Justitiële basisprincipes en
actoren
1.1 Justitiële basisprincipes
1.1.1 Toegang tot de rechter
- Grondrecht en noodzakelijk element in democratische rechtsstaat
- Afdwingbaarheid van het recht
o Rechten en belangen verdedigen
o Geschillen voorleggen aan onafhankelijke en onpartijdige
instantie
o Vb. Je verhuurt een woning, je hebt een huurder die niet
betaald, dan kan jij naar de rechter gaan en de betaling op
termijn laten afdwingen, want je hebt recht op het geld. Maar
als huurder kan je ook rechten afdwingen zo mag je
verhuurder je niet zomaar op straat zetten.
- Toegang voor iedereen, ongeacht financiële situatie
o Niet gratis advocaat, dagvaarding, inschrijvingskost,…
o Maar omdat dit een recht is moet het recht gratis toegang
voorzien -–> daarom worden er vanuit de overheid initiatieven
genomen zodat mensen met een financiële problemen toch
nog van een rechter gebruik kunnen maken. Dan kan je
aanspraak maken bij een kosteloze tweedelijns juridische, pro-
deo advocaat krijgen of rechtsbijstand, de gerechtskosten
worden ook gefinancierd
1.1.2 Recht van verdediging
- Rechten en belangen verdedigen, ongeacht situatie, in juridische
procedures
- Gerechtelijke procedure in beginsel op tegenspraak
- Omvat o.a. de volgende zaken:
o Verbod van eigenrichting;
Je mag het heft als burger niet in eigen handen nemen,
een conflict moet door de overheid uitgevoerd worden,
de overheid mag als enige sancties en dwang opleggen
o (Minimum)termijnen doorheen rechtsprocedures;
Moet ervoor zorgen dat je voldoende tijd hebt om je
dossier voor te bereiden
o Via betekening op de hoogte gebracht worden van
dagvaarding, vonnis, etc.;
, De gerechtsdeurwaarder moet persoonlijk komen
zeggen dat je moet komen voor een dagvaarding
o Inzage in bewijsstukken;
o Recht op tolk;
o Procespartijen moeten gelijke kansen krijgen om hun zaak te
presenteren;
o Mogelijkheid om beslissingen of vergissingen van rechter te
laten herbeoordelen;
o …
1.1.3 Onpartijdige en onafhankelijke rechter in een
eerlijk proces
Onpartijdige rechter: onbevooroordeeld
- Recht op een eerlijk proces (art. 6 EVRM)
- Objectieve argumenten en toepasselijke rechtsnorm(en)
- Motiveringsplicht: “Elk vonnis is met redenen omkleed” (art. 149
Gw.)
o Zijn beslissingen moet hij goed onderbouwen en in zijn vonnis
ga je zien hoe hij tot zijn beslissing is gekomen aan de hand
van de argumenten die hij aanhaalt, zo kan je ook zien of hij
onpartijdig is gebleven of niet
- Openbaarheid van zittingen en uitspraken (art. 148 + 149 Gw.)
o Heel veel tenzij een gevoelig onderwerp (zedenzaken,
minderjarige) dan gebeurt dit achter gesloten deuren en dan
kan je hier niet naar gaan kijken
Onafhankelijke rechter
- Autonoom in besluitvorming
- Geen sturing vanwege overheid of politiek
- Scheiding der machten
1.2 Wie is wie binnen Justitie?
- Zittend magistratuur
o Rechter die zaken beoordelen die partijen bij rechtbank
aanhangig maken
- Staande magistratuur
o Openbaar Ministerie als vertegenwoordiger van de
samenleving
Strafzaken: misdrijven opsporen en vervolgen
o Burgerlijke zaken: adviesfunctie rechter
Parket eerder adviesfunctie
, - Grieffie(r)
o Administratieve rechterhand rechter
o Worden de dossiers bewaard
- Advocaat
o Pleitmonopolie
Enigen die een cliënt mogen verdedigen en
vertegenwoordigen, stel jij bent er niet maar je advocaat
wel dan word je wel gezien als aanwezig
Uitzondering: arbeidsrechtbank, daar mag je je laten
vertegenwoordigen door een vakbond als je daar bent
aangesloten, anders is het altijd een advocaat
- Gerechtsdeurwaarder
o Uitvoering gerechtelijke beslissingen, dagvaardingen, …
Sociaal werker binnen justitie
- Justitieassistent
- Consulent sociale dienst jeugdrechtbank
- Begeleider Elektronische Monitoring Minderjarigen
- Maatschappelijk werker PSD van de gevangenissen
- Maatschappelijk werker detentiehuizen
- Detentieconsulent VDAB
- Slachtofferbejegening politie
- Slachtofferhulp CAW
- Justitieel Welzijnswerk CAW
- TOP-coaching CAW
- Hulpverlener IFG binnen Veilige Huizen
- Hulpverlener Vertrouwenscentrum Kindermishandeling
De Rechterlijke Macht
actoren
1.1 Justitiële basisprincipes
1.1.1 Toegang tot de rechter
- Grondrecht en noodzakelijk element in democratische rechtsstaat
- Afdwingbaarheid van het recht
o Rechten en belangen verdedigen
o Geschillen voorleggen aan onafhankelijke en onpartijdige
instantie
o Vb. Je verhuurt een woning, je hebt een huurder die niet
betaald, dan kan jij naar de rechter gaan en de betaling op
termijn laten afdwingen, want je hebt recht op het geld. Maar
als huurder kan je ook rechten afdwingen zo mag je
verhuurder je niet zomaar op straat zetten.
