2026
PB1612
Onderzoekspracticum:
kwalitatief onderzoek
OPEN UNIVERSITEIT
REBECCA VAN WINGERDEN
,Inhoudsopgave
SAMENVATTING: ONDERZOEKSPRACTICUM KWALITATIEF ONDERZOEK...........................................................3
1. INLEIDING EN FUNDAMENTEN VAN KWALITATIEF ONDERZOEK......................................................................3
1.1 Wat is kwalitatief onderzoek?....................................................................................................................3
1.2 Ontologie: wat is de werkelijkheid?...........................................................................................................4
1.3 Epistemologie: hoe vergaren we kennis?..................................................................................................4
1.4 Onderzoekstradities en paradigma's.........................................................................................................5
1.5 Participatieve en gebruikergestuurde benaderingen................................................................................5
2. HET IDENTIFICEREN EN ONTWIKKELEN VAN ONDERZOEKSONDERWERPEN EN VRAGEN...............................6
2.1 Het identificeren van het onderzoeksonderwerp......................................................................................6
2.2 Betrokkenheid van belanghebbenden.......................................................................................................6
2.3 Het ontwikkelen van onderzoeksvragen....................................................................................................7
2.4 Praktijkvoorbeeld: houdingen tegenover de straffening van seksuele misdrijven....................................7
2.5 Kwalitatief onderzoek en kwantificering...................................................................................................7
3. ONDERZOEKSONTWERP EN METHODOLOGISCHE KEUZES..............................................................................8
3.1 Typen onderzoek........................................................................................................................................8
3.2 Datacollectiemethoden.............................................................................................................................9
3.3 Strategische overwegingen bij het ontwerp..............................................................................................9
4. STEEKPROEVEN EN POPULATIES.......................................................................................................................9
4.1 Het belang van steekproefselectie.............................................................................................................9
4.2 Populatie versus steekproef.......................................................................................................................9
4.3 Waarschijnlijkheid versus niet-waarschijnlijkheid...................................................................................10
4.4 Doelgerichte steekproeftrekking (purposive sampling)..........................................................................10
5. ETHIEK EN INTEGRITEIT..................................................................................................................................11
5.1 Ethiek als doorlopend proces..................................................................................................................11
5.2 Kernprincipes...........................................................................................................................................11
5.3 Wat ethische commissies beoordelen.....................................................................................................11
5.4 Accidentele schendingen van vertrouwelijkheid.....................................................................................12
5.5 Achtergrond: NatCen Social Research.....................................................................................................12
6. METHODEN VOOR GEGEVENSVERZAMELING................................................................................................12
6.1 Overzicht van methoden.........................................................................................................................12
6.2 Diepte-interviews.....................................................................................................................................12
6.3 Focusgroepen...........................................................................................................................................13
6.4 Cognitieve interviews...............................................................................................................................13
6.5 Observatie en etnografie.........................................................................................................................13
6.6 Casussen en vignettes..............................................................................................................................13
6.7 Interviewtechnieken: probes en prompts...............................................................................................13
6.8 Cognitief interview: verbal probing en think-aloud.................................................................................14
6.9 Observatietechnieken..............................................................................................................................14
7. ANALYSE VAN KWALITATIEVE DATA................................................................................................................15
7.1 De uitdaging van kwalitatieve analyse.....................................................................................................15
7.2 De vijf stappen van datamanagement.....................................................................................................15
7.3 Het kwalitatieve analyseproces (The Analytic Journey)..........................................................................16
7.4 Indexeren versus coderen........................................................................................................................16
1
, 7.5 De drie niveaus van labels (volgens Gibbs)..............................................................................................17
7.6 Hoe organiseer je codes?.........................................................................................................................17
7.7 A priori versus inductieve codering.........................................................................................................17
7.8 Emic versus etic perspectief....................................................................................................................18
