Jeugdbescherming met inleiding jeugdrecht
Inleiding rond het ontstaan van de
jeugdbescherming in belgië
Vroeger -> kind en volwassenen = 1 categorie
15 mei 1912 -> eerste wet op kinderbescherming (categoriaal beleid)
2 belangrijke processen die voor culturele veranderingen zorgen: socialisatie en sociale controle
onderscheid door: opkomst verschillende wetenschappen en verandering in tijdsgeest (verlichting)
1 Jeugdbescherming in België: het ontstaan van een
categoriaal beleid
1.1 Evolutie van de socialisatie
De verlichting met haar ideeën rond ‘toekomst’, ‘vooruitgang’ en ‘rijkdom voor morgen’ zorgde
ervoor dat men kinderen zag als een aparte categorie met aparte kenmerken (vb. nog-niet-positie)
1.1.1 Geen kindbeeld
in vroegere tijden
o kinderen waren een noodzakelijk kwaad
o voor 7 jaar waren ze niet van belang, na 7 jaar werden ze beschouwd als volwassenen
o meisjes waren minder waard dan jongens
o hoge kindersterfte leidt tot een gebrek aan interesse en/of onverschilligheid leidt tot hogere
kindersterfte
1.1.2 een aanzet tot een kindbeeld
vanaf de 16de eeuw
o jongens uit de adellijke kring werden naar scholen gestuurd, later ook jongens uit de lagere
klassen en veel later meisjes
o 2 visies ontwikkelde zich:
Moralisten: kind is ‘slecht’ geboren de opvoeding moet het kind ‘goed’ maken
Romantici: kind is ‘inherent goed’ invloed van buitenaf kan het kind negatief beïnvloeden
o Verlichting staat voor toekomst, gelijkheid, almacht van de rede, vooruitgang
Mensen hebben zelf hun lot in handen en kunnen hun toekomst veranderen
Kinderen werden meer en meer een aparte groep met eigen kenmerken en gedragingen
Sociogenese: het op grond van maatschappelijke veranderingen apart gaan zien van
volwassenen en kinderen
Psychogenese: eigenschappen worden specifiek aan kinderen toegeschreven, worden op
een bepaald moment ontdekt en vanaf dan beschouwd als eigen aan kinderen en over
geaccentueerd in relatie met kinderen – wat vervolgens psychologische consequenties
heeft voor de kinderen
o Ontstaan van kindergeneeskunde (pediatrie, 1872)
o Kinderwetten
Verbod op kinderarbeid (1889)
Wet op de leerplicht (1914)
1.1.3 Het huidige kindbeeld
Het kind als krachtige en intelligente wezens, nieuwsgierig, ondernemend en onderzoekend met
eigen mogelijkheden. Ze zijn communicatief en sociaal ingesteld en willen zich uitdrukken. Kijken naar
1
, Jeugdbescherming met inleiding jeugdrecht
het ‘kunnen’. Afsluiten van volwassenheid. Fases van kinderen/ jongeren verschillen kwalitatief van
volwassenen.
Pedologie: leer van de straffen
Criminologie: leer van de misdrijven -> allebei ontstaan in de verlichting
1.2 Evolutie van de sociale controle
Vroeger was er geen onderscheid tussen volwassenen en kinderen wanneer het ging over straffen
enkel de pater familias, pretor konden uitzonderingen maken
1.2.1 Vroege tijden tot verlichting
Oud-Romeinse recht: wet der XII tafelen
-> uitzondering mbt onmondigen/ niet huwbaar
-> onderscheid opzettelijke en onopzettelijke daden
Klassieke tijdvak: onderscheid verduidelijken
-> oordeel des onderscheid cfr. Huidig strafrecht
-> geslachtsrijpheid / sluwheid (meisjes: 12j, jongens: 14j)
val Romeinse rijk (RR)
-> opnieuw via pater familias
-> elk volk/ stam eigen gewoontes
11de eeuw:
-> heropflakkering romeins recht = onderscheid van het kind
13de eeuw :
-> centralisatie
-> openbare orde
-> openbare rust: de staatsfunctie die regels oplegde, aanzet tot accusatoir berechten itt
inquisitoir. Aanstellen van rechters.
-accusatoir( rechten van dader respecteren) en inquisitoir (persoon gaat zelfstandig zonder
luisteren, oordeel vellen) systeem
1532 : (Constitutio Criminalis Carlinae)
-> l’usage de raison, dus andere bestraffing voor kinderen en volwassenen. Eerste wettelijke
verwijzing naar oordeel des onderscheid.
