Arresten goederen- en insolventierecht
Betekenis q.q. Qualitate qua in hoedanigheid van (hier als curator)
WEEK 1
1. Rabobank/Reuser pandrecht op eigendomsvoorbehoud
Samenvatting
Onderneming Revadap bestelde een paprikateeltmachine bij onderneming Meteor. Meteor
behoudt zich het eigendom voor tot betaling. Revadap gaat een overeenkomst aan met
Rabobank. Pandrecht op alle bestaande en toekomstige inventaris van Revadap.
Randvoorwaarden: als u goederen onder eigendomsvoorbehoud heeft aangekocht, dan
strekt ons pandrecht zich ook tot die goederen uit.
Waar heeft de opschortende voorwaarde betrekking op?
OTLB ? Titel. Als er niet betaald is, is er een probleem met de titel (1). Of levering is
slechts voorwaardelijk (2). Probleem met de OTLB, zolang er niet betaald is een
probleem. Andere optie, probleem met de eigendom die wordt overgedragen (3).
Hoge Raad
“deze overdracht – behoudens afwijkend beding – wordt aangemerkt als een overdracht
onder opschortende voorwaarde, waarbij de levering van de desbetreffende roerende
zaken is voltooid op het moment dat de zaken in de macht van de verkrijger zijn
gebracht, met als gevolg dat de verkrijger een ‘terstond ingaand eigendomsrecht onder
opschortende voorwaarde”, respectievelijk “voorwaardelijk eigendomsrecht” verkrijgt.”
“Het aldus door de wetgever beoogde systeem brengt mee dat de verkrijger onder
eigendomsvoorbehoud als bedoeld in art. 3:92 lid 1 BW uit hoofde van de voltooide
levering een positie verkrijgt waarin de uitgroei tot een onvoorwaardelijk eigendomsrecht
uitsluitend nog afhankelijk is van de vervulling van de opschortende voorwaarde, welke
wordt bewerkstelligd door voldoening van de (restant)prestatie. Zolang de voorwaarde
niet is vervuld, zijn zowel de vervreemder als de verkrijger voorwaardelijk eigenaar, de
vervreemder onder ontbindende voorwaarde en de verkrijger onder opschortende
voorwaarde, en is hun beider beschikkingsbevoegdheid ten aanzien van de
desbetreffende zaken dienovereenkomstig beperkt.
Een koper onder eigendomsvoorbehoud, is eigenaar onder opschortende voorwaarde.
Koper is beschikkingsbevoegd. Mag bezwaren met een pandrecht. Bank krijgt een
onvoorwaardelijk pandrecht, te rusten op het voorwaardelijk eigendomsrecht. Wordt de
opschortende voorwaarde waaronder de zaken aan de schuldenaar zijn overgedragen na
het intreden van het faillissement vervuld – doordat de resterende prestatie wordt
voldaan –, dan groeit het pandrecht van rechtswege uit tot een pandrecht op de volle
eigendom van de desbetreffende zaken en daarmee op die zaken zelf.
2. Ontvanger/Rabo (Portacabin) natrekking
Samenvatting
Buis was eigenaar van een stuk grond waarop een kantoorgebouw stond. Er moest een
extra ruimte bij komen, een portacabin. Hij plaatst dit naast zijn gebouw. Via een mooie
schutting verbonden. Hij had alle voorzieningen. Buis had geld nodig dus neemt een
lening. Bank wil hiervoor een hypotheek op het stuk grond en de bedrijfsgebouwen.
Ontvanger (fiscus) laat roerend beslag leggen op alle roerende zaken, ook de portacabin.
Rabobank heeft een hypotheek op de grond en bedrijfsgebouwen. Is een portacabin
roerend of onroerend?
, Hoge Raad
“Een gebouw kan duurzaam met de grond verenigd zijn in de zin van art. 3:3 BW,
doordat het naar aard en inrichting is bestemd om duurzaam ter plaatste te blijven”
“Bij beantwoording van de vraag of een gebouw of werk bestemd is om duurzaam ter
plaatste te blijven moet worden gelet op de bedoeling van de bouwer voor zover deze
naar buiten kenbaar is.” Onder de bouwer moet hier mede worden verstaan degene in
wiens opdracht het bouwwerk wordt aangebracht. Daarnaast moet de bestemming van
een gebouw of een werk om duurzaam ter plaatse te blijven naar buiten kenbaar zijn. Dit
vereiste vloeit voort uit het belang dat de zakenrechtelijke verhoudingen voor derden
kenbaar dienen te zijn.
WEEK 2
3. Spaarbank Rivierenland/Gispen q.q. verzamelpandakteconstructie
Samenvatting
Bank heeft Litho B.V. krediet verstrekt, ter zekerheid zou Litho B.V. haar vorderingen aan
de bank verpanden (toen nog cederen) door tussen 19-7-1988 en 31-12-1991
regelmatig een geregistreerde onderhandse akte van verpanding (art. 3:239 lid 1 BW) op
te stellen en aan de bank te verstrekken. Litho B.V. verwees hierbij in de akte naar
computerlijsten van de vorderingen, die volledige lijsten stuurde zij ook aan de bank toe.
