Samenvatting Graduaat Orthopedagogie | Levenslooppsychologie - De adolescentie

Hoofdstuk 8 – De adolescentie (12-18 jaar)
Intro

 Moratorium tussen kinderjaren en volwassenheid
o Biologisch (wanneer je volgroeid bent)
o Psychologisch (verwerven eigen identiteit)
o Maatschappelijk (eigen positie verworven in de maatschappij)
o Juridisch criterium (meerderjarig voor de wet)

 Universeel?
o De “zotte jaren”:
 Westers.
 Historische veranderingen (bv. vroeger moesten kinderen al van op zeer
jonge leeftijd meedraaien in de maatschappij / werk).
 Tijd tussen kind en volwassenheid meer opgeschoven door bv. leerplicht.

 Variabele duur?
o Wordt langer en langer: mensen studeren langer, blijven langer thuis.
o Peter Pan syndroom? (te lang geen verantwoordelijkheid opnemen)

 Adolescentie: 12 – 22… jaar (3/4 subfasen)
o Puberteit: 12-16 jaar (lichamelijke en seksuele rijping)
o Adolescentie (omvat alles): 16 -…
o Vroeg (12-15 jaar): moeilijke periode
o Actief experimenteren (14-17 jaar): studie, geaardheid, kledij, muziekgenres
o Moeilijkheden oplossen (16-21 jaar)
o Studeren en werk (20-25 jaar)


8.1 Lichamelijke ontwikkelingen
8.1.1 De lichamelijke veranderingen in de puberteit

Lichaamsgroei

Het begin van de adolescentie wordt gekenmerkt door twee fysiologische gebeurtenissen:

 Een groeispurt: botten, spiermassa, lengte, gewicht, vet
 Groeispurt en seksuele rijping = hormonaal gestuurd.
 Beide processen lopen door elkaar heen.
 Meisjes starten 1 tot 2 jaar vroeger.
 Eerste strekkingsfas, daarna vullingsfase.


De seksuele rijping

 Start van de seksuele rijping
o Meisjes: 11/12 jaar.
o Jongens: 13/14 jaar.




1

, Het acceleratiefenoneem

Zowel in verband met de groei als met de seksuele rijping stelt men vast dat jongeren vandaag een
snellere ontwikkeling doormaken dan enkele generaties geleden. Vandaar de term acceleratie of
versnelling.



8.1.2 Psychologische gevolgen van de lichamelijke verandering

De snelle groei en de omschakeling naar een volwassen mannelijk of vrouwelijk lichaam hebben een
ingrijpende invloed op het gedrag van jongeren en op de manier waarop ze zichzelf beleven.

Rechtstreekse invloeden op het gedrag

 Krachttoename
 Ernstige vermoeidheidsverschijnselen (vooral ’s morgens)
 Hormoonafscheiding (emotionele labiliteit)
 Tegenstrijdige verwachtingen
 Menarche / eerste ajeculatie: verwarring (meisjes beter voorbereid dan jongens)


Invloed op het zelfbeeld

 Het lichaamsschema kan niet even snel mee evolueren met de reële lichaamsverhoudingen.
 Zelfbeeld en lichaamsbeleving kan anders zijn.
 Vroege en late rijpers.


Invloeden vanuit de sociale omgeving

 Bv. meisjes die worden nagefloten.

Als adolescenten in de spiegel kijken dan hebben zij heel vaak een heel andere beleving
dan wat het in werkelijkheid is. Ze zien zichzelf dikker, ronder, …

Als volwassene later heb je plots een heel ander beeld als je foto’s van in de
adolescentie terug kijkt.

8.2 Cognitieve ontwikkeling
Piaget: formeel-operationeel denken


8.2.1 Kenmerken van het formeel-operationeel denken

 Een wetenschappelijke manier van denken is mogelijk, maar deze wordt niet altijd
toegepast:
o Er zijn zes nieuwe eigenschappen:
Nieuwe soort inhouden in het denken (3)
Nieuwe soort denkprocessen (3)

Gebruik van abstracte begrippen

 Adolescenten kunnen in toenemende mate woorden en symbolen begrijpen en deze ook zelf
hanteren. Deze hebben maar een puur abstracte betekenis.


2