L’usage de raison: iemand die zijn rede gebruikt, is volwassen
1.2.2 De verlichting
Rede, toekomst, recht en ethiek staan centraal
Tegen wrede en barbaarse straffen van Ancien Regime (vb. vergeetput, hand afhakken)
Maakbaarheid van het leven (Darwin)
Lot in eigen handen
Uitbreiden en vergaren van kennis
Techniek veroveren door wetenschappelijke inzichten met als gevolg mechanisering en opstart van
fabrieken ( industriële revolutie)
Exacte en positieve feiten halen het van het gevoelsmatige denken
uitbuiting van arbeiders
kinderverwaarlozing (verbod op kinderarbeid: 1889)
opkomende socialisme
morele kruistocht met edelvrouwen (soep)
fancy fairs (liefdadigheidskermissen)
filantropische bewegingen buffer tegen socialisme
2
, Jeugdbescherming met inleiding jeugdrecht
1.3 tendensen vanaf de verlichting
1.3.1 de klassieke criminologische school
efficiënte, rechtvaardige, menselijke, rationele en onwillekeurige straffen
Rousseau, Voltaire, Montesquieu: ‘rechten van de mens’
5 axioma’s
o Wilsautonomie:
o Morele aansprakelijkheid
o Legaliteitsbeginsel
o Proportionaliteitsbeginsel
o Gelijkheidsbeginsel
Verschillende functies van een straf
o Vergelding
o Afschrikking
o Morele verbetering
1.3.2 Positivisme
Intentie van de dader centraal stellen, resocialisering
oorzaken van sociale problemen vinden = efficiënter kunnen ingrijpen
sociaal-Darwinisme: struggle for life en survival of the fittest
1.3.3 Crimineel-antropologische en crimineel-sociologische school
Criminaliteit is geen abstracte juridische constructie, maar wordt bepaald door
biologische/antropologische eigenschappen van de dader en de sociale omgeving
1.3.3.1 Crimineel antropologische school
Lombrosso deterministische beschrijving van delinquenten (ze zijn zo)
Frenologie & atavisme
1.3.3.2 Crimineel sociologische school
Lacassagne de maatschappij heeft de criminelen die ze verdient
Preventie & naar dader kijken vanuit verschillende visies= heel belangrijk
1.3.4 School van het sociaal verweer
Objectieve gevaar voor de maatschappij maatschappij beschermen tegen antisociale dader
statusdelicten & predelinquentie als preventiegedachte
2 Historisch overzicht van de jeugdbescherming in het
Belgische recht
2.1 Eerste kinderbeschermingswet - 15 mei 1912
Eerste wetsvoorstel
o Minister van justitie: Jules Le Jeune (10 augustus 1889), de Wet van voorwaardelijke
invrijheidstelling (1888)
Eerste kinderbeschermingswet
o Minister van justitie, graaf Carton de Wiart
o Bestaat uit 3 grote delen
Deel 1: ontzetting van ouderlijke macht (rechtbank van eerste aanleg)
Deel 2: de maatregelen tegenover minderjarige (kinderrechtbank)
Deel 3: misdrijven gepleegd door volwassen tegen minderjarige (strafrechtbank)
3
Inleiding rond het ontstaan van de
jeugdbescherming in belgië
Vroeger -> kind en volwassenen = 1 categorie
15 mei 1912 -> eerste wet op kinderbescherming (categoriaal beleid)
2 belangrijke processen die voor culturele veranderingen zorgen: socialisatie en sociale controle
onderscheid door: opkomst verschillende wetenschappen en verandering in tijdsgeest (verlichting)
1 Jeugdbescherming in België: het ontstaan van een
categoriaal beleid
1.1 Evolutie van de socialisatie
De verlichting met haar ideeën rond ‘toekomst’, ‘vooruitgang’ en ‘rijkdom voor morgen’ zorgde
ervoor dat men kinderen zag als een aparte categorie met aparte kenmerken (vb. nog-niet-positie)
1.1.1 Geen kindbeeld
in vroegere tijden
o kinderen waren een noodzakelijk kwaad
o voor 7 jaar waren ze niet van belang, na 7 jaar werden ze beschouwd als volwassenen
o meisjes waren minder waard dan jongens
o hoge kindersterfte leidt tot een gebrek aan interesse en/of onverschilligheid leidt tot hogere
kindersterfte
1.1.2 een aanzet tot een kindbeeld
vanaf de 16de eeuw
o jongens uit de adellijke kring werden naar scholen gestuurd, later ook jongens uit de lagere
klassen en veel later meisjes
o 2 visies ontwikkelde zich:
Moralisten: kind is ‘slecht’ geboren de opvoeding moet het kind ‘goed’ maken
Romantici: kind is ‘inherent goed’ invloed van buitenaf kan het kind negatief beïnvloeden
o Verlichting staat voor toekomst, gelijkheid, almacht van de rede, vooruitgang
Mensen hebben zelf hun lot in handen en kunnen hun toekomst veranderen
Kinderen werden meer en meer een aparte groep met eigen kenmerken en gedragingen
Sociogenese: het op grond van maatschappelijke veranderingen apart gaan zien van
volwassenen en kinderen
Psychogenese: eigenschappen worden specifiek aan kinderen toegeschreven, worden op
een bepaald moment ontdekt en vanaf dan beschouwd als eigen aan kinderen en over
geaccentueerd in relatie met kinderen – wat vervolgens psychologische consequenties
heeft voor de kinderen
o Ontstaan van kindergeneeskunde (pediatrie, 1872)
o Kinderwetten
Verbod op kinderarbeid (1889)
Wet op de leerplicht (1914)
1.1.3 Het huidige kindbeeld
Het kind als krachtige en intelligente wezens, nieuwsgierig, ondernemend en onderzoekend met
eigen mogelijkheden. Ze zijn communicatief en sociaal ingesteld en willen zich uitdrukken. Kijken naar
1
, Jeugdbescherming met inleiding jeugdrecht
het ‘kunnen’. Afsluiten van volwassenheid. Fases van kinderen/ jongeren verschillen kwalitatief van
volwassenen.
