Geschiedenis Samenvatting Koude Oorlog VWO
Historisch Context Koude Oorlog
1945 - 1991
Deelvraag 1: Waardoor raakte Europa verdeeld in twee ideologische blokken en waardoor groeide de spanning
tussen deze blokken, 1945-1955?
1. ONTSTAAN KAPITALISME IN DE VERENIGDE STATEN:
VS eerst kolonie GB: daarna onafhankelijkheidsoorlog (1775 - 1783)
1776 onafhankelijk van GB
Ontstaan: nieuw bestuur systeem: gebaseerd op verlichting
- Bestuur grijpt zo min mogelijk in
- Trias politica
- Wetgevende macht: door burgers gekozen parlement: het congres
- Uitvoerende macht: regering met president
- Rechtsprekende macht: onafhankelijke rechtbanken
- VS deed aan isolationisme (muv 1e WO)
- Democratie met verschillende partijen
- Veel immigranten & bloeiende industrie
- Vrijheid: partijen, mening, economie (Vrije markt)
- Vrijheid in economie: liberalen ideeën vanuit verlichting
Kapitalisme: economisch systeem waarin particuliere ondernemers streven naar maximale winst
Rond 1900 was VS Politieke en economische wereldmacht geworden
- vele goedkope arbeiders, grote grondstoffenvoorraad, dadendrang van de industriële ondernemers
2. ONTSTAAN COMMUNISME IN RUSLAND:
Na WO1: Rusland voedseltekorten
Eerst: Tsaar: armoede en onvrede, volk had niets te zeggen
‣ Gevolg: Russische revolutie 1917: Lenin greep de macht met communistische partij
‣ Regeren op ideeën van Karl Marx: klassenloze samenleving
‣ Idee eerst: even een dictatuur nodig (fase) maar dictatuur nooit over gegaan > totalitaire staat
Communisme: een ideale samenleving zonder klasseverschillen en een gelijke verdeling van bezit
- Grote rol van overheid
Om onrust te voorkomen partijen afgeschaft > 1922 Rusland werd USSR (Unie van Socialistische Sovjetrepublieken)
Economie: planeconomie: 5 jarenplan: waarin exact voor landbouw en industrie was vastgelegd wat er geproduceerd moest
worden, hoeveelheden, door wie en tegen welke prijs. Sovjet-Unie hoopte industriële achterstand op westen goed te maken
Joseph Stalin (1928 - 1953): SU ontwikkelde tot totalitaire staat
3. GEBREK AAN VERTROUWEN DOOR:
- Vrede van Brest-Litovsk, 1918 maart (in de steek gelaten in strijd tegen DL) > april 1917 VS in WO1 oorlog verklaard DU dus bij
geallieerde (GB FA en RU). Na Oktoberrevolutie 1917 sloten communisten snel wapenstilstand & later Vrede van Brest-
Litovsk met Duitsland > VS voelde zich id steek gelaten door RU
- Westerse steun in de Russische Burgeroorlog, 1917-1923 (westen steunt de Tsaar) > Rood VS Wit
- Red Scare in de VS, 1919-1920 (Neergeslagen stakingen/demonstraties communisten) > slechte eco > slechte arbeiderspositie >
stakingen (veel steun RU en socialisten)
- Westers imperialisme (groei van het kapitalisme als machtswellust)
, - Communistische wereldrevolutie (Komintern had veel aanhang in wereld): 1919 op initiatief van de communistische partij
Moskou werd de Komintern (Communistische Internationale) opgericht. > sloten alle grote communistische partijen uit de
hele wereld zich aan met als doel de communistische wereldrevolutie te realiseren
- Ergernissen voor de Tweede Wereldoorlog
- Rusland was een aantal keer vanuit het westen aangevallen
- 1938 mocht de SU niet aanwezig zijn bij de conferentie van München
- Molotov-Ribbentrop-pact (DU Rus niet aanvalsverdrag)
- Verdeling van Polen
4. GROOTSTE VERSCHILLEN:
Verenigde Staten Sovjet-Unie
Vrije markt economie Centraal geleide economie, Planeconomie
Democratie Eenpartijstelsel
Individuele vrijheid Totalitaire staat
5. SAMENWERKING TUSSEN SU EN VS:
1941: DL valt SU binnen en Pearl Harbor
