Samenvatting Comorbiditeit | Pathologie en comorbiditeit | Hogeschool Gent | 2025/2026

OLOD Pathologie en comorbiditeit – Comorbiditeit

ONTWIKKELINGS- EN
GEDRAGSSTOORNISSEN
ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN – DSM-5

 Een neurobiologische stoornis die in de (vroege) ontwikkeling tot uiting komt, die gekenmerkt
wordt door ontwikkelingsachterstanden op een of meerdere functiedomeinen en die
levenslang beperkingen veroorzaakt in het persoonlijke, sociale, schoolse of beroepsmatig
functioneren.
 Neurobiologische stoornis
 = stoornis met atypische hersenontwikkeling = aangeboren stoornis
 Genetische aanleg, prenatale omgevingsfactoren, perinatale factoren,…
 Vroege ontwikkeling tot uiting
 = symptomen zijn meestal al zichtbaar op kinderleeftijd
 De mate kan beïnvloed worden door omgevings- en/of kindfactoren
 Ontwikkelingsachterstanden
 Meerdere ontwikkelingsdomeinen = problemen met cognitie, sensomotoriek, taal en
communicatie en sociaal-emotioneel functioneren
 Levenslange beperkingen
 = belemmeringen aan participatie aan dagelijks maatschappelijk leven – op verschillende
terreinen
 Alle mogelijke interventies kunnen de stoornis niet laten verdwijnen
 Men kan een aantal copingsmechanismen aanleren

 Neurobiologische stoornis impliceert = gaat niet over psychisch/ psychiatrische stoornis die op
latere leeftijd kan ontstaan of oorzaak van stress of andere omgevingsfactoren


 Verstandelijke beperkingen  Aandachtsdeficiëntie- en/of
 Communicatiestoornissen  studenten logo hyperactiviteitsstoornis
 Autismespectrumstoornissen  Specifieke leerstoornissen  studenten logo
 Motorische ontwikkelingsstoornissen (DCD)


GEDRAGSSTOORNISSEN

 Oppositioneel-opstandige stoornis  Normoverschrijdend-gedragsstoornis


RISICO- EN PROTECTIEVE FACTOREN VOOR ONTWIKKELINGSSTOORNIS

RISICOFACTOREN
PROTECTIEVE FACTOREN
 Ontstaan
 Prenataal biologisch  Ontstaan
 Prenatale omgevingsfactoren  Prenataal biologisch
 Perinatale factoren  Prenatale omgevingsfactoren
 Functioneren  Perinatale factoren
 Postnatale factoren  Functioneren
 Kindfactoren  Postnatale factoren
 Omgevingsfactoren  Kindfactoren
 Aanwezige aanleg versterken  Omgevingsfactoren
 Aanwezige aanleg afzwakken


1
Ella Van Reusel – PBA-LA MT1

, OLOD Pathologie en comorbiditeit – Comorbiditeit




VERKLARINGSMODELLEN – HET BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL

= wisselwerking tussen biologische, psychologische en sociale factoren

 ICF-model = soort biopsychosociaal model

BIO-ECOLOGISCHE SYSTEEMMODEL VAN BRONFERBRENNER = in
ontwikkelingspycho(patho)logie

 Benadrukt het belang van het begrijpen van de verschillende omgevings- en sociale factoren die de
ontwikkeling van een individu beïnvloeden, evenals de interacties tussen deze factoren.
 In het model staat de persoon met zijn eigen persoonlijke kenmerken in het centrum.
 Vergelijken met een ui en al de schillen  Hoe verder van het individu – hoe minder het individu
controle heeft op de invloed van die omgeving
 Het individu = kern van de ui
 Geslacht, leeftijd, gezondheid etc…
 Microsysteem – relaties in microsysteem zijn wederkerig
 Mesosysteem – relaties uit elementen van microsysteem
 (bv. ouders en school van individu/ ouders en vrienden van individu)
 Exosysteem – directe invloed op ontwikkeling individu maar individu heeft hier geen
invloed op
 (bv. ouders scheiden)
 Macrosysteem – maatschappij en cultuur van opvoeding
 (bv. westers = unieke individu)
 Tijdsysteem/ chronosysteem
 Invloed van geschiedenis op leven nu (bv. uitvinding van het internet/ WOII)
 Moment waarop bepaalde gebeurtenissen plaatsvinden (scheiding ouders als 2 of
15jarige)




2
Ella Van Reusel – PBA-LA MT1