Sociaal werk:
maatschappijkritiek
1. Maatschappijkritiek en sociaal werk
1.1 Maatschappijkritiek en sociaal werk
- Verband tussen psychische problemen op individueel niveau en
maatschappelijke evoluties: psychologie van mensen ontwikkelt zich
binnen een maatschappelijke context dynamiek tussen
psychologie en sociologie
o Alle problemen die we bij een client vinden hebben bijna altijd
iets te maken met de samenleving, ook al is het soms langer
zoeken vb. obesitas: in sommige landen komt dit meer voor
(VS), en in sommige niet (China). We kunnen kijken naar een
individueel probleem of je kan kijken naar dat er misschien
ene factor is maar er zit altijd een samenleving oorzaak achter.
o Zijn er ook maatschappelijke problemen, bij het individueel
probleem van mijn client
- ‘Kritisch’ vooronderstelt een metastandpunt:
o Waarom is iets zo, en niet anders? (vb. eenzaamheid versus
individualisme)
o Zijn er betere alternatieven? (TINA?)
o Beter voor wie of voor wat?
o Welke argumentatie bestaat daarvoor, dwz hoe kunnen we een
gegronde kritische discussie voeren?
- Ken je geschiedenis:
o Wie de geschiedenis niet kent, loopt het risico deze te
herhalen
o Wie de geschiedenis ontkent, die is de geschiedenis al aan het
herhalen
- Verschil tussen ideologische en wetenschappelijke kritiek:
maatschappijkritiek en links gedachtengoed zijn geen synoniemen
- Krijgen als school veel kritiek op hoe ze ons opleiden
- Ideologische kritiek: willen dat we links denken, en duwen ons zo
die richting uit
- Wetenschappelijke kritiek: gaan hun lessen voorbereiden op de
wetenschap en niet op de ideologie, ze willen dus niet dat we links
stemmen, keuze ligt nog altijd bij ons
Centrale vraag van maatschappijkritiek:
, Wat is de verhouding tussen het individu (het subject) en het
maatschappelijke?
2. Van micro naar macro: de psychiatrie
als spiegel van de samenleving
(Individuele mens die zich verhoudt tot de samenleving)
“Elke maatschappij veroorzaakt onvermijdelijk een mate van
onbehangen, en dat heeft deels te maken met die maatschappij, maar
deels ook met het wezen van de mens zelf”
- Elke maatschappij definieert de normale mens en haar afwijkingen
- Elke mens verlangt naar autonomie en verbondenheid
spanningsveld
- Onbehangen: depressief,…
- De normale mens hangt af van het land waar je in zit:
o Vb. Iran: hoofdoek dragen en niet lachen op straat is normaal
o Vb. België: geen hoofddoek dragen en lachen op straat is
normaal
- Foucault: de geschiedenis van de psychiatrie (1961)
o Beschrijving van de geschiedenis van e psychiatrie tussen
1650 en 1850
o “psychiatrie is ontstaan om te disciplineren en te
normaliseren” definiëring van de norm en haar afwijkingen
o Mensen die niet voldoen aan de norm (‘marginalen’)
verwijderen uit de maatschappij via wetgeving (KB in Frankrijk)
en instituties: gevangenis, psychiatrie, tuchthuizen de grote
opsluiting (1650)
- Kraepelin:
o Grondlegger van de psychiatrische diagnostiek
o Beschreef psychiatrische aandoeningen als ziekenbeelden:
opsomming van gedrag, affecten en eigenschappen
o Zogezegde onderliggende biologische oorzaak (nooit
aangetoond)
o Voorloper van de huidige DSM (Diagnostic and Statistical
Manual of Mental Disorders)
o Kritiek:
Het gaat om de beschrijving van toestandsbeelden
zonder aanwijsbare oorzaak -> wetenschappelijk
bewijs??
