College 1 introductie utiliteitsbouw en duurzaamheid
Introductie utiliteitsbouw en energieverbruik
In utiliteitsgebouwen zit het geld
- 7,5 miljoen woningen
- 0,5 miljoen uitaliteitsgebouwen = 544 miljoen m2
-> 80.000 kantoren = ca 50 miljoen m2
- BAG (basisregistratie Aderessen en Gebouwen) = ca 1,6 miljard m2 BVO
Het energiegebruik in utiliteitsgebouwen zit hem in verwarmen en verlichten
Duurzaamheid
-> 1987 “our common future”
Duurzaam: duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling, waarbij de huidige wereldbevolking in haar
behoeften voorziet, zonder de komende generaties te beperken om in hun behoeften te voorzien.
Duurzaam bouwen
Duurzaam bouwen: bouwen met duurzaamheid als doel in alle fases. Door minimalisering van het
gebruik van eindige grondstoffen. De wijk zo inrichten dat de gebruikswaarde (functie),
belevingswaarde(vorm) en de toekomstwaarde(tijd) worden verhoogd.
Circulair bouwen
Ontwikkelen, gebruiken en hergebruiken van gebouwen, gebieden en infrastructuur, zonder:
- natuurlijke hulpbronnen onnodig uit te putten
- de leefomgeving te vervuilen
- ecosystemen aan te tasten
Bouwen op een wijze die economisch verantwoord is en bijdraagt aan het welzijn van mens en dier.
De ambitie is om de gehele gebouwde omgeving voor 2050 circulair te maken, inclusief woningbouw,
utiliteitsbouw en de GWW-sector. Met afval waarde creëren door producten her te verdelen en
opnieuw te ontwerpen. Dit om zo geen waardevolle grondstoffen verloren te laten gaan.
Visie: lange termijn perspectief. Redenen waarom je een visie moet formuleren:
- onderscheiden
- richting geven
- scherpen
Ontwerpstrategieën duurzaamheid: je tactiek. Concept: hoe je je visie wil realiseren/ wat je wil
* trias energetica
- energievraag beperken: met name koelen en verwarmen
- duurzame energie: met name warmtebron, zonnewarmte en zonne-energie
- probleem zit in het opslaan van overschot voor later
* Stappen methode van Andy van den Dobbelsteen en Nico Tillie:
- reducer de energie vraag
- hergebruik reststromen
- vul de resterende vraag duurzame aan en zorg dat afval voedsel is
* Ontwerpstrategie P.P.P.
- Planeet
- People
- Profit
* 10 R strategie
- 10 R strategie, R9 is lineair en R0 is circulair
, College 2 Verwarmen en koelen in utiliteitsgebouw
Wat is anders aan verwarmen en koelen in utiliteitsgebouwen dan in woningen?
→ alle gebouwen die geen woonfunctie hebben; scholen, kantoren, restaurants, ziekenhuizen
-> vaak alleen of overdag of savonds verwarmen
-> koelen voor het aantal aanwezige mensen
-> minder koelen bij onderwijs dan bij de bioscoop, ramen kunnen open en budget
Alles begint bij de bron
→ warmtebron: apparaat dat een vloeistof met een lage temperatuur kan omzetten naar een
vloeistof met een hogere temperatuur of andersom. Het heeft toevoeging van warmte uit grond of
lucht nodig
-> verdamper onttrekt warmte uit de omgeving (koude kant), waar je de warmte van onttrekt <->
-> condensator is de kant waar je warmte afgeeft (warme kant), waar je de warmte wil krijgen<->
→ Warmte bronnen waar je de warmte vandaan haalt:
-> bodem als warmtebron;
* gesloten systeem; warmte wordt aan de leidingen afgegeven en verwarmt 20-150 meter
* de bodem heeft de constante temperatuur
* koelen en verwarmen.
* Weinig interactie met de omgeving dus kort vergunningstraject (wel duur ivm boren)
-> bodem als warmtebron (WKO) warmte koude opslag;
* open systeem; 30-150 meter
* je pompt het grondwater op, warmte wordt er uit gehaald en koelte wordt opgeslagen <->
* moet in evenwicht zijn en is ook duur ivm boren en is voor utiliteitsgebouwen
- uit evenwicht? -> rendement warmtepomp/ installatie gaat omlaag
- voorkomen? -> voorzieningen op dak plaatsen
-> lucht als warmte bron;
* open systeem,
* veel variatie in temperaturen, heeft inpekt op je rendement (koude lucht -> elektrisch verw)
* per woning toepasbaar.
* geeft alleen warmte, kan wel koelen maar kost veel energie om om te zetten
-> oppervlakte water;
* open systeem; 1-5 meter
* water mag je bijna niet beïnvloeden dus veel vergunningen, voor warmte en koeling
* voor meerdere gebouwen
-> geothermie;
* open systeem; 1,5-5 km
* geen warmte pomp, per wijk toepasbaar. Alleen warmte
Rendement van een warmtepomp: COP (groter dan 1, rond 4/5)
COP: Coëfficiënt of performance
SCOP: zegt meet over het rendement over het jaar heen
Boden is bijna gelijk bij SCOP en COP
Jaarbelastingduurkromme
Jaarlijkse energievraag: hoeveel vermogen is er nodig geweest op ieder moment van het jaar om te
koelen en te verwarmen -> omzetten in jaarbelastingduurkromme.
Hoeveel vermogen gevraagd wordt per keer in het jaar, hierdoor kun je kijken hoeveel
warmtepompen (of elektrische energie gedeeltelijk toepassen) je nodig hebt (kan alleen aan of uit).
