1
Methodisch handelen – 2
1. Logopedie en audiologie: cliëntgerichte toegepaste gedragswetenschappen
1.1. Cliëntgeoriënteerde zorg
Biopsychosociaal model
- ‘Ziekte’ = resultaat van samenspel tussen biologische, persoonlijke en sociale factoren
- Voordeel: verschillende invalshoeken voor onderzoek en behandeling
- Normaal/afwijkend afh. van … waardeoordelen
o Persoonlijke
o Dociaal-culturele
o Esthetische
1
Methodisch handelen – deel 2
, 2
Cliëntgeoriënteerde zorg = hulpverlening die streeft naar
- Gedeelte controle over de informatie-uitwisselings- en beslissingspatronen
m.b.t. het onderzoek en de behandeling
o Vinden van overeenstemming over het probleem en wat daartoe
moet gebeuren
- Gerichtheid op de cliënt als persoon en niet louter op de ziekte
o Focus op leefwereld, emotionele noden, motivaties, wensen en
bezorgdheden
- Dat betekent niet dat de stoornis onbelangrijk is!
o Directe aanleiding van de problemen
o Mate waarin aan de stoornis kan worden verholpen heeft sterke invloed
- Stoornis is vaak niet of slechts ten dele ‘op te lossen’
o Taalstoornis
o Aanleg voor leermoeilijkheden
o Stotteren
o Slechthorendheid (perceptueel verlies)…
ICF-perspectief → gevolgen voor
- Diagnostiek
o ook positieve (of positief inwerkende) elementen
o meten van behandeleffect op een voor de cliënt relevante manier
- Therapie
o niet alleen stoornisgericht
o statistische gemiddelde (norm) is ruwe leidraad (en baseline)
o houvast bij bepaling van behandeldoelen
o hulpmiddel bij keuze van de interventies
2
Methodisch handelen – deel 2
, 3
1.2. Systematische gedragsmodificatie
- Gedrag en meren → belangrijkste werkinstrumenten van L&A
- Wat leren?
o Kennis en inzichten
o Omgaan met emoties
o Vaardigheden
1.3. Stroomdiagram
2. De therapeut-cliëntrelatie
/
3
Methodisch handelen – deel 2
, 4
3. Basisprincipes van leren
3.1. Operant leren en operant gedrag
- Intentioneel gesteld gedrag i.f.v. gunstige veranderingen in een toestand
- Associatie tussen gedrag en gedragsgevolgen: R-Sr-leren
- Bewust of onbewust
- Vaak een activiteit: iets doen, handelen…
Prikkel of situatie
- Prikkel of situatie (context) waarin het gedrag geassocieerd is met gunstige
gedragsgevolgen
- Antecedente, discriminatieve, uitlokkende prikkel of situatie
Gedrag
- Operant gedrag = doelgerichte handeling
- Soms moeilijker te herkennen
- Redenen?
o Geautomatiseerd gedrag
o Covert operant gedrag
o Vermijdingsgedrag
▪ Passief
▪ Actief
o Ontsnappingsgedrag
o Operant probleemgedrag zie verder
- Probleemgedrag = waar de cliënt (of de omgeving) last van heeft / dat hinder veroorzaakt
o Onvoldoende beheersing van vaardigheden
o Ontbrekende vaardigheden
o Positieve gedragsgevolgen geassocieerd met inadequaat gedrag
o (ongewenst) gedrag dat te veel optreedt
Actief vermijdingsgedrag
4
Methodisch handelen – deel 2
Methodisch handelen – 2
1. Logopedie en audiologie: cliëntgerichte toegepaste gedragswetenschappen
1.1. Cliëntgeoriënteerde zorg
Biopsychosociaal model
- ‘Ziekte’ = resultaat van samenspel tussen biologische, persoonlijke en sociale factoren
- Voordeel: verschillende invalshoeken voor onderzoek en behandeling
- Normaal/afwijkend afh. van … waardeoordelen
o Persoonlijke
o Dociaal-culturele
o Esthetische
1
Methodisch handelen – deel 2
, 2
Cliëntgeoriënteerde zorg = hulpverlening die streeft naar
- Gedeelte controle over de informatie-uitwisselings- en beslissingspatronen
m.b.t. het onderzoek en de behandeling
o Vinden van overeenstemming over het probleem en wat daartoe
moet gebeuren
- Gerichtheid op de cliënt als persoon en niet louter op de ziekte
o Focus op leefwereld, emotionele noden, motivaties, wensen en
bezorgdheden
- Dat betekent niet dat de stoornis onbelangrijk is!
o Directe aanleiding van de problemen
o Mate waarin aan de stoornis kan worden verholpen heeft sterke invloed
- Stoornis is vaak niet of slechts ten dele ‘op te lossen’
o Taalstoornis
o Aanleg voor leermoeilijkheden
o Stotteren
o Slechthorendheid (perceptueel verlies)…
ICF-perspectief → gevolgen voor
- Diagnostiek
o ook positieve (of positief inwerkende) elementen
o meten van behandeleffect op een voor de cliënt relevante manier
- Therapie
o niet alleen stoornisgericht
o statistische gemiddelde (norm) is ruwe leidraad (en baseline)
o houvast bij bepaling van behandeldoelen
o hulpmiddel bij keuze van de interventies
2
Methodisch handelen – deel 2
, 3
1.2. Systematische gedragsmodificatie
- Gedrag en meren → belangrijkste werkinstrumenten van L&A
- Wat leren?
o Kennis en inzichten
o Omgaan met emoties
o Vaardigheden
1.3. Stroomdiagram
2. De therapeut-cliëntrelatie
/
3
Methodisch handelen – deel 2
, 4
3. Basisprincipes van leren
3.1. Operant leren en operant gedrag
- Intentioneel gesteld gedrag i.f.v. gunstige veranderingen in een toestand
- Associatie tussen gedrag en gedragsgevolgen: R-Sr-leren
- Bewust of onbewust
- Vaak een activiteit: iets doen, handelen…
Prikkel of situatie
- Prikkel of situatie (context) waarin het gedrag geassocieerd is met gunstige
gedragsgevolgen
- Antecedente, discriminatieve, uitlokkende prikkel of situatie
Gedrag
- Operant gedrag = doelgerichte handeling
- Soms moeilijker te herkennen
- Redenen?
o Geautomatiseerd gedrag
o Covert operant gedrag
o Vermijdingsgedrag
▪ Passief
▪ Actief
o Ontsnappingsgedrag
o Operant probleemgedrag zie verder
- Probleemgedrag = waar de cliënt (of de omgeving) last van heeft / dat hinder veroorzaakt
o Onvoldoende beheersing van vaardigheden
o Ontbrekende vaardigheden
o Positieve gedragsgevolgen geassocieerd met inadequaat gedrag
o (ongewenst) gedrag dat te veel optreedt
Actief vermijdingsgedrag
4
Methodisch handelen – deel 2