Litho B.V. gaat uiteindelijk failliet. Bank laat curator weten uit te willen winnen. Curator
weigert omdat hij vindt de aktes niet voldoen aan art. 3:239 lid 1 BW, ze zijn
onvoldoende omschreven.
Hoge Raad
“3.2 De vestiging van een stil pandrecht op een vordering op naam geschiedt bij
authentieke of geregistreerde onderhandse akte, zonder mededeling daarvan aan de
schuldenaar van de verpande vordering (art. 3:239 lid 1 BW). Bij uitleg van de pandakte
komt het aan op de zin die partijen in de gegeven omstandigheden over en weer
redelijkerwijs aan elkaars verklaringen en gedragingen mochten toekennen en op
hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten. Een van die
uitleg te onderscheiden en zelfstandig te beoordelen vraag is of is voldaan aan het uit
art. 3:84 lid 2 in verbinding met art. 3:98 BW voortvloeiende vereiste dat de pandakte
ten tijde van de verpanding de te verpanden vordering in voldoende mate bepaalt. Aan
dit bepaaldheidsvereiste is volgens vaste rechtspraak voldaan als de pandakte zodanige
gegevens bevat dat, eventueel achteraf, aan de hand daarvan kan worden vastgesteld
om welke vordering het gaat.”
Aantekeningen
Achteraf vaststellen (stampandakte + verwijzing computerlijst)
4. Potharst/Serree voorbehouden pandrecht
Samenvatting
Potharst bestelde meubels bij Serrée, die leverde onder verlengd eigendomsvoorbehoud.
De vraag was wie hier het sterkere pandrecht had, Serrée die zich bij de overdracht een
pandrecht had voorgehouden, of Potharst die al voor de overdracht bij voorbaat een
pandrecht had gevestigd. Door de overeenkomst bestond een rechtsverhouding waarvan
de strekking was dat Potharst de meubels die zij van de fabrikant zou verkrijgen, voor
Serrée zou gaan houden. Een en ander wettigt de conclusie dat, ook indien Potharst stil
pandrecht had op tot de meubelvoorraad van Potharst Utrecht behorende zaken, Potharst
het eigendomsvoorbehoud van Serrée, en haar in voorbehouden stil pandrecht
omgezette ‘verlengde’ eigendomsvoorbehoud diende te eerbiedigen. De conclusie is dat
een beperkt recht bedongen als overdrachtsvoorwaarde sterker is dan een bij voorbaat
gevestigd pandrecht op de zaak.
Betekenis q.q. Qualitate qua in hoedanigheid van (hier als curator)
WEEK 1
1. Rabobank/Reuser pandrecht op eigendomsvoorbehoud
Samenvatting
Onderneming Revadap bestelde een paprikateeltmachine bij onderneming Meteor. Meteor
behoudt zich het eigendom voor tot betaling. Revadap gaat een overeenkomst aan met
Rabobank. Pandrecht op alle bestaande en toekomstige inventaris van Revadap.
Randvoorwaarden: als u goederen onder eigendomsvoorbehoud heeft aangekocht, dan
strekt ons pandrecht zich ook tot die goederen uit.
Waar heeft de opschortende voorwaarde betrekking op?
OTLB ? Titel. Als er niet betaald is, is er een probleem met de titel (1). Of levering is
slechts voorwaardelijk (2). Probleem met de OTLB, zolang er niet betaald is een
probleem. Andere optie, probleem met de eigendom die wordt overgedragen (3).
Hoge Raad
“deze overdracht – behoudens afwijkend beding – wordt aangemerkt als een overdracht
onder opschortende voorwaarde, waarbij de levering van de desbetreffende roerende
zaken is voltooid op het moment dat de zaken in de macht van de verkrijger zijn
gebracht, met als gevolg dat de verkrijger een ‘terstond ingaand eigendomsrecht onder
opschortende voorwaarde”, respectievelijk “voorwaardelijk eigendomsrecht” verkrijgt.”
“Het aldus door de wetgever beoogde systeem brengt mee dat de verkrijger onder
eigendomsvoorbehoud als bedoeld in art. 3:92 lid 1 BW uit hoofde van de voltooide
levering een positie verkrijgt waarin de uitgroei tot een onvoorwaardelijk eigendomsrecht
uitsluitend nog afhankelijk is van de vervulling van de opschortende voorwaarde, welke
wordt bewerkstelligd door voldoening van de (restant)prestatie. Zolang de voorwaarde
niet is vervuld, zijn zowel de vervreemder als de verkrijger voorwaardelijk eigenaar, de
vervreemder onder ontbindende voorwaarde en de verkrijger onder opschortende
voorwaarde, en is hun beider beschikkingsbevoegdheid ten aanzien van de
desbetreffende zaken dienovereenkomstig beperkt.
Een koper onder eigendomsvoorbehoud, is eigenaar onder opschortende voorwaarde.
