OLOD - ontwikkelingsverloop en -domeinen - Ontwikkelingspsychologie
ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE:
INLEIDING
→ sociale ontw. = interacties
→ persoonlijke ontw. = stabiel → ervaringen
ontwikkelen:
- verandering = bv. vrienden
- blijft gelijk = bv. persoonlijkheid
ONTSTAAN (CHRONOLOGIE KENNEN, JAARTALLEN NIET)
• baby biografieën: observatie van baby’s
→ leeftijd waarop ze kunnen praten, kruipen, stappen,..
• BINET:
= intelligentietheorie (genetisch?, discussie)
→ geoperationeert = bruikbaar voor maatschappij
→ IQ-test = redeneervermogen + inschatting van intelligentie
• STANLEY:
→ ook andere functioneren bestudeert (gedrag, denken, vriendschap)
→ tussen leeftijd van 3 - 13 jaar
• JEAN PIAGET:
= bestudeerde het verwerken, ontvangen en redeneren van informatie
• theorieën:
→ voorspellende waarde
→ gebaseerd op waarschijnlijkheden
→ theorie loze observatie
Ella Van Reusel - PBA-LA 1
, OLOD - ontwikkelingsverloop en -domeinen - Ontwikkelingspsychologie
ACTUELE THEMA’S
1 GEDRAG WORDT DOOR VEEL FACTOREN AANGEPAST:
bv. definitie van Autisme verandert heel veel doorheen de eeuwen
→ komt door de andere visie die we nu ivm toen hebben
2 PSYCHOLOGIE:
= moeilijke wetenschap om te bewijzen → je moet kritisch zijn
(bv. representativiteit; studenten psychologie voeren experimenten uit)
= verklaart het gedrag op een wetenschappelijke manier (bv. via statistiek)
→ waarschijnlijkheden - er is veel kennis maar geen zekerheid
3 MODE FENOMENEN:
- Wetenschappers maken de zaken mooier dan ze zijn
→ leven ook in deze maatschappij
bv. via lezingen geld verdienen
- Bij een verschil binnen een onderzoek wordt dit vaker gepubliceerd dan zonder verschil
→ er is veel onderzoek dat niet gepubliceerd wordt
4 CONTINUE/ DISCONTINUE PROCES:
→ vroeger dacht men dat ontwikkeling een discontinue proces was
- Kritieke/ gevoelige periode in ontwikkeling
→ er is meer aandacht voor omgeving en kind
→ gedachte van ontwikkeling is geëvolueerd
1 via interactie met de buitenwereld
2 via een plan
→ ontwikkeling is combi van beide
bv. hoe langer je naar school gaat - hoe intelligenter
bv. ontwikkelen vd hersenen speelt ook een rol
→ Plasticiteit - meer flexibel
bv. vroeger dacht men dat wnr bij bepaalde leeftijd een doel niet gehaald → omzeep
Ella Van Reusel - PBA-LA 2
, OLOD - ontwikkelingsverloop en -domeinen - Ontwikkelingspsychologie
5 NATURE - NURTURE:
bv. intelligentie/ leerachterstand
→ mensen willen alles in een hokje steken - nature/ nurture
→ blijft een twijfel → omgeving speelt ook een rol
→ bv. bepaald hoe we kijken wie in hoger slaagt
Bell curve → intelligentie is aangeboren
Stephan → intelligentie komt door je omgeving grotendeels
→ bv. 20% nature, 80% nurture bij schoolprestatie
→ voor de populatie = ecologische fout
6 MEDICALISERING TIJDENS DE KINDERTIJD:
= label plakken, diagnose
→ normen van ontwikkeling (normaal - abnormaal)
→ klok curve/ bell curve
→ abnormaal = niet perse slecht
bv. laag IQ = probleem
hoog IQ = geen probleem, goed
→ mensen goed ongeluk geven
= vaardigheid, anders geen idee wat geluk is
MODELLEN – THEORETISCHE PERSPECTIEVEN
= verzameling axioma’s en vooronderstellingen die bepalen op welke manier men de ontwikkeling van het kind bekijkt.
