GVE-1.IT3-16
INTERVENTION
MAPPING
Wat is COPD? (2019) Van
,Inhoudsopgave
Samenvatting………………………………………………………………………………………………………………………2
Inleiding………………………………………………………………………………………………………………………………3
1.1. Analyse gezondheidsprobleem…………………………………………………………………………………………….…….5
1.2. Gedragsanalyse………………………………………………………………………………………………………………….…….14
1.3. Omgevingsanalyse……………………………………………………………………………………………………………….….16
1.4. Gedragsdeterminanten……………………………………………………………………………………………………….…..17
2. Definiëren van de gedrags- en veranderdoelen………………………………………………………………….….…21
3. Methode en theorieën om de intentie en het gedrag te veranderen……………………………………....26
4. Gezondheidskundige interventie………………………………………………………………………………………..……29
5. Implementatieplan………………………………………………………………………………………………………..………...33
6. Evaluatieplan……………………………………………………………………………………………………………………..….…35
Bijlage 1 Samenwerkingsovereenkomst……………………………………………………………………………..……...….36
Bijlage 2 Assessment Peer review…………………………………………………………………………………………………..38
Zelfreflectie……………………….……………………………………………………………………………………………………………40
Bijlage 3 Kwalitatief interview………………………………………………………………………………..……………………...41
Bijlage 4 Resultatentabel………………………………………………………………………………………………………..………48
Bronnenlijst Stap 4…………………………………………………………………………………………………………………………53
Bronnenlijst……………………………………………………………………………………………………………………………………54
1
,Samenvatting
COPD staat voor Chronic Obstructive Pulmonary Disease. Het is een ziekte waarbij de longen
beschadigd zijn. Onder COPD vallen chronische bronchitis en longemfyseem. Mensen met COPD
hebben moeite met ademhalen omdat de longen beschadigd zijn en daardoor minder zuurstof
bevatten.
Elk jaar komen er meer personen met COPD bij. In 2017 hadden naar schatting 598.400 personen
COPD. In 2018 is dit gestegen naar 613.800 personen (Volksgezondheidenzorg.info, 2020). COPD
komt voornamelijk voor bij personen rond de 50 jaar en neemt toe naarmate men ouder wordt. In
deze Intervention Mapping zullen we verder ingaan op de oorzaken van COPD en zal er een
gezondheid bevorderende gedragsverandering worden beschreven.
Voor gedragsverandering is het belangrijk dat de zorgvrager sociale steun uit zijn/haar omgeving
ervaart. Daarnaast is het belangrijk dat er een goede intentie is om het gedrag te veranderen. Door
middel van verschillende methodes en theorieën worden risicosituaties en barrières in kaart
gebracht. Door dit duidelijk in beeld te brengen, kan hier vooraf aan gewerkt worden zodat er geen
terugval komt in een lastige situatie. De verpleegkundige en de patiënt zullen samen een besluit
vormen, waarbij het belangrijk is dat het iniatief bij de patiënt ligt.
Met de verschillende stappen hebben we ervoor gezorgd dat er goede interventies zijn gemaakt
waarbij de zorgvrager wel nog zijn/haar eigen regie behoudt.
In stap twee hebben we twee einddoelen opgesteld en daarbij gedrags- en veranderdoelen gemaakt
zodat op die manier het einddoel kan worden bereikt. Deze doelen zijn geformuleerd als SMART-doel
zodat de doelstelling concreet en specifiek is.
Voor het roken hebben we het volgende einddoel gekozen: De zorgvrager is binnen een maand
gestopt met roken en houdt dit minstens twee maanden vol. Ook scoort de zorgvrager hierdoor
minder hoog op de Chronic Respiratory Disease Questionnaire (CRDQ) na drie maanden.
Voor het verbeteren van het beweegpatroon hebben we het volgende einddoel gekozen: De
zorgvrager heeft een verbeterd beweegpatroon binnen zes weken wat betekent dat hij/zij minstens
twintig minuten per dag beweegt.
