Inhoudsopgave maandaglessen
Inleiding............................................................................................................................................4
De Europese Unie: enkele basisfeiten en cijfers.................................................................................4
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................10
PPT 2: Inleiding autonome rechtsorde.............................................................................................10
De Europese Rechtsorde na Lissabon: hoe eigen, hoe autonoom?..................................................10
Inleidende beschouwing...................................................................................................................10
Een rechtsorde eigen aan de EU.......................................................................................................11
Quid: Wat is de Europese Unie?...................................................................................................11
Aard van EU Verdrag........................................................................................................................12
Speciale werking van EU verdrag: Van Gend en Loos arrest.............................................................14
Van Gend & Loos: “Pacific judicial revolution”.............................................................................15
Kenmerken van de nieuwe EU rechtsorde........................................................................................15
Interpretatiemethode.......................................................................................................................15
Gevolgen van nieuwe EU rechtsorde................................................................................................16
De EU rechtsorde: ‘ballon’ onder druk.............................................................................................16
1. Structurele analyse...................................................................................................................17
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................19
PPT 3: Inleiding: van ‘gemeenschappelijke’ tot interne markt.........................................................19
Interne markt....................................................................................................................................19
‘Gemeenschappelijke markt’ = oorspronkelijk begrip......................................................................19
Vredesproject...............................................................................................................................19
Versmelten markten.....................................................................................................................20
Sinds wanneer en waarom interne markt?.......................................................................................21
PPT 4: De interne markt na het Verdrag van Lissabon.....................................................................22
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................22
Interne markt anno 2017.................................................................................................................22
Interne markt = dynamisch begrip...................................................................................................22
Deel I: contextuele factoren.............................................................................................................22
Nieuwe context mondiaal.............................................................................................................22
Nieuwe Europese context.............................................................................................................23
Modernisering interne marktbeleid.............................................................................................23
‘Constitutionele democratie’: ruime betekenis............................................................................23
Major Threats and Challenges voor de democratie......................................................................24
Conference on the future of Europe.............................................................................................24
1
, Deel II: Verdrag van Lissabon............................................................................................................24
1. Evolutie interne markt doorheen de verdragen.......................................................................24
2. Lissabon: nieuwe interne markt doelstelling............................................................................24
3. Hergroeperen hernummeren en stroomlijnen.........................................................................25
4. Aangepaste harmonisatiebepalingen.......................................................................................26
5. Versterkte afdwinging omzettingsplicht...................................................................................26
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................27
PPT 5: De interne markt: vrij verkeer van goederen........................................................................27
Art. 28 VWEU....................................................................................................................................27
Welke producten? Oorsprong?.....................................................................................................27
Definitie ‘goederen’ in vrij verkeer?.............................................................................................27
Vrij verkeer van goederen: twee pijlers............................................................................................28
De douane Unie (art. 30-33 VWEU)..............................................................................................28
Verbod van kwantitatieve beperkingen en maatregelen van gelijke werking (art. 34-37 VWEU) 29
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................31
Vervolg PPT 5: de interne markt: vrij verkeer van goederen............................................................31
Uitvoerbeperkingen: art. 35 VWEU..............................................................................................32
Acties van particulieren................................................................................................................34
Intellectuele eigendomsrechten...................................................................................................35
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................35
PPT 6: Interne markt: harmonisatie.................................................................................................35
Interne marktbepalingen: overzicht.................................................................................................35
Harmonisatiebepalingen..................................................................................................................36
art. 114 VWEU..............................................................................................................................36
Nieuwe strategie voor harmonisatie................................................................................................36
EU harmonisatie: gevolgen...............................................................................................................37
Horizontale interne marktrichtlijnen................................................................................................38
Kenmerken horizontale harmonisatie..........................................................................................38
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................39
Vervolg PPT 6: Interne markt: harmonisatie....................................................................................39
Burgerschapsrichtlijn 2004/38..........................................................................................................39
Begunstigde personen..................................................................................................................39
Inhoud en taakverdeling...............................................................................................................40