- Toegang voor iedereen, ongeacht financiële situatie
o Niet gratis advocaat, dagvaarding, inschrijvingskost,…
o Maar omdat dit een recht is moet het recht gratis toegang
voorzien -–> daarom worden er vanuit de overheid initiatieven
genomen zodat mensen met een financiële problemen toch
nog van een rechter gebruik kunnen maken. Dan kan je
aanspraak maken bij een kosteloze tweedelijns juridische, pro-
deo advocaat krijgen of rechtsbijstand, de gerechtskosten
worden ook gefinancierd
1.1.2 Recht van verdediging
- Rechten en belangen verdedigen, ongeacht situatie, in juridische
procedures
- Gerechtelijke procedure in beginsel op tegenspraak
- Omvat o.a. de volgende zaken:
o Verbod van eigenrichting;
Je mag het heft als burger niet in eigen handen nemen,
een conflict moet door de overheid uitgevoerd worden,
de overheid mag als enige sancties en dwang opleggen
o (Minimum)termijnen doorheen rechtsprocedures;
Moet ervoor zorgen dat je voldoende tijd hebt om je
dossier voor te bereiden
o Via betekening op de hoogte gebracht worden van
dagvaarding, vonnis, etc.;
, De gerechtsdeurwaarder moet persoonlijk komen
zeggen dat je moet komen voor een dagvaarding
o Inzage in bewijsstukken;
o Recht op tolk;
o Procespartijen moeten gelijke kansen krijgen om hun zaak te
presenteren;
o Mogelijkheid om beslissingen of vergissingen van rechter te
laten herbeoordelen;
o …
1.1.3 Onpartijdige en onafhankelijke rechter in een
eerlijk proces
Onpartijdige rechter: onbevooroordeeld
- Recht op een eerlijk proces (art. 6 EVRM)
- Objectieve argumenten en toepasselijke rechtsnorm(en)
- Motiveringsplicht: “Elk vonnis is met redenen omkleed” (art. 149
Gw.)
o Zijn beslissingen moet hij goed onderbouwen en in zijn vonnis
ga je zien hoe hij tot zijn beslissing is gekomen aan de hand
van de argumenten die hij aanhaalt, zo kan je ook zien of hij
onpartijdig is gebleven of niet
- Openbaarheid van zittingen en uitspraken (art. 148 + 149 Gw.)
o Heel veel tenzij een gevoelig onderwerp (zedenzaken,
minderjarige) dan gebeurt dit achter gesloten deuren en dan
kan je hier niet naar gaan kijken
Onafhankelijke rechter
- Autonoom in besluitvorming
- Geen sturing vanwege overheid of politiek
- Scheiding der machten
1.2 Wie is wie binnen Justitie?
- Zittend magistratuur
o Rechter die zaken beoordelen die partijen bij rechtbank
aanhangig maken
- Staande magistratuur
o Openbaar Ministerie als vertegenwoordiger van de
samenleving
Strafzaken: misdrijven opsporen en vervolgen
o Burgerlijke zaken: adviesfunctie rechter
Parket eerder adviesfunctie
, - Grieffie(r)
o Administratieve rechterhand rechter
o Worden de dossiers bewaard
- Advocaat
o Pleitmonopolie
Enigen die een cliënt mogen verdedigen en
vertegenwoordigen, stel jij bent er niet maar je advocaat
wel dan word je wel gezien als aanwezig
Uitzondering: arbeidsrechtbank, daar mag je je laten
vertegenwoordigen door een vakbond als je daar bent
aangesloten, anders is het altijd een advocaat
- Gerechtsdeurwaarder
o Uitvoering gerechtelijke beslissingen, dagvaardingen, …
Sociaal werker binnen justitie
- Justitieassistent
- Consulent sociale dienst jeugdrechtbank
- Begeleider Elektronische Monitoring Minderjarigen
- Maatschappelijk werker PSD van de gevangenissen
- Maatschappelijk werker detentiehuizen
- Detentieconsulent VDAB
- Slachtofferbejegening politie
- Slachtofferhulp CAW
- Justitieel Welzijnswerk CAW
- TOP-coaching CAW
- Hulpverlener IFG binnen Veilige Huizen
- Hulpverlener Vertrouwenscentrum Kindermishandeling
De Rechterlijke Macht