Pedologie: leer van de straffen
Criminologie: leer van de misdrijven -> allebei ontstaan in de verlichting
1.2 Evolutie van de sociale controle
Vroeger was er geen onderscheid tussen volwassenen en kinderen wanneer het ging over straffen
enkel de pater familias, pretor konden uitzonderingen maken
1.2.1 Vroege tijden tot verlichting
Oud-Romeinse recht: wet der XII tafelen
-> uitzondering mbt onmondigen/ niet huwbaar
-> onderscheid opzettelijke en onopzettelijke daden
Klassieke tijdvak: onderscheid verduidelijken
-> oordeel des onderscheid cfr. Huidig strafrecht
-> geslachtsrijpheid / sluwheid (meisjes: 12j, jongens: 14j)
val Romeinse rijk (RR)
-> opnieuw via pater familias
-> elk volk/ stam eigen gewoontes
11de eeuw:
-> heropflakkering romeins recht = onderscheid van het kind
13de eeuw :
-> centralisatie
-> openbare orde
-> openbare rust: de staatsfunctie die regels oplegde, aanzet tot accusatoir berechten itt
inquisitoir. Aanstellen van rechters.
-accusatoir( rechten van dader respecteren) en inquisitoir (persoon gaat zelfstandig zonder
luisteren, oordeel vellen) systeem
1532 : (Constitutio Criminalis Carlinae)
-> l’usage de raison, dus andere bestraffing voor kinderen en volwassenen. Eerste wettelijke
verwijzing naar oordeel des onderscheid.
L’usage de raison: iemand die zijn rede gebruikt, is volwassen
1.2.2 De verlichting
Rede, toekomst, recht en ethiek staan centraal
Tegen wrede en barbaarse straffen van Ancien Regime (vb. vergeetput, hand afhakken)
Maakbaarheid van het leven (Darwin)
Lot in eigen handen
Uitbreiden en vergaren van kennis
Techniek veroveren door wetenschappelijke inzichten met als gevolg mechanisering en opstart van
fabrieken ( industriële revolutie)
Exacte en positieve feiten halen het van het gevoelsmatige denken
uitbuiting van arbeiders
kinderverwaarlozing (verbod op kinderarbeid: 1889)
opkomende socialisme
morele kruistocht met edelvrouwen (soep)
fancy fairs (liefdadigheidskermissen)
filantropische bewegingen buffer tegen socialisme
2
, Jeugdbescherming met inleiding jeugdrecht
1.3 tendensen vanaf de verlichting
1.3.1 de klassieke criminologische school
efficiënte, rechtvaardige, menselijke, rationele en onwillekeurige straffen
Rousseau, Voltaire, Montesquieu: ‘rechten van de mens’
5 axioma’s
o Wilsautonomie:
o Morele aansprakelijkheid
o Legaliteitsbeginsel
o Proportionaliteitsbeginsel
o Gelijkheidsbeginsel
Verschillende functies van een straf
o Vergelding
o Afschrikking
o Morele verbetering
1.3.2 Positivisme
Intentie van de dader centraal stellen, resocialisering
oorzaken van sociale problemen vinden = efficiënter kunnen ingrijpen
sociaal-Darwinisme: struggle for life en survival of the fittest
1.3.3 Crimineel-antropologische en crimineel-sociologische school
Criminaliteit is geen abstracte juridische constructie, maar wordt bepaald door
biologische/antropologische eigenschappen van de dader en de sociale omgeving
1.3.3.1 Crimineel antropologische school
Lombrosso deterministische beschrijving van delinquenten (ze zijn zo)
Frenologie & atavisme
1.3.3.2 Crimineel sociologische school
Lacassagne de maatschappij heeft de criminelen die ze verdient
Preventie & naar dader kijken vanuit verschillende visies= heel belangrijk
1.3.4 School van het sociaal verweer
Objectieve gevaar voor de maatschappij maatschappij beschermen tegen antisociale dader
statusdelicten & predelinquentie als preventiegedachte
2 Historisch overzicht van de jeugdbescherming in het
Belgische recht
2.1 Eerste kinderbeschermingswet - 15 mei 1912
Eerste wetsvoorstel
o Minister van justitie: Jules Le Jeune (10 augustus 1889), de Wet van voorwaardelijke
invrijheidstelling (1888)
Eerste kinderbeschermingswet
o Minister van justitie, graaf Carton de Wiart
o Bestaat uit 3 grote delen
Deel 1: ontzetting van ouderlijke macht (rechtbank van eerste aanleg)
Deel 2: de maatregelen tegenover minderjarige (kinderrechtbank)
Deel 3: misdrijven gepleegd door volwassen tegen minderjarige (strafrechtbank)
3