3 periodes verblijf.........................................................................................................................40
Bescherming tegen verwijdering..................................................................................................41
PPT 6bis: Covid_19: vrij verkeer van personen?...............................................................................41
2
,Vervolg PPT 6: Interne markt: harmonisatie....................................................................................42
Dienstenrichtlijn 2006/123...............................................................................................................42
Begrip Dienstenverrichter.............................................................................................................42
Uitzonderingen op vrij dienstenverkeer.......................................................................................43
PPT 7: de interne markt: vrij verkeer van personen en diensten.....................................................43
Interne markt verdragsbepalingen: overzicht...................................................................................44
evolutie vrij verkeer van personen doorheen de verdragen (overzicht):..........................................44
Burgerschap van de Unie..................................................................................................................44
Recht op vrij verkeer … en grenscontroles.......................................................................................45
Vrij verkeer van werknemers............................................................................................................46
Vervolg PPT 7: de interne markt: vrij verkeer van personen en diensten.........................................49
Zelfstandigen: vestiging en diensten................................................................................................49
Recht van vestiging.......................................................................................................................49
Vrij verrichten van diensten..........................................................................................................51
Vervolg PPT 7: de interne markt: vrij verkeer van personen en diensten.........................................51
Niet-economisch actieve EU-burgers en hun familieleden ongeacht nationaliteit...........................56
Overzicht toepassingsgebied van het EU-burgerschapsrecht...........................................................58
PPT 8: De interne markt: vrij verkeer van kapitaal...........................................................................58
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................58
Interne markt verdragsbepalingen: overzicht...................................................................................58
Vrij verkeer van kapitaal...................................................................................................................59
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................60
PPT 9: EU mededingingsrecht..........................................................................................................60
Mededingingsregels: twee afdelingen..............................................................................................60
Waarom mededingingsregels?.....................................................................................................60
Welke mededingingsregels?.........................................................................................................60
Theorie van de werkbare mededinging............................................................................................61
Quid EU Verdrag?.........................................................................................................................62
Wat is de doelstelling van onze mededingingsregels binnen de EU.................................................62
Decentralisatie mededingingsrecht..................................................................................................63
Gemeenschappelijke begrippen art. 101-102 VWEU........................................................................63
Onderneming................................................................................................................................63
Het begrip beperking van de mededinging...................................................................................64
Het begrip ‘ongunstige beïnvloeding van de tussenstaatse handel’.............................................65
(Extra)territoriale werking............................................................................................................66
Vervolg PPT 9: EU mededingingsrecht.............................................................................................67
3
, Artikel 101 VWEU.............................................................................................................................67
Het verbodsprincipe: art. 101, lid 1 VWEU...................................................................................67
De minimis regel...........................................................................................................................68
De sanctie → art. 101, lid 2 VWEU................................................................................................68
Vrijstelling ogv art. 101, lid 3 VWEU.............................................................................................69
Gastcollege: De EU regels inzake staatssteun..................................................................................70
EU mededingingsrecht: 2 afdelingen................................................................................................70
Staatssteun: definitie........................................................................................................................70
Staatssteun: toegelaten steun......................................................................................................70
Staatssteun: controle....................................................................................................................71
Terugvordering illegale steun.......................................................................................................71
Staatssteun: voorbeeld.................................................................................................................71
Vervolg PPT 9: EU mededingingsrecht.............................................................................................73
Art. 102 VWEU..................................................................................................................................73
Misbruik van machtspositie..........................................................................................................73
Machtspositie...............................................................................................................................73
‘misbruik’ van machtspositie........................................................................................................75
Concentratiecontrole Verordening...................................................................................................78
Bevoegdheden Commissie............................................................................................................78
Europees recht: lessen maandag
Les week 1: 8 februari 2021
Inleiding
Europees recht:
- Case-based systeem: Het HvJ speelt een cruciale rol bij het uitleggen van Europese
begrippen. HvJ is een bron van het recht. Rechtspraak is belangrijk!
- Systeem law in context (= het recht bekijken in de context waarin het evolueert en tot stand
is gekomen. Niet vanuit een statisch perspectief. Europees integratie proces (= iets dat
vooruit gaat).
- research based aanpak: onderzoek, discussies binnen de doctrine,
- historisch perspectief: oog hebben voor de redenen van de ontwikkeling
o historisch, politiek, economische context
De Europese Unie: enkele basisfeiten en cijfers
Wat is de omvang van de Europese Unie?
446 miljoen mensen – 27 landen
België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije,
Ierland, Italië, Kroatië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal,
Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Zweden.