7.9 Het Framework-hulpmiddel.....................................................................................................................18
7.10 Van beschrijving naar interpretatie.......................................................................................................18
8. VALIDITEIT, KWALITEIT EN GENERALISATIE....................................................................................................19
8.1 Vormen van validiteit...............................................................................................................................19
8.2 Generalisatie in kwalitatief onderzoek....................................................................................................19
8.3 Betrouwbaarheid en rigoureusheid.........................................................................................................21
9. HET RAPPORTEREN VAN KWALITATIEF ONDERZOEK......................................................................................21
9.1 De aard van het rapportageproces..........................................................................................................21
9.2 Presenteren van resultaten......................................................................................................................21
10. OVERZICHT: DE ONDERZOEKSCYCLUS IN VOGELVLUCHT.............................................................................22
LEERDOELEN: ONDERZOEKSPRACTICUM KWALITATIEF ONDERZOEK..............................................................22
Leerdoel 1 — Verschillen en overeenkomsten tussen kwantitatief en kwalitatief onderzoek...........................22
Leerdoel 2 — Wanneer vraagt een onderzoeksvraag kwalitatief en wanneer kwantitatief onderzoek?..........23
Leerdoel 3 — Diepte-interviews afnemen en transcriberen...............................................................................24
Leerdoel 4 — Kwalitatieve data analyseren met Atlas.ti en rapporteren in een wetenschappelijk verslag......25
Leerdoel 5 — Vormen van observeren beschrijven, kiezen en toepassen..........................................................26
Leerdoel 6 — Cognitieve validiteit van een vragenlijst onderzoeken en verbeteren met cognitieve interviews
............................................................................................................................................................................28
KORTE TENTAMEN-SAMENVATTING............................................................................................................. 30
1. KENMERKEN VAN KWALITATIEF ONDERZOEK................................................................................................30
2. ONTOLOGIE EN EPISTEMOLOGIE....................................................................................................................30
3. TRADITIES EN METHODEN.............................................................................................................................31
4. ONDERZOEKSVRAGEN EN -DOELEN...............................................................................................................31
5. ETHIEK............................................................................................................................................................31
6. STEEKPROEVEN..............................................................................................................................................31
7. DIEPTE-INTERVIEWS.......................................................................................................................................32
8. COGNITIEVE INTERVIEWS...............................................................................................................................32
9. OBSERVATIE....................................................................................................................................................32
10. ANALYSE.......................................................................................................................................................32
11. RAPPORTAGE................................................................................................................................................33
SNELTRUCJES VOOR HET TENTAMEN.................................................................................................................33
OEFENTENTAMEN 1..................................................................................................................................... 34
ANTWOORDEN............................................................................................................................................ 42
2
, OEFENTENTAMEN 2..................................................................................................................................... 43
ANTWOORDEN............................................................................................................................................ 52
SAMENVATTING: ONDERZOEKSPRACTICUM
KWALITATIEF ONDERZOEK
1. INLEIDING EN FUNDAMENTEN VAN KWALITATIEF
ONDERZOEK
1.1 Wat is kwalitatief onderzoek?
Kwalitatief onderzoek is een vorm van sociaalwetenschappelijk onderzoek waarbij de onderzoeker de
sociale wereld "van binnenuit" onderzoekt. Het doel is een diepgaand en geïnterpreteerd begrip van de
sociale wereld van deelnemers, in tegenstelling tot de cijfermatige en generaliserende aanpak van
kwantitatief onderzoek.
Kwalitatief onderzoek stelt de vragen "wat", "waarom" en "hoe" centraal, in plaats van "hoeveel". Een
belangrijk verschil met kwantitatief onderzoek is dat hypothesen vaak uit de data worden gegenereerd
(inductief), in plaats van vooraf te worden opgesteld (deductief).
Kenmerk Beschrijving
Doelstellingen Diepgaand, geïnterpreteerd begrip van de sociale wereld van deelnemers
3
, Kenmerk Beschrijving
Methoden Niet-gestandaardiseerde, aanpasbare methoden die gevoelig zijn voor de sociale context
Data Gedetailleerde, rijke en complexe gegevens (vaak woorden of beelden)
Analyse Analyse die complexiteit respecteert en rekening houdt met de uniciteit van gevallen
Reflexiviteit De rol en het perspectief van de onderzoeker in het proces worden erkend
1.2 Ontologie: wat is de werkelijkheid?
Ontologie stelt de vraag: wat is de aard van de sociale wereld en wat valt erover te weten?
Stroming Kernbegrip Wat houdt het in?
De wereld is precies zoals we hem waarnemen; er is geen
Naïef realisme "What you see is what you get" verschil tussen de wereld en onze interpretatie.
Er bestaat een externe realiteit, maar we kunnen deze alleen
Subtiel realisme Interpretatie van realiteit kennen via de menselijke geest en sociale constructies.
