Samenvatting Neurologische Semiologie | Neurologie en Neurochirurgie | Prof. Dr. Wim Vandenberghe | KUL | 2026/2027

NEUROLOGISCHE SEMIOLOGIE
Anamnese + klinisch neurologisch onderzoek (KNO)  max 5-10 minuten

1. ANAMNESE

Neurologische diagnostiek  2 stappen

1) Probleem anatomisch lokaliseren
2) Pathogenetisch mechanisme verklaren (bv. vasculair, inflammatoir, intoxicatie, …)

Na anamnese: DD testen adhv KNO

Tijdsverloop = heel belangrijk in anamnese

 Zeer acuut = seconden-minuten
o Vasculair
o Epilepsie
o Migraine
 Subacuut ontstaan (dagen-weken) + spontaan traag verbeteren (relapsing-remitting)
o Inflammatoir + niet-infectieus
 Chronisch traag progressief zonder remissies
o Neurodegeneratieve ziekte
o Tumor

Familiale anamnese  genetische component bij veel neurologische ziektes!

Medicatie-anamnese  neurologische neveneffecten (sedatie, tremor, EPS, geheugen, …)

2. KLINISCH NEUROLOGISCH ONDERZOEK (KNO)

Typische volgorde + opbouw

 Bewusteloze patiënt: enkele minuten
 Bewuste patiënt met weinig verdenking op neurologisch probleem: 5-10 minuten
 Verdenking op neurologisch probleem: 30 minuten tot 1 uur
 Volgorde:
o Bewustzijn en mentale toestand
o Craniale zenuwen
o Motoriek
o Gevoeligheid
o Gang

,2.1 – BEWUSTZIJN EN MENTALE TOESTAND

Bewustzijn

Glasgow Coma Scale (GCS) = uniform instrument om bewustzijnsniveau te scoren

3 aspecten:

1) E-score = openen van ogen
 4 = spontaan
 3 = bij aanspreken
 2 = bij pijnprikkel (knokkels op sternum wrijven, handvat stemvork op nagel)
 1 = niet
2) M-score = motorische reactie
 6 = opdrachten normaal uitvoeren (tong uitsteken, vinger op neus, …)
 5 = pijnprikkel lokaliseren (bewegen richting pijnprikkel)
 4 = terugtrekken op pijnprikkel (bewegen weg van pijnprikkel)
 3 = abnormaal buigen op pijn
o Stereotype flexie armen
 2 = strekbewegingen op pijn
o Stereotype extensie armen
 1 = geen reactie
3) V-score = verbale reactie
 5 = heldere reactie
 4 = verwarde zinnen
 3 = inadequate woorden (geen zinnen)
 2 = enkel geluiden
 1 = geen geluid

,Aandacht

Voorwaartse digit span

 Reeks cijfers laten nazeggen
o Arts: aantal cijfers opzeggen met interval van 1 seconde
o Patiënt: onmiddellijk herhalen
 Reeks van 5 cijfers = normaal gezien perfect herhalen
o Indien niet  test herhalen met minder cijfers
o ‘de patiënt heeft een voorwaartse digit span van … cijfers’
 Weinig lokaliserende waarde
o Gestoorde aandacht = frequent
o Zowel diffuse, focale als gedrags- en stemmingsstoornissen
 Belangrijke aandachtsstoornis
o Geen verdere cognitieve testen uitvoeren

Oriëntatie in persoon, ruimte en tijd

Navragen aan patiënt: naam, datum en locatie

Geheugen

Kortetermijngeheugen

 = inprenting/recent geheugen/uitgestelde oproeping/delayed recall
 Patiënt 3 woorden laten onthouden
o Onmiddellijk laten herhalen + zeggen dat je ze na enkele minuten opnieuw zal
bevragen
o Na 3-5 minuten (na enkele andere opdrachten)  laten herhalen
 Inprentingsstoornis  dysfunctie limbische systeem (hippocampus)
o Typisch in mediale temporale
kwabben + mediaal diencephalon

Langetermijngeheugen

 Patiënt naar historische of verifieerbare
persoonlijke gebeurtenissen vragen
 ‘Wie was de vorige premier?’
 ‘Wanneer bent u getrouwd?’

Taal

Fatische taalstoornis (= hogere taalfunctiestoornis) <-> dysartrie (= articulatiestoornis)

Tijdens anamnese  luisteren naar spontane spraak patiënt

, Vermoeden fatische taalstoornis  verder onderzoeken:

 Begrip: gesproken opdrachten uitvoeren (‘steek uw tong uit’, ‘maak een vuist’)
 Benoemen: voorwerpen benoemen (pen, horloge, das, bril, …)
 Herhalen: gesproken zin herhalen
 Lezen: geschreven tekst voorlezen/geschreven opdracht uitvoeren
 Schrijven: zin laten opschrijven

Lateralisatie taalcentra

 90% bevolking = rechtshandig  links-dominant voor taal
 10% bevolking = linkshandig
o 50% = rechts-dominant
o 50% = links-dominant

Broca-afasie (= motorische afasie = expressieve afasie)

 Letsel motorisch spraakcentrum = gyrus
frontalis inferior (dominante hemisfeer)
o Pars triangularis
o Pars opercularis
 Spontane spraak = beperkt  niet-
vloeiende spraak
 Begrip = intact
 Benoemen = gestoord
 Herhalen = gestoord
 Patiënt = bewust van probleem!

Wernicke-afasie (= sensorische afasie = receptieve afasie)

 Letsel sensorisch spraakcentrum (dominante hemisfeer)
o Gyrus temporalis superior
(achterste deel)
o Lobulus parietalis inferior:
 Gyrus supramarginalis
 Gyrus angularis
 Spontane spraak = intact
o Vloeiend, soms logorreïsch (=
ononderbroken en snel praten)
o Grammaticaal in orde <->
inhoudelijk lege zinnen
o Parafasieën
 Semantisch: woorden vervangen door gelijkaardige woorden (bv. bus  taxi)
 Fonemisch: deel van woorden vervangen door gelijkaardige klank (bv. rot  rok)
 Begrip = gestoord