PSYCHODYNAMISCH MODEL:
• Psyche is opgebouwd uit verschillende systemen die onderling conflicteren
• Id: driften die streven naar bevrediging
• Superego: geweten, internalisatie van de morele regels
• Ego: instantie die de eisen van deze twee instanties poogt te verzoenen
• Objectrelaties
Ella Van Reusel - PBA-LA 3
, OLOD - ontwikkelingsverloop en -domeinen - Ontwikkelingspsychologie
BEHAVIORISTISCH MODEL:
• Enkel waarneembaar gedrag (respons) en externe stimuli mogen in rekening gebracht worden bij het verklaren van
de psychische ontwikkeling
• Sociaal-cognitieve leertheorie: leren door gedrag van anderen te observeren
COGNITIEF PERSPECTIEF:
• Benadering van ontwikkeling die zich richt op de processen die mensen in staat stellen de wereld te leren kennen en
te interpreteren
→ kennis opdoen in buitenwereld → mentaal model (bv. gebouw hogent)
→ kennis hoeft niet waar te zijn
→ stimulus - cognitie - respons
• geheugen → feiten
• zelf centraal staan → eigen serie van jouw leven
• gaslighting = perceptie van ander ontkennen - andere gek maken
→ mentale modellen → schema (schema therapie → verandering)
ASSIMILATIE VS ACCOMMODATIE (PIAGET)
Informatieverwerkingstheorie: studie van de manieren waarop mensen informatie opnemen, verwerken en opslaan
• Assimilatie = nieuwe info komt binnen → geïnterpreteerd via bestaande schema's
• Accommodatie = (moeilijker) nieuwe info komt binnen → zit in strijd met bestaande schema’s → automatisme moet je
in vraag stellen
• Cognitieve neurowetenschap: zoektocht naar de relatie tussen hersenactiviteit en cognitieve activiteit
SYSTEMISCH PERSPECTIEF:
• focust op sociale interactie → psychische vermogens te kunnen ontwikkelen
• systeem = sociale systeem
→ Socioculturele theorie van Vygotsky
• Psychische ontwikkeling als een proces waarbij kind en ander elkaar voortdurend beïnvloeden (=reciprociteit)
• zone van de naaste ontwikkeling = als je een kind iets wilt aanleren
→ dingen moeten moeilijker zijn dan dingen die kind nu al kan
→ wat kind net niet kan - niet te moeilijk
Ella Van Reusel - PBA-LA 4
ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE:
INLEIDING
→ sociale ontw. = interacties
→ persoonlijke ontw. = stabiel → ervaringen
ontwikkelen:
- verandering = bv. vrienden
- blijft gelijk = bv. persoonlijkheid
ONTSTAAN (CHRONOLOGIE KENNEN, JAARTALLEN NIET)
• baby biografieën: observatie van baby’s
→ leeftijd waarop ze kunnen praten, kruipen, stappen,..
• BINET:
= intelligentietheorie (genetisch?, discussie)
→ geoperationeert = bruikbaar voor maatschappij
→ IQ-test = redeneervermogen + inschatting van intelligentie
• STANLEY:
→ ook andere functioneren bestudeert (gedrag, denken, vriendschap)
→ tussen leeftijd van 3 - 13 jaar
• JEAN PIAGET:
= bestudeerde het verwerken, ontvangen en redeneren van informatie
• theorieën:
→ voorspellende waarde
→ gebaseerd op waarschijnlijkheden
→ theorie loze observatie
Ella Van Reusel - PBA-LA 1
, OLOD - ontwikkelingsverloop en -domeinen - Ontwikkelingspsychologie
ACTUELE THEMA’S
1 GEDRAG WORDT DOOR VEEL FACTOREN AANGEPAST:
bv. definitie van Autisme verandert heel veel doorheen de eeuwen
→ komt door de andere visie die we nu ivm toen hebben
2 PSYCHOLOGIE:
= moeilijke wetenschap om te bewijzen → je moet kritisch zijn
(bv. representativiteit; studenten psychologie voeren experimenten uit)
= verklaart het gedrag op een wetenschappelijke manier (bv. via statistiek)
→ waarschijnlijkheden - er is veel kennis maar geen zekerheid
3 MODE FENOMENEN:
- Wetenschappers maken de zaken mooier dan ze zijn
→ leven ook in deze maatschappij
bv. via lezingen geld verdienen
- Bij een verschil binnen een onderzoek wordt dit vaker gepubliceerd dan zonder verschil
