Voortgezet lezen, spreken en
luisteren
Portaal
H1 Taal en taalonderwijs
1.2.1 Visies op taalonderwijs
Zeven belangrijke visies op taalonderwijs:
1. Traditioneel taalonderwijs
Taal als drager van onze cultuur
Nadruk op schriftelijke vaardigheden
Grammatica (redekundige en taalkundige ontleding) al op basisschool
aangeleerd
Bij schrijven ligt accent op spelling
Bij lezen ligt nadruk op de techniek van het lezen
Leraar is overdrager van de leerstof
2. Thematisch-cursorisch taalonderwijs
Uitgangspunt: taal leren door taal te gebruiken
Werken vanuit thema’s
Naast thematische activiteiten cursorische activiteiten (vakonderdelen
oefenen die niet in het kader van een thema kunnen worden geleerd, zoals
technisch lezen, spelling, grammatica)
3. Taal bij alle vakken
Je kunt door middel van taal leren
Leraar is sterk gericht op interactie in de groep
Leerlingen gebruiken taal in een situatie die voor hen betekenisvol is
4. Communicatief taalonderwijs
Leerlingen leren om goed mondeling en schriftelijk te communiceren
Leerkracht creëert reële communicatieve situaties zoals die zich ook buiten
school kunnen voordoen
5. Strategisch taalonderwijs
Voor het uitvoeren van communicatieve taken moeten kinderen
strategieën leren beheersen
6. Taakgericht taalonderwijs
Onderwijs plaatsvinden vanuit taken die leerlingen zelf inhoudelijk
interessant vinden
Nadruk ligt ook op schools, academisch taalgebruik
7. Interactief taalonderwijs
Expertisecentrum Nederlands stelde tien uitgangspunten van goed
taalonderwijs op:
o Taalontwikkeling is een emancipatorisch proces
o Taalontwikkeling is een sociaal proces
o Aandacht voor coöperatief leren
o Taalontwikkeling is een actief proces
o Metacognitie is belangrijk
o Wederkerend onderwijs
o Flexibel onderwijsrepertoire
, o Adaptieve instructie
o Effectieve schoolorganisatie
o Afstemming school, buurt, gezin
1.2.2 Inhouden van het taalonderwijs
Het vak Nederlands
Woordenschat
Jeugdliteratuur: in aanraking komen met verschillende culturen.
Verschillende woorden, schrijfstijlen, doelen en genres.
Taalbeschouwing: ze gebruiken niet alleen taal, maar denken ook na over
taal (reflectie)
Vaardigheden: spreken en luisteren (natuurlijke vaardigheden), schrijven
en lezen (culturele vaardigheden)
Kerndoelen
geven globaal aan wat er op basisscholen in verschillende vakken aan
orde moet komen
Verschillende kerndoelen voor Nederlandse taal op gebied van mondeling
onderwijs, schriftelijk onderwijs en taalbeschouwing, waaronder strategieën.
Tussendoelen en leerlijnen
Kerndoelen zeggen niks over het niveau van de leerlingen, daarom zijn er
referentieniveaus ontwikkeld.
1.2.3 Didactiek van het taalonderwijs
Twee soorten leersituaties
1. Instructieve leersituaties
Leerlingen leren via directe instructie en via oefeningen oefenen ze
datgene wat aan de orde kwam in.
2. Constructieve leersituaties
Leraar gaat in op leervragen van leerlingen waarin hij via ankers
(probleemgeoriënteerde contexten) de leerlingen taalactiviteiten laat
uitvoeren. Routines zijn terugkerende, vaststaande en herkenbare
leersituaties die aanzetten tot communicatie en daardoor leiden tot
betekenisvolle taalactiviteiten.