Introductie utiliteitsbouw en energieverbruik
In utiliteitsgebouwen zit het geld
- 7,5 miljoen woningen
- 0,5 miljoen uitaliteitsgebouwen = 544 miljoen m2
-> 80.000 kantoren = ca 50 miljoen m2
- BAG (basisregistratie Aderessen en Gebouwen) = ca 1,6 miljard m2 BVO
Het energiegebruik in utiliteitsgebouwen zit hem in verwarmen en verlichten
Duurzaamheid
-> 1987 “our common future”
Duurzaam: duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling, waarbij de huidige wereldbevolking in haar
behoeften voorziet, zonder de komende generaties te beperken om in hun behoeften te voorzien.
Duurzaam bouwen
Duurzaam bouwen: bouwen met duurzaamheid als doel in alle fases. Door minimalisering van het
gebruik van eindige grondstoffen. De wijk zo inrichten dat de gebruikswaarde (functie),
belevingswaarde(vorm) en de toekomstwaarde(tijd) worden verhoogd.
Circulair bouwen
Ontwikkelen, gebruiken en hergebruiken van gebouwen, gebieden en infrastructuur, zonder:
- natuurlijke hulpbronnen onnodig uit te putten
- de leefomgeving te vervuilen
- ecosystemen aan te tasten
Bouwen op een wijze die economisch verantwoord is en bijdraagt aan het welzijn van mens en dier.
De ambitie is om de gehele gebouwde omgeving voor 2050 circulair te maken, inclusief woningbouw,
utiliteitsbouw en de GWW-sector. Met afval waarde creëren door producten her te verdelen en
opnieuw te ontwerpen. Dit om zo geen waardevolle grondstoffen verloren te laten gaan.
Visie: lange termijn perspectief. Redenen waarom je een visie moet formuleren:
- onderscheiden
- richting geven
- scherpen
Ontwerpstrategieën duurzaamheid: je tactiek. Concept: hoe je je visie wil realiseren/ wat je wil
* trias energetica
- energievraag beperken: met name koelen en verwarmen
- duurzame energie: met name warmtebron, zonnewarmte en zonne-energie
- probleem zit in het opslaan van overschot voor later
* Stappen methode van Andy van den Dobbelsteen en Nico Tillie:
- reducer de energie vraag
- hergebruik reststromen
- vul de resterende vraag duurzame aan en zorg dat afval voedsel is
* Ontwerpstrategie P.P.P.
- Planeet
- People
- Profit
* 10 R strategie
- 10 R strategie, R9 is lineair en R0 is circulair
, College 2 Verwarmen en koelen in utiliteitsgebouw
Wat is anders aan verwarmen en koelen in utiliteitsgebouwen dan in woningen?
→ alle gebouwen die geen woonfunctie hebben; scholen, kantoren, restaurants, ziekenhuizen
-> vaak alleen of overdag of savonds verwarmen
-> koelen voor het aantal aanwezige mensen
-> minder koelen bij onderwijs dan bij de bioscoop, ramen kunnen open en budget
Alles begint bij de bron
→ warmtebron: apparaat dat een vloeistof met een lage temperatuur kan omzetten naar een
vloeistof met een hogere temperatuur of andersom. Het heeft toevoeging van warmte uit grond of
lucht nodig
-> verdamper onttrekt warmte uit de omgeving (koude kant), waar je de warmte van onttrekt <->
-> condensator is de kant waar je warmte afgeeft (warme kant), waar je de warmte wil krijgen<->
→ Warmte bronnen waar je de warmte vandaan haalt:
-> bodem als warmtebron;
* gesloten systeem; warmte wordt aan de leidingen afgegeven en verwarmt 20-150 meter
* de bodem heeft de constante temperatuur
* koelen en verwarmen.
* Weinig interactie met de omgeving dus kort vergunningstraject (wel duur ivm boren)
-> bodem als warmtebron (WKO) warmte koude opslag;
* open systeem; 30-150 meter
* je pompt het grondwater op, warmte wordt er uit gehaald en koelte wordt opgeslagen <->
* moet in evenwicht zijn en is ook duur ivm boren en is voor utiliteitsgebouwen
- uit evenwicht? -> rendement warmtepomp/ installatie gaat omlaag
- voorkomen? -> voorzieningen op dak plaatsen
-> lucht als warmte bron;
* open systeem,
* veel variatie in temperaturen, heeft inpekt op je rendement (koude lucht -> elektrisch verw)
* per woning toepasbaar.
* geeft alleen warmte, kan wel koelen maar kost veel energie om om te zetten
-> oppervlakte water;
* open systeem; 1-5 meter
* water mag je bijna niet beïnvloeden dus veel vergunningen, voor warmte en koeling
* voor meerdere gebouwen
-> geothermie;
* open systeem; 1,5-5 km
* geen warmte pomp, per wijk toepasbaar. Alleen warmte
Rendement van een warmtepomp: COP (groter dan 1, rond 4/5)
COP: Coëfficiënt of performance
SCOP: zegt meet over het rendement over het jaar heen
Boden is bijna gelijk bij SCOP en COP
Jaarbelastingduurkromme
Jaarlijkse energievraag: hoeveel vermogen is er nodig geweest op ieder moment van het jaar om te
koelen en te verwarmen -> omzetten in jaarbelastingduurkromme.
Hoeveel vermogen gevraagd wordt per keer in het jaar, hierdoor kun je kijken hoeveel
warmtepompen (of elektrische energie gedeeltelijk toepassen) je nodig hebt (kan alleen aan of uit).
