekking tot veiligheid en preventie (federaal
niveau)
3. Bioveiligheid (omgaan met ggo en pathogenen)
2.1 Houding in het labo
• Wees steeds bewust van potentiële gevaren
• Voer steeds taakanalyse en risicoanalyse uit
• Ga nooit in een labo zonder verantwoordelijk docent
• Laat experiment nooit ongecontroleerd achter
• Voer een experiment, waaraan risico’s verbonden zijn, nooit alleen uit
• Ken de eigenschappen (o.a. gevarensymbolen) van de stoffen waarmee je werkt
• Werk zo veilig mogelijk bij alle chemische manipulaties
• Voorzie recipiënten met chemicaliën met een gepast etiket
• Hou rekening met specifieke richtlijnen voor microbiologische, biochemische en
moleculair-biologische experimenten
2.2 Persoonlijke bescherming
• Eten, drinken en roken zijn verboden
• Draag steeds geschikte labojas
• Draag altijd een veiligheidsbril in chemisch labo
• Lange haren worden samengehouden
• Draag geen nylon kledingstukken
• Draag gesloten schoenen
• Gebruik handschoenen indien vereist
• Was steeds je handen bij verlaten van het lokaal
• Werk in zuurkast/trekkast indien vereist
• Pipetteren gebeurt altijd met pipetteerhulp, nooit met de mond!
1
,2.3 Orde en netheid
• Hou laboratoriumtafel netjes. Sluit alle recipiënten na gebruik en zet ze terug op
hun plaats. Reinig steeds het gebruikte glaswerk, laat het uitlekken en plaats het
terugin de juiste kasten
• Ruim gemorste chemicaliën en producten altijd eerst op, (veiligheidsprocedure).
Bij grote hoeveelheden verwittig toezichthoudend personeel
• Niet noodzakelijke papieren, boeken en andere zaken niet laten rondslingeren in
het labo
• Hou de vloer vrij van stukjes glas, papier en vocht
2.4 Milieubewustzijn
• Spring zuinig om met producten om afval te beperken
• Verzamel het afval in de daarvoor bestemde afvalvaten
2.5 Incidenten
• Waarschuw steeds toezichthoudend personeel
• Ken de locatie van de veiligheidsuitrusting (blussers, branddeken, oogspoelfles,
nooddouches, EHBO-paneel, nooduitgangen, brandmelders)
• Reageer gepast en rustig op ongelukken, door volgende regels in acht te nemen:
o Contact met spattende chemicaliën of brandwonden: onmiddellijk spoelen met
water (oogdouche) gedurende minstens 15 minuten
o Snijwonden: spoel de wonde uit onder stromend water, knel bij hevige
bloedingen de ader af met een knelverband aanwezig in het labo en verwittig
toezichter of EHBO helper.
o Morsen van producten: in het labo is spilkit aanwezig voor het opruimen van
grote hoeveelheden gemorst product
o Brand: waarschuw eerst de personen in uw omgeving. Tracht een beginnende
brand te blussen (zie verder). Bij een uitslaande brand bel noodnummer: **112
2.6 Taak- en risicoanalyse
• Studie van mogelijke gevaren en risico
• Doelstelling: verminderen risicogrootte
• Maatregelen:
o Schrijf schematisch op welke producten en materiaal nodig voor experiment
o Analyseer op papier gevaren die je kan voorkomen
o Risico’s minimaliseren door richtlijnen op te volgen
o Indien er toch iets fout loopt, verwittig onmiddellijk toezichthoudend personeel
o Ken betekenis van de pictogrammen
o Enkele telefoonnummers:
▪ Telefoonnummer antigifcentrum: 070/245 245
▪ Brand of ziekenwagen: 112
▪ EHBO campus Schoonmeersen-gebouw C: **553
2
,3. Algemene richtlijnen bij brand
• Brand = strijd tegen tijd
• Brand verspreid zich zeer snel
• Rookontwikkeling is ook gevaarlijk
• ! alarmering van de omgeving en de hulpploegen voor de veiligheid van alle
medewerkers in en rond het gebouw.
3.1 Eerste stappen bij brand
• Roep: ‘BRAND! BRAND!’ = waarschuwing
• Doe één poging tot blussen door gebruik te maken van het correct blusmiddel. Een
kleine beginnende brand kan meestal nog gemakkelijk geblust worden.
• Waarschuw verantwoordelijken bij uitslaande brand
• Sla ruitje van brandmelder uit
• Druk knop brandmelder in
Bij brand of sterke rookontwikkeling dient men onmiddellijk alarm te slaan:
• Door indrukken van de brandmeldknop
• Telefoneer onthaal en geef noodzakelijke inlichtingen op een duidelijke manier:
o Naam en functie binnen Hogeschool Gent
o Naam en adres van gebouw
o De verdieping en lokaal nummer
o Reden van de oproep
o (dit gebeurt in principe door de receptioniste) telefoneer bij uitslaande brand
naar het noodnummer: 112 (**112)
3.2 Evacueren en geven van de nodige informatie
• Blijf kalm en evacueer het laboratorium/lokaal
• Hulpdiensten opwachten en correcte informatie geven
• Onderwijzende personeel is verantwoordelijk voor begeleiding van studenten bij
evacuatie uit gebouw
• Het intern noodplan wordt door de receptioniste aan de brandweer overhandigd
• Het interventieteam informeert de hulpdiensten over de evacuatie
3.3 Nuttige informatie
3.3.1 Blusapparaten
Blusapparaat Brandhaspel Informatie op brandblusapparaat
3
, Vuurhaarden met geschikt blusmiddel
Op het blusapparaat staat de brandklasse vermeld.
3.3.2 Procedure voor het blussen
Indien je inschat dat je zelf de brand kan blussen, let dan op volgende punten:
4