In stap drie zijn verschillende theorieën uitgewerkt. Deze theorieën geven aan wat de onderliggende
gedachtes kunnen zijn van de interventies. Er wordt beschreven welke theorie voor welke
gedragsdeterminant een verandering kan waarmaken.
In stap vier zijn verschillende interventies bedacht om het uiteindelijke doel te kunnen behalen. Deze
interventies zijn onderverdeeld in gedragsdeterminanten.
In stap vijf is een implementatieplan gemaakt. Dit is een leidraad voor de verpleegkundige om zo te
kunnen zien waar ze rekening mee moet houden.
In de laatste stap evalueren wij het hele proces waarbij we onderscheid maken tussen proces en
evaluatie.
2
, Inleiding
Bij de opdracht Intervention Mapping worden door verpleegkundigen interventies ontwikkelt met
betrekking tot een (gezondheids)probleem. In dit verslag wordt een gezondheidskundige interventie
ontwikkelt voor de ziekte COPD. COPD is een ziekte die wordt ontwikkeld en in stand wordt
gehouden door het gedrag van iemand. De meest voorkomende oorzaak van COPD is het langdurig
roken. Daarnaast spelen een gezond beweegpatroon en een vervuilde omgeving ook een grote rol bij
het ontstaan van COPD (Long Fonds, z.d.). Het doel van deze opdracht is om dusdanige interventies
te bedenken voor iemand met COPD, dat hij/zij minder klachten van de COPD ervaart.
Achtergrond
In 2018 stond COPD op nummer zes van de ranglijst doodsoorzaken op ziekte
(Volksgezondheidenzorg, 2020). Dit betrof toen in totaal 6879 doden. Naar verwachting zal het
aantal mensen met COPD de komende jaren stijgen en zal ook het aantal doden als gevolg van COPD
toenemen.
COPD-patiënten ervaren naast benauwdheid en hoesten verder geen ziektegevoel en zijn zich
daardoor vaak niet bewust wat het effect is op de gezondheid van bijvoorbeeld een goed
beweegpatroon. Als verpleegkundige is het daarom belangrijk om de patiënt bewust te maken in het
gezondheidsprobleem om zo gedragsverandering te realiseren.
Het is belangrijk dat de patiënt zijn eigen regie en zelfmanagement behoudt. Het is gebleken dat
wanneer de adviezen vanuit de patiënt zelf komen de kans op slagen hoger is (Sassen, 2017). Als
verpleegkundige is het belangrijk om de cliënt te stimuleren om zelf na te denken over wat voor
mogelijkheden zijn om zijn/haar leefpatroon te verbeteren. Met Intervention Mapping brengen wij
dit goed in kaart waardoor er goede interventies bedacht worden. Zo passen we het gedrag van de
patiënt aan om uiteindelijk klachten te verminderen.
Zelfmanagement Het beslissen en handelen van een individu op basis van persoonlijke
keuzes en gevolgen van een aandoening om het leven te reguleren
(GGZ-standaarden, 2020).
Implementatieplan Plan waarin staat beschreven hoe, waar, wanneer en door wie een
interventie wordt toegepast (Sassen, 2018).
Prevalentie Het totaalaantal personen op een bepaald moment of in een bepaalde
periode met dezelfde ziekte (Sassen, 2018).
Incidentie Aantal nieuwe ziektegevallen in een bepaalde periode of een heel
jaar. Voor het berekenen wordt gekeken naar het aantal bestaande
ziektegevallen en of dit aantal is toegenomen (Sassen, 2018).
S.E.S. Sociaaleconomische status. “De SES is als het ware een ‘ladder’ waar
mensen op basis van hun sociaaleconomische situatie kunnen worden
ingedeeld in een hoge, midden en een lage groep” (Sassen, 2018).
Barrières Belemmering van de overgang van intentie naar gedrag (Sassen,
2018).
Attitudes Het resultaat van de afweging van de voor- en nadelen die een
persoon verbonden ziet aan het gedrag (Sassen, 2018).