4
Inleiding............................................................................................................................................4
De Europese Unie: enkele basisfeiten en cijfers.................................................................................4
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................10
PPT 2: Inleiding autonome rechtsorde.............................................................................................10
De Europese Rechtsorde na Lissabon: hoe eigen, hoe autonoom?..................................................10
Inleidende beschouwing...................................................................................................................10
Een rechtsorde eigen aan de EU.......................................................................................................11
Quid: Wat is de Europese Unie?...................................................................................................11
Aard van EU Verdrag........................................................................................................................12
Speciale werking van EU verdrag: Van Gend en Loos arrest.............................................................14
Van Gend & Loos: “Pacific judicial revolution”.............................................................................15
Kenmerken van de nieuwe EU rechtsorde........................................................................................15
Interpretatiemethode.......................................................................................................................15
Gevolgen van nieuwe EU rechtsorde................................................................................................16
De EU rechtsorde: ‘ballon’ onder druk.............................................................................................16
1. Structurele analyse...................................................................................................................17
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................19
PPT 3: Inleiding: van ‘gemeenschappelijke’ tot interne markt.........................................................19
Interne markt....................................................................................................................................19
‘Gemeenschappelijke markt’ = oorspronkelijk begrip......................................................................19
Vredesproject...............................................................................................................................19
Versmelten markten.....................................................................................................................20
Sinds wanneer en waarom interne markt?.......................................................................................21
PPT 4: De interne markt na het Verdrag van Lissabon.....................................................................22
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................22
Interne markt anno 2017.................................................................................................................22
Interne markt = dynamisch begrip...................................................................................................22
Deel I: contextuele factoren.............................................................................................................22
Nieuwe context mondiaal.............................................................................................................22
Nieuwe Europese context.............................................................................................................23
Modernisering interne marktbeleid.............................................................................................23
‘Constitutionele democratie’: ruime betekenis............................................................................23
Major Threats and Challenges voor de democratie......................................................................24
Conference on the future of Europe.............................................................................................24
1
, Deel II: Verdrag van Lissabon............................................................................................................24
1. Evolutie interne markt doorheen de verdragen.......................................................................24
2. Lissabon: nieuwe interne markt doelstelling............................................................................24
3. Hergroeperen hernummeren en stroomlijnen.........................................................................25
4. Aangepaste harmonisatiebepalingen.......................................................................................26
5. Versterkte afdwinging omzettingsplicht...................................................................................26
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................27
PPT 5: De interne markt: vrij verkeer van goederen........................................................................27
Art. 28 VWEU....................................................................................................................................27
Welke producten? Oorsprong?.....................................................................................................27
Definitie ‘goederen’ in vrij verkeer?.............................................................................................27
Vrij verkeer van goederen: twee pijlers............................................................................................28
De douane Unie (art. 30-33 VWEU)..............................................................................................28
Verbod van kwantitatieve beperkingen en maatregelen van gelijke werking (art. 34-37 VWEU) 29
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................31
Vervolg PPT 5: de interne markt: vrij verkeer van goederen............................................................31
Uitvoerbeperkingen: art. 35 VWEU..............................................................................................32
Acties van particulieren................................................................................................................34
Intellectuele eigendomsrechten...................................................................................................35
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................35
PPT 6: Interne markt: harmonisatie.................................................................................................35
Interne marktbepalingen: overzicht.................................................................................................35
Harmonisatiebepalingen..................................................................................................................36
art. 114 VWEU..............................................................................................................................36
Nieuwe strategie voor harmonisatie................................................................................................36
EU harmonisatie: gevolgen...............................................................................................................37
Horizontale interne marktrichtlijnen................................................................................................38
Kenmerken horizontale harmonisatie..........................................................................................38
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................39
Vervolg PPT 6: Interne markt: harmonisatie....................................................................................39
Burgerschapsrichtlijn 2004/38..........................................................................................................39
Begunstigde personen..................................................................................................................39
Inhoud en taakverdeling...............................................................................................................40