Alleen materiële of fysieke kenmerken (zoals economische
Materialisme Fysieke focus relaties) vormen de werkelijke realiteit.
De realiteit is fundamenteel afhankelijk van de menselijke
Idealisme Geest-afhankelijk geest; zonder onze gedachten bestaat er geen realiteit.
Er is geen gedeelde sociale realiteit, alleen een reeks
Relativisme Geen gedeelde waarheid verschillende individuele constructies.
1.3 Epistemologie: hoe vergaren we kennis?
Epistemologie gaat over de vraag: hoe kunnen we kennis vergaren over de wereld?
Principe Definitie Kernkenmerk
Waarheid is de mate waarin een uitspraak overeenkomt met de Match tussen uitspraak en
Correspondentietheorie objectieve, externe realiteit. werkelijkheid.
Waarheid wordt bepaald door overeenstemming: als verschillende
Coherentietheorie verslagen elkaar bevestigen, beschouwen we het als "waar". Consensus.
Een interpretatie is waar als deze leidt tot acties die het gewenste of
Pragmatische theorie voorspelde resultaat opleveren. Nut en resultaat.
Kennis is voorlopig en
De erkenning dat de realiteit zo complex is dat onze uitspraken feilbaar (denk aan Karl
Fallibilisme waarschijnlijk nooit 100% "waar" zijn. Popper, post-positivist).
De overtuiging dat kennis altijd wordt beïnvloed door de waarden en Geen enkel onderzoek is
Waarde-gemedieerd biases van de onderzoeker. volledig waardevrij.
De drie redeneervormen:
Vorm Richting Kern
Patronen en theorieën worden afgeleid uit observaties (van
Inductie Bottom-up data naar theorie).
Hypothesen worden vanuit een theorie getoetst aan de
Deductie Top-down realiteit (van theorie naar data).
Abductie Technische verklaring Een technische verklaring afleiden uit de alledaagse taal van
4
, Vorm Richting Kern
deelnemers (van lay accounts naar technische concepten).
1.4 Onderzoekstradities en paradigma's
Het paradigma bepaalt hoe een onderzoeker naar deelnemers kijkt en hoe een steekproef wordt gekozen.
Stroming Kernbegrip Wat houdt het in?
Gebruikt methoden uit de natuurwetenschappen; streeft naar
Positivisme Objectieve wetten waardevrije, objectieve kennis en universele wetten (inductie).
Erkent dat de onderzoeker invloed heeft; streeft naar objectiviteit via
Post-positivisme Kritische benadering triangulatie en het testen van hypothesen (deductie).
Gericht op het begrijpen van de subjectieve betekenis die mensen aan
Interpretivisme Verstehen hun ervaringen geven.
Kennis wordt niet "gevonden", maar door mensen samen "gemaakt"
Constructivisme Sociale constructie (geconstrueerd).
Aanvullende paradigma's:
Postmodernisme: er zijn geen vaste, overkoepelende betekenissen, omdat alle betekenissen het
product zijn van tijd en plaats.
Kritische theorie: richt zich op empowerment van mensen om sociale omstandigheden te
overwinnen die hen beperken. Leidt vaak tot onderzoek naar ras, klasse, gender, handicap of
seksuele geaardheid.
Pragmatisme: de methode en steekproef worden bepaald door de specifieke onderzoeksvraag,
niet door strikte theoretische dogma's.