TPB-model Theory of Planned Behavior Model dat inzicht geeft in de
3
INTERVENTION
MAPPING
Wat is COPD? (2019) Van
,Inhoudsopgave
Samenvatting………………………………………………………………………………………………………………………2
Inleiding………………………………………………………………………………………………………………………………3
1.1. Analyse gezondheidsprobleem…………………………………………………………………………………………….…….5
1.2. Gedragsanalyse………………………………………………………………………………………………………………….…….14
1.3. Omgevingsanalyse……………………………………………………………………………………………………………….….16
1.4. Gedragsdeterminanten……………………………………………………………………………………………………….…..17
2. Definiëren van de gedrags- en veranderdoelen………………………………………………………………….….…21
3. Methode en theorieën om de intentie en het gedrag te veranderen……………………………………....26
4. Gezondheidskundige interventie………………………………………………………………………………………..……29
5. Implementatieplan………………………………………………………………………………………………………..………...33
6. Evaluatieplan……………………………………………………………………………………………………………………..….…35
Bijlage 1 Samenwerkingsovereenkomst……………………………………………………………………………..……...….36
Bijlage 2 Assessment Peer review…………………………………………………………………………………………………..38
Zelfreflectie……………………….……………………………………………………………………………………………………………40
Bijlage 3 Kwalitatief interview………………………………………………………………………………..……………………...41
Bijlage 4 Resultatentabel………………………………………………………………………………………………………..………48
Bronnenlijst Stap 4…………………………………………………………………………………………………………………………53
Bronnenlijst……………………………………………………………………………………………………………………………………54
1
,Samenvatting
COPD staat voor Chronic Obstructive Pulmonary Disease. Het is een ziekte waarbij de longen
beschadigd zijn. Onder COPD vallen chronische bronchitis en longemfyseem. Mensen met COPD
hebben moeite met ademhalen omdat de longen beschadigd zijn en daardoor minder zuurstof
bevatten.
Elk jaar komen er meer personen met COPD bij. In 2017 hadden naar schatting 598.400 personen
COPD. In 2018 is dit gestegen naar 613.800 personen (Volksgezondheidenzorg.info, 2020). COPD
komt voornamelijk voor bij personen rond de 50 jaar en neemt toe naarmate men ouder wordt. In
deze Intervention Mapping zullen we verder ingaan op de oorzaken van COPD en zal er een
gezondheid bevorderende gedragsverandering worden beschreven.
Voor gedragsverandering is het belangrijk dat de zorgvrager sociale steun uit zijn/haar omgeving
ervaart. Daarnaast is het belangrijk dat er een goede intentie is om het gedrag te veranderen. Door
middel van verschillende methodes en theorieën worden risicosituaties en barrières in kaart
gebracht. Door dit duidelijk in beeld te brengen, kan hier vooraf aan gewerkt worden zodat er geen
terugval komt in een lastige situatie. De verpleegkundige en de patiënt zullen samen een besluit
vormen, waarbij het belangrijk is dat het iniatief bij de patiënt ligt.
Met de verschillende stappen hebben we ervoor gezorgd dat er goede interventies zijn gemaakt
waarbij de zorgvrager wel nog zijn/haar eigen regie behoudt.
In stap twee hebben we twee einddoelen opgesteld en daarbij gedrags- en veranderdoelen gemaakt
zodat op die manier het einddoel kan worden bereikt. Deze doelen zijn geformuleerd als SMART-doel
zodat de doelstelling concreet en specifiek is.
Voor het roken hebben we het volgende einddoel gekozen: De zorgvrager is binnen een maand
gestopt met roken en houdt dit minstens twee maanden vol. Ook scoort de zorgvrager hierdoor
minder hoog op de Chronic Respiratory Disease Questionnaire (CRDQ) na drie maanden.
Voor het verbeteren van het beweegpatroon hebben we het volgende einddoel gekozen: De
zorgvrager heeft een verbeterd beweegpatroon binnen zes weken wat betekent dat hij/zij minstens
twintig minuten per dag beweegt.
