Samenvatting Blok 1: AVV (bachelor 1)

Blok 1: Academische Vorming &
Vaardigheden (AVV)
2.2 A- Gezondheidswetenschappelijk onderzoek – intro




2.2 B- gezondheidswetenschappelijk onderzoek – definities

Wat is wetenschappelijk onderzoek?

- Wetenschap is een systematisch geheel van kennis.
- Door het ontwikkelen en/of toetsen van inzichten op grond van systematische, empirische
waarnemingen komen we tot de kennis.

Belangrijke kenmerken van wetenschappelijk onderzoek:

- Kennisvermeerdering.
- Empirisch: door waarnemingen (dingen observeren of het bekijken van teksten)
- Systematische benadering: op meerdere plekken oberserven en letten op dezelfde punten.
Voorbeeld: 1,5 meter controleren bij colleges. Dat doe je niet bij 1 groep, maar dat doe je bij
heel veel verschillende groepen. Je kan het zelfs nog bij verschillende scholen doen met een
verschillend beleid. Wel moet je dan op dezelfde criteria letten.
- Cumulatief: elke wetenschapper bouwt voort op eerdere kennis. Voordat je zelf onderzoek
gaat doen, kijk je eerst naar wat er al bekend is over dat onderzoek.

Niet-wetenschappelijk versus wetenschappelijk onderzoek

Type Praktijkgericht niet- Praktijkgericht Fundamenteel
wetenschappelijk wetenschappelijk onderzoek wetenschappelijk
onderzoek onderzoek
Doel Ondersteuning van Kennisvermeerdering voor Kennisvermeerdering
besluitvorming besluitvorming ten behoeve van
theoretische inzichten
Spelregels en Praktijknormen Praktijk- en wetenschappelijke Wetenschappelijke
normen normen normen
Reikwijdte van Eigen praktijksituatie Eigen praktijksituatie en Generaliserend
uitkomsten eventueel generalisatie naar

[1]

, andere probleemsituaties


Voorbeeld praktijkgericht niet-wetenschappelijk onderzoek: Onderzoek naar hoe bewoners in een
verpleeghuis beschermd willen worden tegen Covid-19 bij familiebezoek. Moet de familie een
mondkapje dragen?

Voorbeeld praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek: Onderzoek binnen diverse verpleeghuizen
naar de relatie tussen de mate van persoonsgerichte zorg en kwaliteit van leven van de bewoners.

Voorbeeld fundamenteel wetenschappelijk onderzoek: Onderzoek waarbij je kijkt hoe Covid-19
infiltreert in een cel. Dat is niet van direct nut voor de patiënten, want met die kennis kun je nog niet
zoveel, maar later is die kennis wel van belang  bij het ontwikkelen van vaccins of medicatie.


- Stel je voor, er wordt een onderzoek opgestart in huisartspraktijken waarbij er gekeken
wordt naar de rol van type aandoening voor de duur van het consult bij de huisarts. Hiermee
wil men kijken voor welke type aandoeningen er meer tijd (langere consulten bij de huisarts)
ingeruimd moet worden. Welk type onderzoek is dit?  praktijkgericht wetenschappelijk
onderzoek
- Stel je voor, er wordt een onderzoek opgestart waarbij de patiënttevredenheid in een
ziekenhuis wordt gemeten om te kijken of artsen een communicatietraining nodig hebben.
Welk type onderzoek is dit?  praktijkgericht niet-wetenschappelijk onderzoek
- Stel je voor, er wordt een onderzoek opgestart waarbij er in een representatieve steekproef
van de Nederlandse bevolking wordt bestudeerd wat de relatie is tussen bewegen en ervaren
stress tijdens de coronacrisis. Welk type onderzoek is dit?  fundamenteel wetenschappelijk
onderzoek

Vijf principes van wetenschappelijke integriteit:

1) Eerlijkheid en openhartigheid: bronvermelding, geen plagiaat, open zijn over
onzekerheidsmarges.
2) Zorgvuldigheid: wetenschappelijke methodes gebruiken, optimale precisie.
3) Transparantie: het moet duidelijk zijn voor anderen op welke data men heeft gebaseerd, hoe
deze zijn verkregen, elke resultaten men heeft bereikt en langs welke weg, en wat de rol van
externe belanghebbende is geweest.
4) Onafhankelijkheid: dat men zich in de keuze van de methode, bij de beoordeling van de data
en in de weging van alternatieve verklaringen, maar ook bij het beoordelen van onderzoek of
onderzoeksvoorstellen van anderen, niet laat leiden door buitenwetenschappelijke
overwegingen. Onpartijdigheid.
5) Verantwoordelijkheid: weten dat men als onderzoeker niet in isolement opereert, en daarom
binnen de grenzen van het redelijke rekening houdt met de belangen van bij het onderzoek
betrokken personen en dieren, van eventuele opdrachtgevers en financiers en van de
omgeving. Ook houdt het in dat het wetenschappelijk en/of maatschappelijke relevant is.

Hoe doe je wetenschappelijk onderzoek?

- Begint met een probleem. Een probleem die een vraag oproept: steeds meer mensen krijgen
griepverschijnselen die onverklaarbaar zijn. Vraag: wat is de oorzaak van deze
griepverschijnselen?
- Methode om vraag te beantwoorden: speekselmonsters afnemen in een laboratorium, virus
inspecteren.

[2]

, - Waarnemingen (data) verzamelen: alle informatie verzamelen die je hebt gevonden.
- Data analyseren: in het lab ga je analyseren en ga je de data vergelijken met andere virussen.
- Antwoord op de vraag van het probleem. Maar geeft ook veel nieuwe vragen: hoe moet dit
virus het beste behandelt worden?

2.2 C-gezondheidswetenschappelijk onderzoek –
probleemstelling

In een onderzoeksplan omschrijf je van te voren wat
je wilt weten en hoe je dit te weten wilt komen.




Voorbereidingen op het onderzoeksplan: literatuuronderzoek

Wat is er al onderzocht?

- Welke vraagstellingen zijn al aan de orde geweest?
- Wat is er inhoudelijk al bekend, wat is er al onderzocht?
- Zijn er tegenstrijdige op complementaire bevindingen? Puzzles!
- Welke kennis ontbreekt er nog? Lacunes!

Hoe - met welke onderzoeksontwerpen – is eerder onderzocht?

- Wat voor data zijn toen verzameld?
- Bij wie, bij wat voor mensen zijn die data verzameld? Alleen bij jongeren in de Westerse
wereld? Of ook in ontwikkelingslanden?
- Waar en wanneer: op welke plaats en tijd? Misschien is er sprake van gedateerd onderzoek.

[3]