Samenvatting administratief recht

Administratief recht
Administratief = bestuurlijk
3 machten: scheiding der machten = gerechtelijke instellingen in België
 Wetgevende macht: maakt wetten
o Grondwettelijk Hof kan wetgeving aan de grondwet toetsen.
o Parlementen
 Uitvoerende macht:
o Raad van State (rode draad) => administratieve rechtscolleges**, RvS is federaal
niveau!!
 Taak RvS:
 Bescherming burger
 Tegen handelen
 Van overheid
o Regeringen
 Rechterlijke macht: controleren of wetten nageleefd worden
o Hof van Cassatie is bevoegd voor uitspraken te verbreken (controleert RM)
o Hoven en rechtbanken

** is geen bestuur!!!

LEERSTUK 1: Afbakening en bronnen
1. Afbakening
Situering administratief recht?
 Organisatie en structuren in gemeenschap te ordenen
 Rechtsorde wordt opgebouwd
 Rechtsregels inhoudelijk gegroepeerd in rechtstakken die tot publiek-/ privaatrecht
behoren
o Publiekrecht: regelt de organisatie en de werking van overheden.
o Privaatrecht: statuut en verhoudingen tussen private personen, alsook hun onderlinge
verhoudingen, ect.

Administratief recht = bestuursrecht
 = recht voor de administratieve of bestuurlijke overheden en diensten in ons land.

Wat doet het administratief recht?
 Organiseert openbaar bestuur
o Degene die in de GW staan of degene die erkend/opgericht zijn door de overheid
 Vb. Bpost, De Lijn, NMBS
o Bestuurlijke overheden die in de GW zijn ingericht
o Bijkomende bestuurlijke diensten opgericht of erkend door deze overheden
o WIE? Uitvoerende macht (nuanceren)
 (1) Bepaalde instelling kan een dienstverlening doen, maar niet noodzakelijk tot de
UM behoren of openbaar bestuur horen.
 (2) administratieve rechtscolleges beschermen burger tegen overheid.
Administratieve rechtscolleges zijn GEEN bestuur.
 Zij moeten de wettigheid nagaan.


1

,  Regelt taakvervulling
o WAT IS DAT? Burgers beschermen voor het algemeen belang.
 Instaan voor algemeen belang.
 Het bestuur bepaalt zelf, binnen het wettelijk kader, welke taken het opneemt
o HOE? Op 3 manieren:
 De wetten gaan uitvoeren die gestemd zijn (uitvoerende taak)
 Beslissingen van wetgevende aard
 Zelf beslissingen nemen (wetgevende taak, maar niet per se wetgevende macht)
 Bestuurlijke beslissingen
 Besturen kunnen ook rechtsprekende functies hebben
 Juridictionele beslissing
 Regelt dus alle handelingen/beslissingen die uitgaan van een administratief orgaan

Voorbeelden:
- Werking bpost: administratief recht omdat het te maken heeft met besturen openbaar
bestuur.
- Arrest HvC: geen administratief recht omdat het te maken heeft met rechterlijke macht.
- Beslissing burgemeester om betoging te verbieden: administratief recht omdat gemeente
een openbaar bestuur is en beslissing in algemeen belang.
- Gemeenteraad stemt over belastingen: administratief recht omdat gemeente openbaar
bestuur is.
- Raad van bestuur kinepolis die beslissing neemt: geen administratief recht omdat het gaat
over een onderneming en geen openbaar bestuur.

Administratief recht…
 Is een uitzonderingsrecht
o Rechtvaardiging
 Algemeen belang nastreven
 De nodige beslissingen kunnen nemen, desnoods eenzijdig
o Eigen rechtsregels
 3 kenmerken
 1. Eigen rechten, voorrechten
o Men heeft meer rechten dan een privépersoon
o Men beschikt over publiekrechtelijke middelen
 2. Eigen plichten
o Zwaardere verplichtingen, nl. verbonden door wettelijke procedures
 Taak uitoefenen in volle openbaarheid
 Verplicht om uitdrukkelijk te motiveren
 Dienstverlening zonder onderbreking verzekeren
 3. Eigen terminologie door administratief recht
o Nastreven van algemeen belang
 Bestuur zelf beslist wat het algemeen belang is => zeer evolutief

o Bevoorrechte positie (van de overheid)
o Zwaardere verplichtingen
 Overheid kan niet kiezen wie ze in dienst nemen, daarvoor bestaan
selectieproeven
 Beslissingen meedelen
 Overheid moet verplicht een dienst verlenen
2

,  Het administratief recht is aan eigen rechtsregels (geen gemeen recht)
onderworpen