- VS en SU werken samen tegen de asmogendheden
- VS wil dat SU oorlog verklaard aan Japan. As in 1945
- SU vond dat de VS te lang wachtte met creëren westfront
6. VERDELING VAN DUITSLAND:
WO2 nog niet afgelopen:
1945 februari: Conferentie van Jalta: bespreken hoe verder DU als oorlog over is (bezettingszones)
‣ Groot-Brittannië (Churchill), Verenigde Staten (Roosevelt) en Sovjet-Unie (Stalin), Over:
- bestuursverdeling van Duitsland
- oprichting van een nieuwe internationale landenorganisatie
- grenzen van Oost- Europa en vooral Polen
- wederopbouwhulp aan Europa
- deelname van de Sovjet-Unie aan de oorlog tegen Japan
Besloten:
- Duitsland in 4 bezettingszones & Berlijn ook
- Vrije verkiezingen in de bevrijde landen, maar beide ander idee hierover maar nu gelaten
Als oorlog is afgelopen, partijen opnieuw bij elkaar:
1945 Juli: Conferentie van Potsdam: bespreken toekomst Duitsland, het verslaan van Japan
‣ Groot-Brittannië (Attlee), Verenigde Staten (Truman), Sovjet-Unie (Stalin)
‣ Truman had door atoombom zelfvertrouwen, Attlee wist niet zo goed wat hij moest doen, Stalin
wilde grenzen veiligstellen
Afgesproken:
- Berlijn verdelen in 4 bezettingszones
- Bezettingseenheid vormen economische eenheid
- Vervolging van de nazi’s
- Duitsland moet grondgebied afstaand aan polen
- Duitsland moet herstelbetalingen doen aan oa de SU.
3 Onenigheden:
1. Onenigheid over economische eenheid:
‣ VS wilde vrije kapitalistische markt
‣ SU wilde plan economie en herstelbetalingen
2. Onenigheid over machtsverdeling in Europa:
‣ VS wilde vrije verkiezingen in heel Europa
‣ SU wilde geen vrije verkiezingen in door SU bevrijde landen
3. Onenigheid over Duits-Poolse grens: SU wilde gebieden in Polen
Augustus 1945 gebruik atoombom: VS is de sterkste
Polen inmiddels communistisch
Historisch Context Koude Oorlog
1945 - 1991
Deelvraag 1: Waardoor raakte Europa verdeeld in twee ideologische blokken en waardoor groeide de spanning
tussen deze blokken, 1945-1955?
1. ONTSTAAN KAPITALISME IN DE VERENIGDE STATEN:
VS eerst kolonie GB: daarna onafhankelijkheidsoorlog (1775 - 1783)
1776 onafhankelijk van GB
Ontstaan: nieuw bestuur systeem: gebaseerd op verlichting
- Bestuur grijpt zo min mogelijk in
- Trias politica
- Wetgevende macht: door burgers gekozen parlement: het congres
- Uitvoerende macht: regering met president
- Rechtsprekende macht: onafhankelijke rechtbanken
- VS deed aan isolationisme (muv 1e WO)
- Democratie met verschillende partijen
- Veel immigranten & bloeiende industrie
- Vrijheid: partijen, mening, economie (Vrije markt)
- Vrijheid in economie: liberalen ideeën vanuit verlichting
Kapitalisme: economisch systeem waarin particuliere ondernemers streven naar maximale winst
Rond 1900 was VS Politieke en economische wereldmacht geworden
- vele goedkope arbeiders, grote grondstoffenvoorraad, dadendrang van de industriële ondernemers
2. ONTSTAAN COMMUNISME IN RUSLAND:
Na WO1: Rusland voedseltekorten
Eerst: Tsaar: armoede en onvrede, volk had niets te zeggen
‣ Gevolg: Russische revolutie 1917: Lenin greep de macht met communistische partij
‣ Regeren op ideeën van Karl Marx: klassenloze samenleving
‣ Idee eerst: even een dictatuur nodig (fase) maar dictatuur nooit over gegaan > totalitaire staat
Communisme: een ideale samenleving zonder klasseverschillen en een gelijke verdeling van bezit
- Grote rol van overheid
Om onrust te voorkomen partijen afgeschaft > 1922 Rusland werd USSR (Unie van Socialistische Sovjetrepublieken)
Economie: planeconomie: 5 jarenplan: waarin exact voor landbouw en industrie was vastgelegd wat er geproduceerd moest