→ er is veel onderzoek dat niet gepubliceerd wordt
4 CONTINUE/ DISCONTINUE PROCES:
→ vroeger dacht men dat ontwikkeling een discontinue proces was
- Kritieke/ gevoelige periode in ontwikkeling
→ er is meer aandacht voor omgeving en kind
→ gedachte van ontwikkeling is geëvolueerd
1 via interactie met de buitenwereld
2 via een plan
→ ontwikkeling is combi van beide
bv. hoe langer je naar school gaat - hoe intelligenter
bv. ontwikkelen vd hersenen speelt ook een rol
→ Plasticiteit - meer flexibel
bv. vroeger dacht men dat wnr bij bepaalde leeftijd een doel niet gehaald → omzeep
Ella Van Reusel - PBA-LA 2
, OLOD - ontwikkelingsverloop en -domeinen - Ontwikkelingspsychologie
5 NATURE - NURTURE:
bv. intelligentie/ leerachterstand
→ mensen willen alles in een hokje steken - nature/ nurture
→ blijft een twijfel → omgeving speelt ook een rol
→ bv. bepaald hoe we kijken wie in hoger slaagt
Bell curve → intelligentie is aangeboren
Stephan → intelligentie komt door je omgeving grotendeels
→ bv. 20% nature, 80% nurture bij schoolprestatie
→ voor de populatie = ecologische fout
6 MEDICALISERING TIJDENS DE KINDERTIJD:
= label plakken, diagnose
→ normen van ontwikkeling (normaal - abnormaal)
→ klok curve/ bell curve
→ abnormaal = niet perse slecht
bv. laag IQ = probleem
hoog IQ = geen probleem, goed
→ mensen goed ongeluk geven
= vaardigheid, anders geen idee wat geluk is
MODELLEN – THEORETISCHE PERSPECTIEVEN
= verzameling axioma’s en vooronderstellingen die bepalen op welke manier men de ontwikkeling van het kind bekijkt.
PSYCHODYNAMISCH MODEL:
• Psyche is opgebouwd uit verschillende systemen die onderling conflicteren
• Id: driften die streven naar bevrediging
• Superego: geweten, internalisatie van de morele regels
• Ego: instantie die de eisen van deze twee instanties poogt te verzoenen
• Objectrelaties
Ella Van Reusel - PBA-LA 3
, OLOD - ontwikkelingsverloop en -domeinen - Ontwikkelingspsychologie
BEHAVIORISTISCH MODEL:
• Enkel waarneembaar gedrag (respons) en externe stimuli mogen in rekening gebracht worden bij het verklaren van
de psychische ontwikkeling
• Sociaal-cognitieve leertheorie: leren door gedrag van anderen te observeren
COGNITIEF PERSPECTIEF:
• Benadering van ontwikkeling die zich richt op de processen die mensen in staat stellen de wereld te leren kennen en
te interpreteren
→ kennis opdoen in buitenwereld → mentaal model (bv. gebouw hogent)
→ kennis hoeft niet waar te zijn
→ stimulus - cognitie - respons
• geheugen → feiten
• zelf centraal staan → eigen serie van jouw leven
• gaslighting = perceptie van ander ontkennen - andere gek maken
→ mentale modellen → schema (schema therapie → verandering)
ASSIMILATIE VS ACCOMMODATIE (PIAGET)
Informatieverwerkingstheorie: studie van de manieren waarop mensen informatie opnemen, verwerken en opslaan
• Assimilatie = nieuwe info komt binnen → geïnterpreteerd via bestaande schema's
• Accommodatie = (moeilijker) nieuwe info komt binnen → zit in strijd met bestaande schema’s → automatisme moet je
in vraag stellen
• Cognitieve neurowetenschap: zoektocht naar de relatie tussen hersenactiviteit en cognitieve activiteit
SYSTEMISCH PERSPECTIEF:
• focust op sociale interactie → psychische vermogens te kunnen ontwikkelen
• systeem = sociale systeem
→ Socioculturele theorie van Vygotsky
• Psychische ontwikkeling als een proces waarbij kind en ander elkaar voortdurend beïnvloeden (=reciprociteit)
• zone van de naaste ontwikkeling = als je een kind iets wilt aanleren
→ dingen moeten moeilijker zijn dan dingen die kind nu al kan
→ wat kind net niet kan - niet te moeilijk
Ella Van Reusel - PBA-LA 4