Voor welke activiteiten de leerkracht kiest is afhankelijk van:
Zijn visie op taalonderwijs
De inhoud van de leerstof
1.2.4 Tijd besteed aan taalonderwijs
Ongeveer 8 uur per week aan taalonderwijs. Scholen met kinderen met
taalachterstanden moeten een extra aanbod realiseren. Groep 1/2 één uur per
dag aan taalactiviteiten
luisteren
Portaal
H1 Taal en taalonderwijs
1.2.1 Visies op taalonderwijs
Zeven belangrijke visies op taalonderwijs:
1. Traditioneel taalonderwijs
Taal als drager van onze cultuur
Nadruk op schriftelijke vaardigheden
Grammatica (redekundige en taalkundige ontleding) al op basisschool
aangeleerd
Bij schrijven ligt accent op spelling
Bij lezen ligt nadruk op de techniek van het lezen
Leraar is overdrager van de leerstof
2. Thematisch-cursorisch taalonderwijs
Uitgangspunt: taal leren door taal te gebruiken
Werken vanuit thema’s
Naast thematische activiteiten cursorische activiteiten (vakonderdelen
oefenen die niet in het kader van een thema kunnen worden geleerd, zoals
technisch lezen, spelling, grammatica)
3. Taal bij alle vakken
Je kunt door middel van taal leren
Leraar is sterk gericht op interactie in de groep
Leerlingen gebruiken taal in een situatie die voor hen betekenisvol is
4. Communicatief taalonderwijs
Leerlingen leren om goed mondeling en schriftelijk te communiceren
Leerkracht creëert reële communicatieve situaties zoals die zich ook buiten
school kunnen voordoen
5. Strategisch taalonderwijs
Voor het uitvoeren van communicatieve taken moeten kinderen
strategieën leren beheersen
6. Taakgericht taalonderwijs
Onderwijs plaatsvinden vanuit taken die leerlingen zelf inhoudelijk
interessant vinden
Nadruk ligt ook op schools, academisch taalgebruik
7. Interactief taalonderwijs
Expertisecentrum Nederlands stelde tien uitgangspunten van goed
taalonderwijs op:
o Taalontwikkeling is een emancipatorisch proces
o Taalontwikkeling is een sociaal proces
o Aandacht voor coöperatief leren
o Taalontwikkeling is een actief proces
o Metacognitie is belangrijk
o Wederkerend onderwijs
o Flexibel onderwijsrepertoire
, o Adaptieve instructie
o Effectieve schoolorganisatie
o Afstemming school, buurt, gezin
1.2.2 Inhouden van het taalonderwijs
Het vak Nederlands
Woordenschat
Jeugdliteratuur: in aanraking komen met verschillende culturen.
Verschillende woorden, schrijfstijlen, doelen en genres.
Taalbeschouwing: ze gebruiken niet alleen taal, maar denken ook na over
taal (reflectie)
Vaardigheden: spreken en luisteren (natuurlijke vaardigheden), schrijven
en lezen (culturele vaardigheden)
Kerndoelen
geven globaal aan wat er op basisscholen in verschillende vakken aan
orde moet komen
Verschillende kerndoelen voor Nederlandse taal op gebied van mondeling
onderwijs, schriftelijk onderwijs en taalbeschouwing, waaronder strategieën.
Tussendoelen en leerlijnen
Kerndoelen zeggen niks over het niveau van de leerlingen, daarom zijn er
referentieniveaus ontwikkeld.
1.2.3 Didactiek van het taalonderwijs
Twee soorten leersituaties
1. Instructieve leersituaties
Leerlingen leren via directe instructie en via oefeningen oefenen ze
datgene wat aan de orde kwam in.
2. Constructieve leersituaties
Leraar gaat in op leervragen van leerlingen waarin hij via ankers
(probleemgeoriënteerde contexten) de leerlingen taalactiviteiten laat
uitvoeren. Routines zijn terugkerende, vaststaande en herkenbare
leersituaties die aanzetten tot communicatie en daardoor leiden tot
betekenisvolle taalactiviteiten.
Voor welke activiteiten de leerkracht kiest is afhankelijk van:
Zijn visie op taalonderwijs
De inhoud van de leerstof
1.2.4 Tijd besteed aan taalonderwijs
Ongeveer 8 uur per week aan taalonderwijs. Scholen met kinderen met
taalachterstanden moeten een extra aanbod realiseren. Groep 1/2 één uur per
dag aan taalactiviteiten
