Inleiding
Tijdens het maken van de module Bevorderen van Zelfmanagement heeft de
verpleegkundige in opleiding (i.o.) zich verdiept in verschillende aspecten die bijdragen aan
de zelf- en samenredzaamheid van cliënten.
Zelf- en samenredzaamheid zijn belangrijke begrippen in de zorg van nu. Zelfredzaamheid
verwijst naar het vermogen van een cliënt om zelfstandig dagelijkse taken uit te voeren,
terwijl samenredzaamheid de samenwerking tussen de cliënt en zijn sociale netwerk
benadrukt. In dit verslag beschrijft de verpleegkunde i.o. de theorie achter beide begrippen
en de eigen visie hierop.
Voor de module heeft de verpleegkundige i.o. een familiegesprek gevoerd bij een cliënt. Het
familiegesprek is een methodiek die gebruikt wordt om de communicatie en samenwerking
tussen de cliënt en hun familie te verbeteren. In dit verslag wordt de theorie achter het
familiegesprek beschreven en een familiegesprek wordt geanalyseerd.
Op basis van het familiegesprek wordt er gezocht naar passende E-health-opties voor de
cliënt. Als laatste wordt er een adviesbrief geschreven aan de cliënt en zijn familie.
Om de casus te verhelderen zijn een ecogram (Bijlage 1) en de achtergrondinformatie van
de cliënt (Bijlage 2) opgenomen in de bijlage. In bijlage 3 is een ondertekende
plagiaatverklaring te vinden en ten slotte in bijlage 4 een reflectie.
, 1.Zelf- en samenredzaamheid
1.1 Begrippen zelf- en samenredzaamheid
Volgens Zorg voor Beter (2024) houdt zelfredzaamheid in: De mate waarin mensen zichzelf
kunnen redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning en
zorg. Door te werken aan zelfredzaamheid kan zorg of intensivering van zorg worden
voorkomen of uitgesteld.
Er wordt een verschil gemaakt tussen grote en kleine zelfredzaamheid. Grote
zelfredzaamheid gaat over de eigen regie hebben over ziekte en gezondheid. Kleine
zelfredzaamheid gaat over het uitvoeren van praktische handelingen om zelfstandig te
kunnen functioneren.
Zelfredzaamheid gaat naast het zelf kunnen uitvoeren van activiteiten ook over het
vermogen van mensen om zich te redden met behulp van vrienden, familie, buren en
vrijwilligers. Dit wordt samenredzaamheid genoemd.
Door enerzijds de vergrijzing en anderzijds zorgverleners die goedbedoeld taken uit handen
van de cliënt nemen, neemt de druk op de zorg toe. Hierdoor is zelf- en samenredzaamheid
een belangrijk actueel thema in de zorg.
1.2 Zelf- en samenredzaamheid op de praktijkleerplaats
Vanuit de visie van TSN heeft ieder mens recht op een zo lang mogelijk zelfstandig en
waardevol leven in de vertrouwde thuisomgeving. TSN past zelf- en samenredzaamheid toe
door allereerst de motivatie van de cliënt te versterken, om vervolgens de cliënt te leren zelf
dingen te doen en daarna de omgeving aan te passen, bijvoorbeeld door middel van
hulpmiddelen.
Het zelfredzaamheidsbeleid van TSN:
• Binnen TSN is Zelfredzaamheid een onderdeel van het zorgproces van de cliënt
(intake/evaluatie), waarbij instrument(en) ter beschikking worden gesteld die hierbij kunnen
ondersteunen.
• TSN vindt de ondersteuning en bewustwording van zorgverleners, cliënten en
mantelzorgers met betrekking tot zelfredzaamheid van belang en faciliteert door voorlichting,
scholing, tijd en middelen.
, • TSN zet zich in om ervaringen van cliënten en zorgverleners met betrekking tot
zelfredzaamheid in kaart te brengen en te monitoren .
TSN maakt daarnaast gebruik van een zelfredzaamheidstas met allerlei hulpmiddelen voor
de cliënt om uit te proberen om een zo zelfstandig mogelijk leven te leiden (TSN, z.d.).
1.3 Eigen visie op zelf- en samenredzaamheid
Ik vind zelf- en samenredzaamheid belangrijke begrippen. Ik geloof dat mensen die zo lang
mogelijk zelfredzaam zijn, meer waarde uit het leven kunnen halen en een hogere kwaliteit
van leven kunnen ervaren, ook op oudere leeftijd. Het begrip samenredzaamheid is voor mij
vrij nieuw, maar ik zie het belang van dit begrip in. Doordat de zorg overbelast is zullen de
netwerken van cliënten zo efficiënt mogelijk ingezet moeten worden om iedere cliënt de zorg
te geven die hij of zij verdient.
2.Het systeemgericht assessment
Voor het uitvoeren van het familiegesprek is het belangrijk het netwerk van de cliënt in beeld
te brengen. Dit kan door middel van een eco- of een genogram. Het ecogram is uitgewerkt in
bijlage 1. Door middel van het ecogram is er kennis over wie er bij het familiegesprek
aanwezig zou moeten zijn en hoe het sociale netwerk van de cliënt eruitziet.
