Hoorcollege 7 – penologie: bestraffen van criminaliteit
Waarom bestraffen we criminaliteit?
Formele en informele sancties
Informele sancties
- Meestal niet wettelijk strafbaar gesteld gedag (geen legaliteitsbeginsel)
- Gaat in beperkte mate in tegen fundamentele rechten en vrijheden
- Door scholen/ouders etc. --> negatieve reactie vanuit omgeving
Formele sancties
- Wettelijk strafbaar gesteld gedrag (legaliteitsbeginsel)
- Gaat in tegen fundamentele rechten en vrijheden
- Door overheid of rechtspraak
Penologie
De leer van het straffen
Beschrijven: hoe straffen we?
Verklaren: waarom straffen we?
Voorspellen: wat zijn de effecten van straffen?
Historie van straffen
- Iedere stroming binnen de criminologie denkt anders over het nut van straffen (net als bij
preventie)
Klassieke school: afschrikking
Positivistische criminologie: beveiliging
Kritische criminologie: herstel ipv straf
- Telkens ander strafdoel belangrijk
Strafdoelen
1. Vergelding
Daad en schuld worden vereffend (hersteld) door leedtoevoeging
Diepgevoelde behoefte van mensen (vergeldingsbehoefte) – veel mensen vinden het
vanzelfsprekend dat iemand die iets ernstigs heeft gedaan daarvoor gestraft moet
worden
Kanalisering wraak, herstel rechtsorde (ipv dat slachtoffer zelf wraak neemt, neemt
de overheid de bestraffing over)
Herstel rechtsorde
> Hoe meer informatie aanwezig is over de zaak (wie dader is, wie slachtoffer, wat
er is gebeurd) hoe lager de straf is. Als men alleen een krantenbericht leest zal
men hoger straffen, dan wanneer hij het hele dossier leest.
Wordt vaak gezegd “rechters straffen te licht”
Meer dossierinformatie tempert behoefte tot streng straffen
2. Normstelling en normbevestiging
Normen bevestigd door strafbaar gedrag te straffen – overheid maakt duidelijk welk
gedrag wel en niet acceptabel is
3. Generale preventie
Afschrikken van de gehele maatschappij
Kosten duidelijk maken
Waarom bestraffen we criminaliteit?
Formele en informele sancties
Informele sancties
- Meestal niet wettelijk strafbaar gesteld gedag (geen legaliteitsbeginsel)
- Gaat in beperkte mate in tegen fundamentele rechten en vrijheden
- Door scholen/ouders etc. --> negatieve reactie vanuit omgeving
Formele sancties
- Wettelijk strafbaar gesteld gedrag (legaliteitsbeginsel)
- Gaat in tegen fundamentele rechten en vrijheden
- Door overheid of rechtspraak
Penologie
De leer van het straffen
Beschrijven: hoe straffen we?
Verklaren: waarom straffen we?
Voorspellen: wat zijn de effecten van straffen?
Historie van straffen
- Iedere stroming binnen de criminologie denkt anders over het nut van straffen (net als bij
preventie)
Klassieke school: afschrikking
Positivistische criminologie: beveiliging
Kritische criminologie: herstel ipv straf
- Telkens ander strafdoel belangrijk
Strafdoelen
1. Vergelding
Daad en schuld worden vereffend (hersteld) door leedtoevoeging
Diepgevoelde behoefte van mensen (vergeldingsbehoefte) – veel mensen vinden het
vanzelfsprekend dat iemand die iets ernstigs heeft gedaan daarvoor gestraft moet
worden
Kanalisering wraak, herstel rechtsorde (ipv dat slachtoffer zelf wraak neemt, neemt
de overheid de bestraffing over)
Herstel rechtsorde
> Hoe meer informatie aanwezig is over de zaak (wie dader is, wie slachtoffer, wat
er is gebeurd) hoe lager de straf is. Als men alleen een krantenbericht leest zal
men hoger straffen, dan wanneer hij het hele dossier leest.
Wordt vaak gezegd “rechters straffen te licht”
Meer dossierinformatie tempert behoefte tot streng straffen
2. Normstelling en normbevestiging
Normen bevestigd door strafbaar gedrag te straffen – overheid maakt duidelijk welk
gedrag wel en niet acceptabel is
3. Generale preventie
Afschrikken van de gehele maatschappij
Kosten duidelijk maken
