Samenvatting Psychiatrie, een inleiding, ISBN: 9789043038126 Klinische Psychologie

Klinische psychologie
1. Inleiding algemeen klinische psychologie en
psychopathologie
1.1 inleiding in de klinische psychologie
 definiëring
o klinisch = sub discipline van de psychologie  men denkt vaak
dat je dan in een ziekenhuis werkt maar het gaat veel verder dan
dat
o definitie
 er zijn heel veel definities maar ze hebben een aantal
dingen gemeen:
 afwijkend gedrag
 slecht aangepast gedrag
 kern = psychische problemen en stoornissen
 2 visies
 Klinisch
o Vertrekt vanuit stoornissen en psychologische
pathologie
o Vindt dat somatische problemen ook deel
uitmaken van de klinische psychologie
o Bij een ziektebeeld kan er ook sprake zijn van
psychologische klachten
 Gezondheid
o Vertrekt vanuit andere delen van de
psychologie
 Sociaal
 Ontwikkeling
 …
o Somatische klachten maken enkel deel uit
van de gezondheid
o Psychische klachten worden gezien als een
passende reactie op de gezondheidsklachten
 Algemene definitie
 Wetenschappelijke basis is zeer belangrijk
 Moet ons welzijn
bevorderen
 Gaat niet enkel over
de begeleiding maar
ook over de preventie van deze problemen
 Het continuüm

Risicogroep
= mensen met een hoger risico op psychische
stoornissen
 Bio-psychosociaal probleem = complexere
problematiek



1

, o Eenvoudig = weegt nog niet zwaar door – na
een korte interventie kan het opgelost
worden
o Complex = veel dingen lopen verkeerd – het
is complexer om dit aan te pakken
 Psychische stoornis = diagnosticeerbare stoornis
o Eenvoudig
o Complex
 Chronisch probleem = wanneer de stoornis blijvend
is
 normaal vs abnormaal
o 6 factoren
 Uitzonderlijk = opvallend en onconventioneel gedrag
(bv. een record verbreken is niet ‘uitzonderlijk’)
 Sociaal afwijkend = het overtreden van morele normen
(bv. homo zijn was vroeger ook een stoornis omdat het
afwijkend was van de sociale normen)
 Foute perceptie / interpretatie van de realiteit = wanneer
we een foute interpretatie maken van de werkelijkheid en
daardoor afwijkend gedrag gaan vertonen
 Aanzienlijk emotioneel lijden = als dit normaal is
naargelang de omstandigheden dan is het geen
psychische stoornis
(bv. er is net iemand gestorven dan is het normaal dat je
je anders gedraagt dan gewoonlijk)
 Ongepast / contraproductief gedrag = wanneer mensen er
niet meer toe in staat zijn om dingen uit te voeren
(bv. je komt elke dag dronken aan op je werk OF je kan de
rol van moeder niet meer op je nemen)
 Gevaarlijk gedrag = gewelddadig naar andere mensen toe
of tegenover jezelf
(bv. zelfmoordneigingen)
o Definitie
 Algemene voorwaarden
 Veroorzaakt lijden
 Tast functioneren aan
 Risico op dood – pijn –
verlies van vrijheid
 Uitsluitende omstandigheden
 Een te verwachten cultureel aanvaarde reactie op
een bepaalde gebeurtenis
 Langdurig deviant gedrag van politieke of seksuele
minderheden
 Uitvloeisel van een conflict tussen een individu en
de maatschappij
 Culturele aspecten
 Abnormaal gedrag en psychische stoornissen
kunnen in verschillende culturen anders geuit
worden


2

, (bv. angst in het Westen wordt anders omschreven
dan angst in het Oosten)
 Mogelijks andere termen voor of andere invulling
van psychische stoornissen
(bv. depressie in het Westen wordt meer
psychologisch omschreven en in het Oosten meer
lichamelijk)
 Symptomen zijn soms erg gelijkend ondanks
culturele verschillen
(bv. schizofrenie)
o Modellen = verschillende invalshoeken om naar afwijkend
gedrag te kijken
 Statistisch model = de meeste stoornissen zijn normaal
verdeeld
 Normaalverdeling van menselijke eigenschappen
 Abnormaliteit uit zich in extreem hoog of lage
scores
 Problemen
o Waar trek je de grens tussen normaal en
abnormaal
o Niet alle stoornissen zijn normaal verdeeld
(bv. stoornissen die niet vaak voorkomen)
o Geen onderscheidt in het lijden van de
mensen
 Medisch model = maakt een
onderscheidt tussen wat
oorzaken zijn van psychische
stoornissen
 2 soorten oorzaken
o Medische / lichamelijke oorzaken =
somatogeen  hier gaat het model vanuit
 Kijken naar lichamelijke functies om te
beslissen of iets normaal of abnormaal
is
 De medische oorzaak wordt bestreden
met medicatie
o Psychische oorzaken
 Model = zieke patiënt komt bij de therapeut  de
therapeut verteld wat de diagnose is en wat er mis
is  de therapie wordt beslist obv de onderzoeken
die de therapeut doet  de patiënt ondergaat dit
passief  medicatie zou het lijden moeten oplossen
 Kritiek
o De patiënt wordt gezien als een passieve
partij
o Niet alle psychische stoornissen hebben een
lichamelijke oorzaken
o Stigmatiserend = je krijgt als patiënt een
label van zieke


3

,  Leermodel  reactie op het medisch model
 Kenmerken
o Gaat in tegen de passiviteit van de patiënt
o Patiënt  cliënt
o Gaat over stoornissen die geen duidelijke
oorzaak hebben
 Model = een leerling heeft een probleem  spreekt
er zelf over tegen de therapeut  er wordt samen
gekeken naar wat het doel wordt van de
behandeling  de therapeut rijkt vaardigheden aan
die de cliënt zelf moet toepassen  de bedoeling is
dat het probleem zo gaat afnemen
 Kritiek = je kan het niet altijd toepassen
(bv. als er sprake is van een zware stoornis kan de
cliënt het zelf niet oplossen)
 populatie
o epidemiologisch onderzoek
 populatie = kinderen, adolescenten, volwassenen,
ouderen en gezinnen waar abnormaal gedrag voorkomt
 conclusie = psycho-emotionele toestand is minder goed
tegenover 10 jaar geleden
 gevolgen
 sociale gezondheid
 ziekteverzuim
 schadelijke gedragingen
 fysieke gezondheid
 soms levensbedreigend
 beslissende factoren
 geslacht = vrouwen zijn vatbaarder
 gewest = in het Vlaams Gewest komt het vaker voor
 SES = hoe lager hoe vatbaarder
 Leeftijd = gemiddeld rond 21 jaar ontwikkelen
stoornissen
o 18-24 jaar = meest kwetsbare groep
 taken
o diagnostiek
o indicatie stelling – advies – rapportering
o psycho-educatie
o preventie
o begeleiding – counseling
o revalidatie

1.2 inleiding psychopathologie
1.2.1 inleiding
 omschrijving en situering
o psychopathologie = de wetenschap – studie van het geestelijk /
psychisch lijden
 het geheel van psychische stoornissen
o 2 benaderingen


4