Methodologische tradities:
Traditie Oorsprong Doelstelling
Sociologie, De sociale wereld begrijpen door volledige
Etnografie Antropologie onderdompeling in een gemeenschap
Filosofie, De concepten of ideeën begrijpen die mensen
Fenomenologie Sociologie gebruiken om hun wereld betekenis te geven
Symbolisch Sociologie, Gedrag en sociale rollen verkennen om te begrijpen hoe
interactionisme Sociale Psychologie mensen op hun omgeving reageren
"Ontstane" theorieën ontwikkelen door analyse van
Grounded theory Sociologie data uit de praktijk
Sociologie, Analyseren wat een verhaal onthult over de persoon en
Narratieve analyse Sociale Geschiedenis hun wereld
1.5 Participatieve en gebruikergestuurde benaderingen
In de moderne praktijk, vooral in toegepast onderzoek, is er een verschuiving naar meer betrokkenheid
van de populatie:
5
PB1612
Onderzoekspracticum:
kwalitatief onderzoek
OPEN UNIVERSITEIT
REBECCA VAN WINGERDEN
,Inhoudsopgave
SAMENVATTING: ONDERZOEKSPRACTICUM KWALITATIEF ONDERZOEK...........................................................3
1. INLEIDING EN FUNDAMENTEN VAN KWALITATIEF ONDERZOEK......................................................................3
1.1 Wat is kwalitatief onderzoek?....................................................................................................................3
1.2 Ontologie: wat is de werkelijkheid?...........................................................................................................4
1.3 Epistemologie: hoe vergaren we kennis?..................................................................................................4
1.4 Onderzoekstradities en paradigma's.........................................................................................................5
1.5 Participatieve en gebruikergestuurde benaderingen................................................................................5
2. HET IDENTIFICEREN EN ONTWIKKELEN VAN ONDERZOEKSONDERWERPEN EN VRAGEN...............................6
2.1 Het identificeren van het onderzoeksonderwerp......................................................................................6
2.2 Betrokkenheid van belanghebbenden.......................................................................................................6
2.3 Het ontwikkelen van onderzoeksvragen....................................................................................................7
2.4 Praktijkvoorbeeld: houdingen tegenover de straffening van seksuele misdrijven....................................7
2.5 Kwalitatief onderzoek en kwantificering...................................................................................................7
3. ONDERZOEKSONTWERP EN METHODOLOGISCHE KEUZES..............................................................................8
3.1 Typen onderzoek........................................................................................................................................8
3.2 Datacollectiemethoden.............................................................................................................................9
3.3 Strategische overwegingen bij het ontwerp..............................................................................................9
4. STEEKPROEVEN EN POPULATIES.......................................................................................................................9
4.1 Het belang van steekproefselectie.............................................................................................................9
4.2 Populatie versus steekproef.......................................................................................................................9
4.3 Waarschijnlijkheid versus niet-waarschijnlijkheid...................................................................................10
4.4 Doelgerichte steekproeftrekking (purposive sampling)..........................................................................10
5. ETHIEK EN INTEGRITEIT..................................................................................................................................11
5.1 Ethiek als doorlopend proces..................................................................................................................11
5.2 Kernprincipes...........................................................................................................................................11
5.3 Wat ethische commissies beoordelen.....................................................................................................11
5.4 Accidentele schendingen van vertrouwelijkheid.....................................................................................12
5.5 Achtergrond: NatCen Social Research.....................................................................................................12
6. METHODEN VOOR GEGEVENSVERZAMELING................................................................................................12
6.1 Overzicht van methoden.........................................................................................................................12
6.2 Diepte-interviews.....................................................................................................................................12
6.3 Focusgroepen...........................................................................................................................................13
6.4 Cognitieve interviews...............................................................................................................................13
6.5 Observatie en etnografie.........................................................................................................................13
6.6 Casussen en vignettes..............................................................................................................................13
6.7 Interviewtechnieken: probes en prompts...............................................................................................13
6.8 Cognitief interview: verbal probing en think-aloud.................................................................................14
6.9 Observatietechnieken..............................................................................................................................14
7. ANALYSE VAN KWALITATIEVE DATA................................................................................................................15
7.1 De uitdaging van kwalitatieve analyse.....................................................................................................15
7.2 De vijf stappen van datamanagement.....................................................................................................15
7.3 Het kwalitatieve analyseproces (The Analytic Journey)..........................................................................16
7.4 Indexeren versus coderen........................................................................................................................16
1
, 7.5 De drie niveaus van labels (volgens Gibbs)..............................................................................................17
