Oefenbundel Biologie VWO
Gedrag van organismen
Stekelbaarsjes
Abiotische factoren hebben invloed op de voortplanting van stekelbaarsjes: onder
andere op het geslachtsrijp worden en op de aanvang van het voortplantingsgedrag.
Onderzoeksresultaten waaruit deze invloed is af te leiden, zijn weergegeven in het
schema in afbeelding 13. Stekelbaarsjes werden gevangen gedurende de maanden
september tot en met maart. De vangstmaand is in afbeelding 10 op de horizontale
as aangegeven. De gevangen stekelbaarsjes werden in aquaria gehouden bij
verschillende belichtingsperioden en overigens gelijke omstandigheden. Op de linker
verticale as in afbeelding 13 staat uitgezet aan hoeveel uur licht per 24 uur de
stekelbaarsjes werden blootgesteld. Vervolgens werd bepaald welk percentage van
de stekelbaarsjes binnen 65 dagen na het vangen in voortplantingsconditie kwam.
Dit is in de staafdiagrammen weergegeven.
, afbeelding 1
1. Hoeveel uur licht per 24 uur is volgens afbeelding 1 minimaal nodig om 100%
van de stekelbaarsjes geslachtsrijp te laten worden, ongeacht de periode van
het jaar waarin ze zijn gevangen?
Volgens afbeelding 1 is onderzoek gedaan naar het geslachtsrijp worden bij 12 uur
licht per 24 uur van stekelbaarsjes die werden gevangen in de maanden september,
oktober, november, januari en februari. Leerlingen vragen zich af of zij op grond van
bovenstaande gegevens kunnen beredeneren hoe groot het percentage
stekelbaarsjes is dat begin november, begin januari, begin maart en eind maart bij
12-uurs belichting geslachtsrijp zal worden. Zij leggen deze vraag aan jou voor.
2. Kun je bij één of meer van deze perioden het percentage stekelbaarsjes dat
geslachtsrijp wordt, noemen? Zo ja, noem dat percentage en leg uit waarom je
dat percentage noemt. Als je geen exact percentage noemt, maak dan een
schatting van het percentage stekelbaarsjes dat in de periode geslachtsrijp
kan worden en leg uit hoe je aan deze schatting komt.
Spieren
De kracht die een skeletspier kan leveren, hangt onder andere af van de kracht die in
de sarcomeren van de spier kan worden opgewekt. Het verband tussen de lengte
van een sarcomeer en de kracht die in dit sarcomeer kan worden opgewekt, is
weergegeven in informatie 2. In afbeelding 3 zijn schematisch vijf stadia getekend
waarin een sarcomeer zich kan bevinden.
, afbeelding 2
Gedrag van organismen
Stekelbaarsjes
Abiotische factoren hebben invloed op de voortplanting van stekelbaarsjes: onder
andere op het geslachtsrijp worden en op de aanvang van het voortplantingsgedrag.
Onderzoeksresultaten waaruit deze invloed is af te leiden, zijn weergegeven in het
schema in afbeelding 13. Stekelbaarsjes werden gevangen gedurende de maanden
september tot en met maart. De vangstmaand is in afbeelding 10 op de horizontale
as aangegeven. De gevangen stekelbaarsjes werden in aquaria gehouden bij
verschillende belichtingsperioden en overigens gelijke omstandigheden. Op de linker
verticale as in afbeelding 13 staat uitgezet aan hoeveel uur licht per 24 uur de
stekelbaarsjes werden blootgesteld. Vervolgens werd bepaald welk percentage van
de stekelbaarsjes binnen 65 dagen na het vangen in voortplantingsconditie kwam.
Dit is in de staafdiagrammen weergegeven.
, afbeelding 1
1. Hoeveel uur licht per 24 uur is volgens afbeelding 1 minimaal nodig om 100%
van de stekelbaarsjes geslachtsrijp te laten worden, ongeacht de periode van
het jaar waarin ze zijn gevangen?
Volgens afbeelding 1 is onderzoek gedaan naar het geslachtsrijp worden bij 12 uur
licht per 24 uur van stekelbaarsjes die werden gevangen in de maanden september,
oktober, november, januari en februari. Leerlingen vragen zich af of zij op grond van
bovenstaande gegevens kunnen beredeneren hoe groot het percentage
stekelbaarsjes is dat begin november, begin januari, begin maart en eind maart bij
12-uurs belichting geslachtsrijp zal worden. Zij leggen deze vraag aan jou voor.
2. Kun je bij één of meer van deze perioden het percentage stekelbaarsjes dat
geslachtsrijp wordt, noemen? Zo ja, noem dat percentage en leg uit waarom je
dat percentage noemt. Als je geen exact percentage noemt, maak dan een
schatting van het percentage stekelbaarsjes dat in de periode geslachtsrijp
kan worden en leg uit hoe je aan deze schatting komt.
Spieren
De kracht die een skeletspier kan leveren, hangt onder andere af van de kracht die in
de sarcomeren van de spier kan worden opgewekt. Het verband tussen de lengte
van een sarcomeer en de kracht die in dit sarcomeer kan worden opgewekt, is
weergegeven in informatie 2. In afbeelding 3 zijn schematisch vijf stadia getekend
waarin een sarcomeer zich kan bevinden.
, afbeelding 2