In stap drie zijn verschillende theorieën uitgewerkt. Deze theorieën geven aan wat de onderliggende
gedachtes kunnen zijn van de interventies. Er wordt beschreven welke theorie voor welke
gedragsdeterminant een verandering kan waarmaken.
In stap vier zijn verschillende interventies bedacht om het uiteindelijke doel te kunnen behalen. Deze
interventies zijn onderverdeeld in gedragsdeterminanten.
In stap vijf is een implementatieplan gemaakt. Dit is een leidraad voor de verpleegkundige om zo te
kunnen zien waar ze rekening mee moet houden.
In de laatste stap evalueren wij het hele proces waarbij we onderscheid maken tussen proces en
evaluatie.
2
, Inleiding
Bij de opdracht Intervention Mapping worden door verpleegkundigen interventies ontwikkelt met
betrekking tot een (gezondheids)probleem. In dit verslag wordt een gezondheidskundige interventie
ontwikkelt voor de ziekte COPD. COPD is een ziekte die wordt ontwikkeld en in stand wordt
gehouden door het gedrag van iemand. De meest voorkomende oorzaak van COPD is het langdurig
roken. Daarnaast spelen een gezond beweegpatroon en een vervuilde omgeving ook een grote rol bij
het ontstaan van COPD (Long Fonds, z.d.). Het doel van deze opdracht is om dusdanige interventies
te bedenken voor iemand met COPD, dat hij/zij minder klachten van de COPD ervaart.
Achtergrond
In 2018 stond COPD op nummer zes van de ranglijst doodsoorzaken op ziekte
(Volksgezondheidenzorg, 2020). Dit betrof toen in totaal 6879 doden. Naar verwachting zal het
aantal mensen met COPD de komende jaren stijgen en zal ook het aantal doden als gevolg van COPD
toenemen.
COPD-patiënten ervaren naast benauwdheid en hoesten verder geen ziektegevoel en zijn zich
daardoor vaak niet bewust wat het effect is op de gezondheid van bijvoorbeeld een goed
beweegpatroon. Als verpleegkundige is het daarom belangrijk om de patiënt bewust te maken in het
gezondheidsprobleem om zo gedragsverandering te realiseren.
Het is belangrijk dat de patiënt zijn eigen regie en zelfmanagement behoudt. Het is gebleken dat
wanneer de adviezen vanuit de patiënt zelf komen de kans op slagen hoger is (Sassen, 2017). Als
verpleegkundige is het belangrijk om de cliënt te stimuleren om zelf na te denken over wat voor
mogelijkheden zijn om zijn/haar leefpatroon te verbeteren. Met Intervention Mapping brengen wij
dit goed in kaart waardoor er goede interventies bedacht worden. Zo passen we het gedrag van de
patiënt aan om uiteindelijk klachten te verminderen.
Zelfmanagement Het beslissen en handelen van een individu op basis van persoonlijke
keuzes en gevolgen van een aandoening om het leven te reguleren
(GGZ-standaarden, 2020).
Implementatieplan Plan waarin staat beschreven hoe, waar, wanneer en door wie een
interventie wordt toegepast (Sassen, 2018).
Prevalentie Het totaalaantal personen op een bepaald moment of in een bepaalde
periode met dezelfde ziekte (Sassen, 2018).
Incidentie Aantal nieuwe ziektegevallen in een bepaalde periode of een heel
jaar. Voor het berekenen wordt gekeken naar het aantal bestaande
ziektegevallen en of dit aantal is toegenomen (Sassen, 2018).
S.E.S. Sociaaleconomische status. “De SES is als het ware een ‘ladder’ waar
mensen op basis van hun sociaaleconomische situatie kunnen worden
ingedeeld in een hoge, midden en een lage groep” (Sassen, 2018).
Barrières Belemmering van de overgang van intentie naar gedrag (Sassen,
2018).
Attitudes Het resultaat van de afweging van de voor- en nadelen die een
persoon verbonden ziet aan het gedrag (Sassen, 2018).
TPB-model Theory of Planned Behavior Model dat inzicht geeft in de
3