7.6 Hoe organiseer je codes?.........................................................................................................................17
7.7 A priori versus inductieve codering.........................................................................................................17
7.8 Emic versus etic perspectief....................................................................................................................18
7.9 Het Framework-hulpmiddel.....................................................................................................................18
7.10 Van beschrijving naar interpretatie.......................................................................................................18
8. VALIDITEIT, KWALITEIT EN GENERALISATIE....................................................................................................19
8.1 Vormen van validiteit...............................................................................................................................19
8.2 Generalisatie in kwalitatief onderzoek....................................................................................................19
8.3 Betrouwbaarheid en rigoureusheid.........................................................................................................21
9. HET RAPPORTEREN VAN KWALITATIEF ONDERZOEK......................................................................................21
9.1 De aard van het rapportageproces..........................................................................................................21
9.2 Presenteren van resultaten......................................................................................................................21
10. OVERZICHT: DE ONDERZOEKSCYCLUS IN VOGELVLUCHT.............................................................................22
LEERDOELEN: ONDERZOEKSPRACTICUM KWALITATIEF ONDERZOEK..............................................................22
Leerdoel 1 — Verschillen en overeenkomsten tussen kwantitatief en kwalitatief onderzoek...........................22
Leerdoel 2 — Wanneer vraagt een onderzoeksvraag kwalitatief en wanneer kwantitatief onderzoek?..........23
Leerdoel 3 — Diepte-interviews afnemen en transcriberen...............................................................................24
Leerdoel 4 — Kwalitatieve data analyseren met Atlas.ti en rapporteren in een wetenschappelijk verslag......25
Leerdoel 5 — Vormen van observeren beschrijven, kiezen en toepassen..........................................................26
Leerdoel 6 — Cognitieve validiteit van een vragenlijst onderzoeken en verbeteren met cognitieve interviews
............................................................................................................................................................................28
KORTE TENTAMEN-SAMENVATTING............................................................................................................. 30
1. KENMERKEN VAN KWALITATIEF ONDERZOEK................................................................................................30
2. ONTOLOGIE EN EPISTEMOLOGIE....................................................................................................................30
3. TRADITIES EN METHODEN.............................................................................................................................31
4. ONDERZOEKSVRAGEN EN -DOELEN...............................................................................................................31
5. ETHIEK............................................................................................................................................................31
6. STEEKPROEVEN..............................................................................................................................................31
7. DIEPTE-INTERVIEWS.......................................................................................................................................32
8. COGNITIEVE INTERVIEWS...............................................................................................................................32
9. OBSERVATIE....................................................................................................................................................32
10. ANALYSE.......................................................................................................................................................32
11. RAPPORTAGE................................................................................................................................................33
SNELTRUCJES VOOR HET TENTAMEN.................................................................................................................33
OEFENTENTAMEN 1..................................................................................................................................... 34
ANTWOORDEN............................................................................................................................................ 42
2
, OEFENTENTAMEN 2..................................................................................................................................... 43
ANTWOORDEN............................................................................................................................................ 52
SAMENVATTING: ONDERZOEKSPRACTICUM
KWALITATIEF ONDERZOEK
1. INLEIDING EN FUNDAMENTEN VAN KWALITATIEF
ONDERZOEK
1.1 Wat is kwalitatief onderzoek?
Kwalitatief onderzoek is een vorm van sociaalwetenschappelijk onderzoek waarbij de onderzoeker de
sociale wereld "van binnenuit" onderzoekt. Het doel is een diepgaand en geïnterpreteerd begrip van de
sociale wereld van deelnemers, in tegenstelling tot de cijfermatige en generaliserende aanpak van
kwantitatief onderzoek.
Kwalitatief onderzoek stelt de vragen "wat", "waarom" en "hoe" centraal, in plaats van "hoeveel". Een
belangrijk verschil met kwantitatief onderzoek is dat hypothesen vaak uit de data worden gegenereerd
(inductief), in plaats van vooraf te worden opgesteld (deductief).
Kenmerk Beschrijving
Doelstellingen Diepgaand, geïnterpreteerd begrip van de sociale wereld van deelnemers
3
, Kenmerk Beschrijving
Methoden Niet-gestandaardiseerde, aanpasbare methoden die gevoelig zijn voor de sociale context
Data Gedetailleerde, rijke en complexe gegevens (vaak woorden of beelden)
Analyse Analyse die complexiteit respecteert en rekening houdt met de uniciteit van gevallen
Reflexiviteit De rol en het perspectief van de onderzoeker in het proces worden erkend
1.2 Ontologie: wat is de werkelijkheid?
Ontologie stelt de vraag: wat is de aard van de sociale wereld en wat valt erover te weten?
Stroming Kernbegrip Wat houdt het in?
De wereld is precies zoals we hem waarnemen; er is geen
Naïef realisme "What you see is what you get" verschil tussen de wereld en onze interpretatie.
Er bestaat een externe realiteit, maar we kunnen deze alleen
Subtiel realisme Interpretatie van realiteit kennen via de menselijke geest en sociale constructies.