 Beheerst uitvoerbare beslissingen of administratieve rechtshandelingen
o Kenmerken:
 Eenzijdig/gezagshalve
 Door de overheid opgelegd
 Verricht door bestuurlijke overheid = openbaar bestuur
 Doet rechtstoestand ontstaan/wijzigen/opheffen
o !! is uitvoerbaar bij voorbaat (onmiddellijk uitvoerbaar)!!!
Vb. kerk van de overheid wordt verkocht: is administratieve rechtshandeling omdat
het eenzijdig is, door een bestuurlijke overheid en het doet een rechtstoestand
ontstaan/wijzigen. De bestemming van het gebouw verandert.
Vb. verkoopovereenkomst: geen administratieve rechtshandeling omdat het niet
eenzijdig is.
o Belang:
 Bevoegdheid Raad van State = administratieve rechtscolleges
 Spreken zich uit over de administratieve rechtshandelingen
 ABBB (algemene beginselen van behoorlijk bestuur)
 Motiveringsplicht vs openbaarheid
 RH moeten gemotiveerd worden
 Andere zaken die geen administratieve RH zijn, worden openbaar gemaakt
 Voorrecht van bestuur
 Eenzijdig tot stand komen
o Ze geeft iemand rechten en/of legt hem plichten op zonder zijn akkoord.
o >< privaatrecht: uitzonderlijk eenzijdig
 Vermoeden van wettigheid (weerlegbaar)
o Vermoed dat bestuurlijke overheid met eerbied optreedt voor het recht.
o Wettigheid wordt vermoed: toch kan tegenbewijs geleverd worden.
 Uitvoerbaar (onmiddellijk)
o Bij voorbaat
 Zonder rechter dat rechter aan de pas komt.
o Gedwongen (mits wettelijke machtiging of hoogdringendheid in algemeen
belang)
 De bestuurlijke overheid kan burger dwingen tot uitvoering van haar
beslissing.
 Nuancering:
 Enkel aan de orde als de burger een verplichting wordt opgelegd
waarvan de uitvoering van zijn infinitief afhangt.
 Voorrecht geldt niet absoluut.
o Soorten beslissingen:
 Reglementaire vs. Individuele
 Reglementaire ARH
o Reglement: beslissing t.a.v. iedereen (als je niet per naam genoemd
wordt)
o Niet verplicht om te motiveren

3

,  Individuele ARH
o Beschikking: beslissing t.a.v. 1 persoon (of meerdere)
o Moeten gemotiveerd worden, verplicht formeel aanwezig zijn
o Vb. islamsafari
 Rechtverlenende vs. niet-rechtverlenende
 Rechtverlenende ARH
o Beslissingen die rechten verlenen
o Overheid kan nooit rechtverlenende ARH intrekken
(rechtszekerheidsbeginsel)
o Vb. wapenvergunning: u mag nu gaan jagen
 Niet-rechtverlenende ARH
o Beslissingen waarbij geen rechten worden verleend
o Niet-rechtverlenende ARH kunnen ingetrokken worden door de overheid
o Vb. tuchtsanctie
 Genomen met discretionaire bevoegdheid vs. met gebonden bevoegdheid (de
meeste zijn gemengd, op EXAMEN de juiste uitleg geven!!)
 Genomen met discretionaire bevoegdheid
o Overheid heeft de vrijheid om zelf een aantal zaken te beoordelen
o Controle: moeilijkere controle omdat de rechter niet mogen oordelen over
de opportuniteit
o Vb. commissie inzake rijbewijs moet invullen wat en hoe je rijbewijs moet
halen. Zij leveren je papiertje maar ze zeggen hoe je moet slagen.
 Genomen met gebonden bevoegdheid
o Overheid kan alleen handelen i.k.v. toegekende bevoegdheden
o Controle: rechter kan makkelijker controleren a.d.h.v. de wet
o Vb. als je rijbewijs wil halen moet je schriftelijk test doen en met papier
moet je naar gemeente stappen. Gemeente is bevoegd om je rijbewijs te
geven.
o Belang onderscheid!!
o ≠ Meerzijdige administratieve RH!!!

 En administratieve sancties:
o Procesvriendelijk
o Kenmerken:
 Krachtens een wet
 De wet moet de overheid toelating geven
 Opgelegd door bestuur
 Ter bestraffing van inbreuk op een rechtsnorm
 Overheid wil die bestraffen
o Geen strafblad, maar nadeel:
 Je kan 2 keer gestraft worden
 Non bis in idem geldt niet
o Administratieve uitvoerbare beslissing? JAAAA
 Eenzijdig opgelegd
 Door bestuur
 Rechtstoestand wijzigt
o Vaak geldboete (nooit vrijheidsstraf)
o ≠ Preventieve veiligheidsmaatregel (onderscheiden)

4