Samenvatting Geschiedenis Tijdvak 10 aantekeningen vwo

Geschiedenis Samenvatting Tijdvak 10 VWO

Tijdvak 10. De tijd van televisie en computer
1950 - 2000

1. VOORKENNIS

Tv 8 + Tv 9: modern imperialisme
1e Wereldoorlog: opkomst nationalisme
Vanaf 1919: verzet tegen hegemonie
Vanaf 1945: dekolonisatie

2. DEKOLONISATIE

Oorzaken: Nationalistische beweging:

3 Golven Dekolonisatie:
I. Zuidoost-Azie / Midden Oosten 1945 - 1953
II. Afrika. 1951 - 1980
III. Caraiben 1965 - 1975

Oorzaken: Nationalistische beweging:
- Economische uitbuiting & Economische crisis
- Geen inspraak bestuur
- Europees onderwijs
- VS & Su tegen imperialisme: SU & VS zoeken bondgenoten > koude oorlog
- 2e WO Japan machtsvacuum


Dekolonisatie in Azië:

Brits-Indie:

Brits-Indie valt uit elkaar:
- Churchill: Ghandi vervelend, geen onafhankelijkheid
- Churchill verloor verkiezingen van Attlee in 1945
- Attlee vond net as Ghandi dat er een verenigd onafhankelijk India moest komen
- VS wilde de dekolonisatie (Attlee hielt dit in gedachten)

2 Staten:
- Maart 1946 anti-Britse rellen
- Attlee zei dat India onafhankelijk mocht worden
- India valt uit elkaar
- Moslimleider Jinnah wilde Islamitische staat: Pakistan
- Geweld tussen moslims en hindoes
- GB wilde weg voor het uit de hand liep
- 15 Aug 1947: Lord Mountbatten droeg soevereiniteit over aan India en Pakistan

Gevolg: volkenruil
‣ Miljoenen moslims vluchten naar Pakistan
‣ Miljoenen Hindoes vluchten naar India
Ghandi werd vermoord door hindoe, want werd geen verenigd India en werd seculiere staat ipv hindoestaat

Bangladesh:
- 1971: Pakistan viel uiteen
- Oost Pakistan werd Bangladesh
- Heel veel geweld door leger Pakistan

, - Miljoenen vluchten naar India
- Met hulp van India werd onafhankelijkheid Bangladesh erkend


China:

China werd communistisch:
- China was een keizerrijk
- 1912 eindigde het keizerrijk, begin Republiek
- Vanaf 1945 - 1949 namen communisten van Mao Zedong de macht over
- Tot 1976 geen Westelingen meer welkom in China
- Hongkong bleef Brits tot 1997


Indonesië en Nederland:

In Indonesië:
- 15 Aug 1945: Japan capituleerde & er braken rellen uit > machtsvacuum
- 17 Aug: werd de onafhankelijke ‘Republiek Indonesia’ uitgeroepen door Soekarno

Nederland:
‣ Wilde Indonesië niet opgeven
‣ Nederland ziet Soekarno als landverrader, door samenwerking met Japan
Nederland praat met Indonesië over geleidelijke dekolonisatie, maar geeft uiteindelijk niet op
1947: Politionele acties: 1e Nederlandse militaire operatie in Indonesië op Java en Sumatra, Guerrillaoorlog door Indonesische
strijders, buitensporig geweld door NL
1948: 2e Militaire operatie, Soekarno gevangen genomen
Gevolg: Internationale verontwaardiging > 27 dec 1949: soevereiniteitsoverdracht (onder dwang VS)

Nieuw Guinea:
- Nederland wilde Nieuw-Guinea behouden. Indonesië wilde dit niet
- 1957 alle Nederlandse bedrijven bezet en nationaliseert. Nl moest weg
- 1962 Nieuw Guinea onafhankelijk (weer hulp VS)


Frankrijk en Vietnam:

Vietnam:
- Ook na vertrek Japanners onafhankelijk uitgeroepen
- Vietnamese leider was communist
- VS steunde FA zodat ze niet communistisch werden
- 1949: Vietnamese steun van China
- 1954: vertrok FA en Vietnam wel communistisch


Dekolonisatie in Midden-Oosten:

Frankrijk en Libanon en Syrië:
- door Duitse bezetting van FA in 2e WO
- In 1946

Palestina en GB:
Al sinds interbellum geweld tussen Joodse zionisten (aanhangers Joods nationalisme) en Palestijnen
Na 1945 Joden massaal naar Palestina, geweld nam toe > Britten wilde wederom weg voor het uit de hand liep
‣ Burgeroorlog tussen Joden en Palestijnen
Op 14 mei 1948 riep Ben Goerion de staat Israel uit in Palestina
Arabische buurlanden schoten Palestina te hulp
Israel sloeg terug en nam heel Palestina over behalve de Gaza strook en de Westelijke Jordaanoever

Egypte en Groot-Brittannië:
- Brits gestemde koning