Koper is beschikkingsbevoegd. Mag bezwaren met een pandrecht. Bank krijgt een
onvoorwaardelijk pandrecht, te rusten op het voorwaardelijk eigendomsrecht. Wordt de
opschortende voorwaarde waaronder de zaken aan de schuldenaar zijn overgedragen na
het intreden van het faillissement vervuld – doordat de resterende prestatie wordt
voldaan –, dan groeit het pandrecht van rechtswege uit tot een pandrecht op de volle
eigendom van de desbetreffende zaken en daarmee op die zaken zelf.
2. Ontvanger/Rabo (Portacabin) natrekking
Samenvatting
Buis was eigenaar van een stuk grond waarop een kantoorgebouw stond. Er moest een
extra ruimte bij komen, een portacabin. Hij plaatst dit naast zijn gebouw. Via een mooie
schutting verbonden. Hij had alle voorzieningen. Buis had geld nodig dus neemt een
lening. Bank wil hiervoor een hypotheek op het stuk grond en de bedrijfsgebouwen.
Ontvanger (fiscus) laat roerend beslag leggen op alle roerende zaken, ook de portacabin.
Rabobank heeft een hypotheek op de grond en bedrijfsgebouwen. Is een portacabin
roerend of onroerend?
, Hoge Raad
“Een gebouw kan duurzaam met de grond verenigd zijn in de zin van art. 3:3 BW,
doordat het naar aard en inrichting is bestemd om duurzaam ter plaatste te blijven”
“Bij beantwoording van de vraag of een gebouw of werk bestemd is om duurzaam ter
plaatste te blijven moet worden gelet op de bedoeling van de bouwer voor zover deze
naar buiten kenbaar is.” Onder de bouwer moet hier mede worden verstaan degene in
wiens opdracht het bouwwerk wordt aangebracht. Daarnaast moet de bestemming van
een gebouw of een werk om duurzaam ter plaatse te blijven naar buiten kenbaar zijn. Dit
vereiste vloeit voort uit het belang dat de zakenrechtelijke verhoudingen voor derden
kenbaar dienen te zijn.
WEEK 2
3. Spaarbank Rivierenland/Gispen q.q. verzamelpandakteconstructie
Samenvatting
Bank heeft Litho B.V. krediet verstrekt, ter zekerheid zou Litho B.V. haar vorderingen aan
de bank verpanden (toen nog cederen) door tussen 19-7-1988 en 31-12-1991
regelmatig een geregistreerde onderhandse akte van verpanding (art. 3:239 lid 1 BW) op
te stellen en aan de bank te verstrekken. Litho B.V. verwees hierbij in de akte naar
computerlijsten van de vorderingen, die volledige lijsten stuurde zij ook aan de bank toe.
Litho B.V. gaat uiteindelijk failliet. Bank laat curator weten uit te willen winnen. Curator
weigert omdat hij vindt de aktes niet voldoen aan art. 3:239 lid 1 BW, ze zijn
onvoldoende omschreven.
Hoge Raad
“3.2 De vestiging van een stil pandrecht op een vordering op naam geschiedt bij
authentieke of geregistreerde onderhandse akte, zonder mededeling daarvan aan de
schuldenaar van de verpande vordering (art. 3:239 lid 1 BW). Bij uitleg van de pandakte
komt het aan op de zin die partijen in de gegeven omstandigheden over en weer
redelijkerwijs aan elkaars verklaringen en gedragingen mochten toekennen en op
hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten. Een van die
uitleg te onderscheiden en zelfstandig te beoordelen vraag is of is voldaan aan het uit
art. 3:84 lid 2 in verbinding met art. 3:98 BW voortvloeiende vereiste dat de pandakte
ten tijde van de verpanding de te verpanden vordering in voldoende mate bepaalt. Aan
dit bepaaldheidsvereiste is volgens vaste rechtspraak voldaan als de pandakte zodanige
gegevens bevat dat, eventueel achteraf, aan de hand daarvan kan worden vastgesteld
om welke vordering het gaat.”
Aantekeningen
Achteraf vaststellen (stampandakte + verwijzing computerlijst)
4. Potharst/Serree voorbehouden pandrecht
Samenvatting
Potharst bestelde meubels bij Serrée, die leverde onder verlengd eigendomsvoorbehoud.
De vraag was wie hier het sterkere pandrecht had, Serrée die zich bij de overdracht een
pandrecht had voorgehouden, of Potharst die al voor de overdracht bij voorbaat een
pandrecht had gevestigd. Door de overeenkomst bestond een rechtsverhouding waarvan
de strekking was dat Potharst de meubels die zij van de fabrikant zou verkrijgen, voor
Serrée zou gaan houden. Een en ander wettigt de conclusie dat, ook indien Potharst stil
pandrecht had op tot de meubelvoorraad van Potharst Utrecht behorende zaken, Potharst
het eigendomsvoorbehoud van Serrée, en haar in voorbehouden stil pandrecht
omgezette ‘verlengde’ eigendomsvoorbehoud diende te eerbiedigen. De conclusie is dat
een beperkt recht bedongen als overdrachtsvoorwaarde sterker is dan een bij voorbaat
gevestigd pandrecht op de zaak.