Tijdens het maken van de module Bevorderen van Zelfmanagement heeft de
verpleegkundige in opleiding (i.o.) zich verdiept in verschillende aspecten die bijdragen aan
de zelf- en samenredzaamheid van cliënten.
Zelf- en samenredzaamheid zijn belangrijke begrippen in de zorg van nu. Zelfredzaamheid
verwijst naar het vermogen van een cliënt om zelfstandig dagelijkse taken uit te voeren,
terwijl samenredzaamheid de samenwerking tussen de cliënt en zijn sociale netwerk
benadrukt. In dit verslag beschrijft de verpleegkunde i.o. de theorie achter beide begrippen
en de eigen visie hierop.
Voor de module heeft de verpleegkundige i.o. een familiegesprek gevoerd bij een cliënt. Het
familiegesprek is een methodiek die gebruikt wordt om de communicatie en samenwerking
tussen de cliënt en hun familie te verbeteren. In dit verslag wordt de theorie achter het
familiegesprek beschreven en een familiegesprek wordt geanalyseerd.
Op basis van het familiegesprek wordt er gezocht naar passende E-health-opties voor de
cliënt. Als laatste wordt er een adviesbrief geschreven aan de cliënt en zijn familie.
Om de casus te verhelderen zijn een ecogram (Bijlage 1) en de achtergrondinformatie van
de cliënt (Bijlage 2) opgenomen in de bijlage. In bijlage 3 is een ondertekende
plagiaatverklaring te vinden en ten slotte in bijlage 4 een reflectie.
, 1.Zelf- en samenredzaamheid
1.1 Begrippen zelf- en samenredzaamheid
Volgens Zorg voor Beter (2024) houdt zelfredzaamheid in: De mate waarin mensen zichzelf
kunnen redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning en
zorg. Door te werken aan zelfredzaamheid kan zorg of intensivering van zorg worden
voorkomen of uitgesteld.
Er wordt een verschil gemaakt tussen grote en kleine zelfredzaamheid. Grote
zelfredzaamheid gaat over de eigen regie hebben over ziekte en gezondheid. Kleine
zelfredzaamheid gaat over het uitvoeren van praktische handelingen om zelfstandig te
kunnen functioneren.
Zelfredzaamheid gaat naast het zelf kunnen uitvoeren van activiteiten ook over het
vermogen van mensen om zich te redden met behulp van vrienden, familie, buren en
vrijwilligers. Dit wordt samenredzaamheid genoemd.
Door enerzijds de vergrijzing en anderzijds zorgverleners die goedbedoeld taken uit handen
van de cliënt nemen, neemt de druk op de zorg toe. Hierdoor is zelf- en samenredzaamheid
een belangrijk actueel thema in de zorg.
1.2 Zelf- en samenredzaamheid op de praktijkleerplaats
Vanuit de visie van TSN heeft ieder mens recht op een zo lang mogelijk zelfstandig en
waardevol leven in de vertrouwde thuisomgeving. TSN past zelf- en samenredzaamheid toe
door allereerst de motivatie van de cliënt te versterken, om vervolgens de cliënt te leren zelf
dingen te doen en daarna de omgeving aan te passen, bijvoorbeeld door middel van
hulpmiddelen.
Het zelfredzaamheidsbeleid van TSN:
• Binnen TSN is Zelfredzaamheid een onderdeel van het zorgproces van de cliënt
(intake/evaluatie), waarbij instrument(en) ter beschikking worden gesteld die hierbij kunnen
ondersteunen.
• TSN vindt de ondersteuning en bewustwording van zorgverleners, cliënten en
mantelzorgers met betrekking tot zelfredzaamheid van belang en faciliteert door voorlichting,
scholing, tijd en middelen.
, • TSN zet zich in om ervaringen van cliënten en zorgverleners met betrekking tot
zelfredzaamheid in kaart te brengen en te monitoren .
TSN maakt daarnaast gebruik van een zelfredzaamheidstas met allerlei hulpmiddelen voor
de cliënt om uit te proberen om een zo zelfstandig mogelijk leven te leiden (TSN, z.d.).
1.3 Eigen visie op zelf- en samenredzaamheid
Ik vind zelf- en samenredzaamheid belangrijke begrippen. Ik geloof dat mensen die zo lang
mogelijk zelfredzaam zijn, meer waarde uit het leven kunnen halen en een hogere kwaliteit
van leven kunnen ervaren, ook op oudere leeftijd. Het begrip samenredzaamheid is voor mij
vrij nieuw, maar ik zie het belang van dit begrip in. Doordat de zorg overbelast is zullen de
netwerken van cliënten zo efficiënt mogelijk ingezet moeten worden om iedere cliënt de zorg
te geven die hij of zij verdient.
2.Het systeemgericht assessment
Voor het uitvoeren van het familiegesprek is het belangrijk het netwerk van de cliënt in beeld
te brengen. Dit kan door middel van een eco- of een genogram. Het ecogram is uitgewerkt in
bijlage 1. Door middel van het ecogram is er kennis over wie er bij het familiegesprek
aanwezig zou moeten zijn en hoe het sociale netwerk van de cliënt eruitziet.