Alleen materiële of fysieke kenmerken (zoals economische
Materialisme Fysieke focus relaties) vormen de werkelijke realiteit.
De realiteit is fundamenteel afhankelijk van de menselijke
Idealisme Geest-afhankelijk geest; zonder onze gedachten bestaat er geen realiteit.
Er is geen gedeelde sociale realiteit, alleen een reeks
Relativisme Geen gedeelde waarheid verschillende individuele constructies.
1.3 Epistemologie: hoe vergaren we kennis?
Epistemologie gaat over de vraag: hoe kunnen we kennis vergaren over de wereld?
Principe Definitie Kernkenmerk
Waarheid is de mate waarin een uitspraak overeenkomt met de Match tussen uitspraak en
Correspondentietheorie objectieve, externe realiteit. werkelijkheid.
Waarheid wordt bepaald door overeenstemming: als verschillende
Coherentietheorie verslagen elkaar bevestigen, beschouwen we het als "waar". Consensus.
Een interpretatie is waar als deze leidt tot acties die het gewenste of
Pragmatische theorie voorspelde resultaat opleveren. Nut en resultaat.
Kennis is voorlopig en
De erkenning dat de realiteit zo complex is dat onze uitspraken feilbaar (denk aan Karl
Fallibilisme waarschijnlijk nooit 100% "waar" zijn. Popper, post-positivist).
De overtuiging dat kennis altijd wordt beïnvloed door de waarden en Geen enkel onderzoek is
Waarde-gemedieerd biases van de onderzoeker. volledig waardevrij.
De drie redeneervormen:
Vorm Richting Kern
Patronen en theorieën worden afgeleid uit observaties (van
Inductie Bottom-up data naar theorie).
Hypothesen worden vanuit een theorie getoetst aan de
Deductie Top-down realiteit (van theorie naar data).
Abductie Technische verklaring Een technische verklaring afleiden uit de alledaagse taal van
4
, Vorm Richting Kern
deelnemers (van lay accounts naar technische concepten).
1.4 Onderzoekstradities en paradigma's
Het paradigma bepaalt hoe een onderzoeker naar deelnemers kijkt en hoe een steekproef wordt gekozen.
Stroming Kernbegrip Wat houdt het in?
Gebruikt methoden uit de natuurwetenschappen; streeft naar
Positivisme Objectieve wetten waardevrije, objectieve kennis en universele wetten (inductie).
Erkent dat de onderzoeker invloed heeft; streeft naar objectiviteit via
Post-positivisme Kritische benadering triangulatie en het testen van hypothesen (deductie).
Gericht op het begrijpen van de subjectieve betekenis die mensen aan
Interpretivisme Verstehen hun ervaringen geven.
Kennis wordt niet "gevonden", maar door mensen samen "gemaakt"
Constructivisme Sociale constructie (geconstrueerd).
Aanvullende paradigma's:
Postmodernisme: er zijn geen vaste, overkoepelende betekenissen, omdat alle betekenissen het
product zijn van tijd en plaats.
Kritische theorie: richt zich op empowerment van mensen om sociale omstandigheden te
overwinnen die hen beperken. Leidt vaak tot onderzoek naar ras, klasse, gender, handicap of
seksuele geaardheid.
Pragmatisme: de methode en steekproef worden bepaald door de specifieke onderzoeksvraag,
niet door strikte theoretische dogma's.
Methodologische tradities:
Traditie Oorsprong Doelstelling
Sociologie, De sociale wereld begrijpen door volledige
Etnografie Antropologie onderdompeling in een gemeenschap
Filosofie, De concepten of ideeën begrijpen die mensen
Fenomenologie Sociologie gebruiken om hun wereld betekenis te geven
Symbolisch Sociologie, Gedrag en sociale rollen verkennen om te begrijpen hoe
interactionisme Sociale Psychologie mensen op hun omgeving reageren
"Ontstane" theorieën ontwikkelen door analyse van
Grounded theory Sociologie data uit de praktijk
Sociologie, Analyseren wat een verhaal onthult over de persoon en
Narratieve analyse Sociale Geschiedenis hun wereld
1.5 Participatieve en gebruikergestuurde benaderingen
In de moderne praktijk, vooral in toegepast onderzoek, is er een verschuiving naar meer betrokkenheid
van de populatie:
5