worden, hoeveelheden, door wie en tegen welke prijs. Sovjet-Unie hoopte industriële achterstand op westen goed te maken
Joseph Stalin (1928 - 1953): SU ontwikkelde tot totalitaire staat
3. GEBREK AAN VERTROUWEN DOOR:
- Vrede van Brest-Litovsk, 1918 maart (in de steek gelaten in strijd tegen DL) > april 1917 VS in WO1 oorlog verklaard DU dus bij
geallieerde (GB FA en RU). Na Oktoberrevolutie 1917 sloten communisten snel wapenstilstand & later Vrede van Brest-
Litovsk met Duitsland > VS voelde zich id steek gelaten door RU
- Westerse steun in de Russische Burgeroorlog, 1917-1923 (westen steunt de Tsaar) > Rood VS Wit
- Red Scare in de VS, 1919-1920 (Neergeslagen stakingen/demonstraties communisten) > slechte eco > slechte arbeiderspositie >
stakingen (veel steun RU en socialisten)
- Westers imperialisme (groei van het kapitalisme als machtswellust)
, - Communistische wereldrevolutie (Komintern had veel aanhang in wereld): 1919 op initiatief van de communistische partij
Moskou werd de Komintern (Communistische Internationale) opgericht. > sloten alle grote communistische partijen uit de
hele wereld zich aan met als doel de communistische wereldrevolutie te realiseren
- Ergernissen voor de Tweede Wereldoorlog
- Rusland was een aantal keer vanuit het westen aangevallen
- 1938 mocht de SU niet aanwezig zijn bij de conferentie van München
- Molotov-Ribbentrop-pact (DU Rus niet aanvalsverdrag)
- Verdeling van Polen
4. GROOTSTE VERSCHILLEN:
Verenigde Staten Sovjet-Unie
Vrije markt economie Centraal geleide economie, Planeconomie
Democratie Eenpartijstelsel
Individuele vrijheid Totalitaire staat
5. SAMENWERKING TUSSEN SU EN VS:
1941: DL valt SU binnen en Pearl Harbor
- VS en SU werken samen tegen de asmogendheden
- VS wil dat SU oorlog verklaard aan Japan. As in 1945
- SU vond dat de VS te lang wachtte met creëren westfront
6. VERDELING VAN DUITSLAND:
WO2 nog niet afgelopen:
1945 februari: Conferentie van Jalta: bespreken hoe verder DU als oorlog over is (bezettingszones)
‣ Groot-Brittannië (Churchill), Verenigde Staten (Roosevelt) en Sovjet-Unie (Stalin), Over:
- bestuursverdeling van Duitsland
- oprichting van een nieuwe internationale landenorganisatie
- grenzen van Oost- Europa en vooral Polen
- wederopbouwhulp aan Europa
- deelname van de Sovjet-Unie aan de oorlog tegen Japan
Besloten:
- Duitsland in 4 bezettingszones & Berlijn ook
- Vrije verkiezingen in de bevrijde landen, maar beide ander idee hierover maar nu gelaten
Als oorlog is afgelopen, partijen opnieuw bij elkaar:
1945 Juli: Conferentie van Potsdam: bespreken toekomst Duitsland, het verslaan van Japan
‣ Groot-Brittannië (Attlee), Verenigde Staten (Truman), Sovjet-Unie (Stalin)
‣ Truman had door atoombom zelfvertrouwen, Attlee wist niet zo goed wat hij moest doen, Stalin
wilde grenzen veiligstellen
Afgesproken:
- Berlijn verdelen in 4 bezettingszones
- Bezettingseenheid vormen economische eenheid
- Vervolging van de nazi’s
- Duitsland moet grondgebied afstaand aan polen
- Duitsland moet herstelbetalingen doen aan oa de SU.
3 Onenigheden:
1. Onenigheid over economische eenheid:
‣ VS wilde vrije kapitalistische markt
‣ SU wilde plan economie en herstelbetalingen
2. Onenigheid over machtsverdeling in Europa:
‣ VS wilde vrije verkiezingen in heel Europa
‣ SU wilde geen vrije verkiezingen in door SU bevrijde landen
3. Onenigheid over Duits-Poolse grens: SU wilde gebieden in Polen
Augustus 1945 gebruik atoombom: VS is de sterkste
Polen inmiddels communistisch