3 periodes verblijf.........................................................................................................................40
Bescherming tegen verwijdering..................................................................................................41
PPT 6bis: Covid_19: vrij verkeer van personen?...............................................................................41
2
,Vervolg PPT 6: Interne markt: harmonisatie....................................................................................42
Dienstenrichtlijn 2006/123...............................................................................................................42
Begrip Dienstenverrichter.............................................................................................................42
Uitzonderingen op vrij dienstenverkeer.......................................................................................43
PPT 7: de interne markt: vrij verkeer van personen en diensten.....................................................43
Interne markt verdragsbepalingen: overzicht...................................................................................44
evolutie vrij verkeer van personen doorheen de verdragen (overzicht):..........................................44
Burgerschap van de Unie..................................................................................................................44
Recht op vrij verkeer … en grenscontroles.......................................................................................45
Vrij verkeer van werknemers............................................................................................................46
Vervolg PPT 7: de interne markt: vrij verkeer van personen en diensten.........................................49
Zelfstandigen: vestiging en diensten................................................................................................49
Recht van vestiging.......................................................................................................................49
Vrij verrichten van diensten..........................................................................................................51
Vervolg PPT 7: de interne markt: vrij verkeer van personen en diensten.........................................51
Niet-economisch actieve EU-burgers en hun familieleden ongeacht nationaliteit...........................56
Overzicht toepassingsgebied van het EU-burgerschapsrecht...........................................................58
PPT 8: De interne markt: vrij verkeer van kapitaal...........................................................................58
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................58
Interne markt verdragsbepalingen: overzicht...................................................................................58
Vrij verkeer van kapitaal...................................................................................................................59
Lesvoorbereiding.............................................................................................................................60
PPT 9: EU mededingingsrecht..........................................................................................................60
Mededingingsregels: twee afdelingen..............................................................................................60
Waarom mededingingsregels?.....................................................................................................60
Welke mededingingsregels?.........................................................................................................60
Theorie van de werkbare mededinging............................................................................................61
Quid EU Verdrag?.........................................................................................................................62
Wat is de doelstelling van onze mededingingsregels binnen de EU.................................................62
Decentralisatie mededingingsrecht..................................................................................................63
Gemeenschappelijke begrippen art. 101-102 VWEU........................................................................63
Onderneming................................................................................................................................63
Het begrip beperking van de mededinging...................................................................................64
Het begrip ‘ongunstige beïnvloeding van de tussenstaatse handel’.............................................65
(Extra)territoriale werking............................................................................................................66
Vervolg PPT 9: EU mededingingsrecht.............................................................................................67
3
, Artikel 101 VWEU.............................................................................................................................67
Het verbodsprincipe: art. 101, lid 1 VWEU...................................................................................67
De minimis regel...........................................................................................................................68
De sanctie → art. 101, lid 2 VWEU................................................................................................68
Vrijstelling ogv art. 101, lid 3 VWEU.............................................................................................69
Gastcollege: De EU regels inzake staatssteun..................................................................................70
EU mededingingsrecht: 2 afdelingen................................................................................................70
Staatssteun: definitie........................................................................................................................70
Staatssteun: toegelaten steun......................................................................................................70
Staatssteun: controle....................................................................................................................71
Terugvordering illegale steun.......................................................................................................71
Staatssteun: voorbeeld.................................................................................................................71
Vervolg PPT 9: EU mededingingsrecht.............................................................................................73
Art. 102 VWEU..................................................................................................................................73
Misbruik van machtspositie..........................................................................................................73
Machtspositie...............................................................................................................................73
‘misbruik’ van machtspositie........................................................................................................75
Concentratiecontrole Verordening...................................................................................................78
Bevoegdheden Commissie............................................................................................................78
Europees recht: lessen maandag
Les week 1: 8 februari 2021
Inleiding
Europees recht:
- Case-based systeem: Het HvJ speelt een cruciale rol bij het uitleggen van Europese
begrippen. HvJ is een bron van het recht. Rechtspraak is belangrijk!
- Systeem law in context (= het recht bekijken in de context waarin het evolueert en tot stand
is gekomen. Niet vanuit een statisch perspectief. Europees integratie proces (= iets dat
vooruit gaat).
- research based aanpak: onderzoek, discussies binnen de doctrine,
- historisch perspectief: oog hebben voor de redenen van de ontwikkeling
o historisch, politiek, economische context
De Europese Unie: enkele basisfeiten en cijfers
Wat is de omvang van de Europese Unie?
446 miljoen mensen – 27 landen
België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije,
Ierland, Italië, Kroatië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal,
Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Zweden.
4