Je hebt telkens van iets ‘te veel’ (vb. ADHD, seksuele
stoornis) of ‘te weinig’ (vb. depressie) -> bepaald op
maatschappijkritiek
1. Maatschappijkritiek en sociaal werk
1.1 Maatschappijkritiek en sociaal werk
- Verband tussen psychische problemen op individueel niveau en
maatschappelijke evoluties: psychologie van mensen ontwikkelt zich
binnen een maatschappelijke context dynamiek tussen
psychologie en sociologie
o Alle problemen die we bij een client vinden hebben bijna altijd
iets te maken met de samenleving, ook al is het soms langer
zoeken vb. obesitas: in sommige landen komt dit meer voor
(VS), en in sommige niet (China). We kunnen kijken naar een
individueel probleem of je kan kijken naar dat er misschien
ene factor is maar er zit altijd een samenleving oorzaak achter.
o Zijn er ook maatschappelijke problemen, bij het individueel
probleem van mijn client
- ‘Kritisch’ vooronderstelt een metastandpunt:
o Waarom is iets zo, en niet anders? (vb. eenzaamheid versus
individualisme)
o Zijn er betere alternatieven? (TINA?)
o Beter voor wie of voor wat?
o Welke argumentatie bestaat daarvoor, dwz hoe kunnen we een
gegronde kritische discussie voeren?
- Ken je geschiedenis:
o Wie de geschiedenis niet kent, loopt het risico deze te
herhalen
o Wie de geschiedenis ontkent, die is de geschiedenis al aan het
herhalen
- Verschil tussen ideologische en wetenschappelijke kritiek:
maatschappijkritiek en links gedachtengoed zijn geen synoniemen
- Krijgen als school veel kritiek op hoe ze ons opleiden
- Ideologische kritiek: willen dat we links denken, en duwen ons zo
die richting uit
- Wetenschappelijke kritiek: gaan hun lessen voorbereiden op de
wetenschap en niet op de ideologie, ze willen dus niet dat we links
stemmen, keuze ligt nog altijd bij ons
Centrale vraag van maatschappijkritiek:
, Wat is de verhouding tussen het individu (het subject) en het
maatschappelijke?
2. Van micro naar macro: de psychiatrie
als spiegel van de samenleving
(Individuele mens die zich verhoudt tot de samenleving)
“Elke maatschappij veroorzaakt onvermijdelijk een mate van
onbehangen, en dat heeft deels te maken met die maatschappij, maar
deels ook met het wezen van de mens zelf”
- Elke maatschappij definieert de normale mens en haar afwijkingen
- Elke mens verlangt naar autonomie en verbondenheid
spanningsveld
- Onbehangen: depressief,…
- De normale mens hangt af van het land waar je in zit:
o Vb. Iran: hoofdoek dragen en niet lachen op straat is normaal
o Vb. België: geen hoofddoek dragen en lachen op straat is
normaal
- Foucault: de geschiedenis van de psychiatrie (1961)
o Beschrijving van de geschiedenis van e psychiatrie tussen
1650 en 1850
o “psychiatrie is ontstaan om te disciplineren en te
normaliseren” definiëring van de norm en haar afwijkingen
o Mensen die niet voldoen aan de norm (‘marginalen’)
verwijderen uit de maatschappij via wetgeving (KB in Frankrijk)
en instituties: gevangenis, psychiatrie, tuchthuizen de grote
opsluiting (1650)
- Kraepelin:
o Grondlegger van de psychiatrische diagnostiek
o Beschreef psychiatrische aandoeningen als ziekenbeelden:
opsomming van gedrag, affecten en eigenschappen
o Zogezegde onderliggende biologische oorzaak (nooit
aangetoond)
o Voorloper van de huidige DSM (Diagnostic and Statistical
Manual of Mental Disorders)
o Kritiek:
Het gaat om de beschrijving van toestandsbeelden
zonder aanwijsbare oorzaak -> wetenschappelijk
bewijs??
Je hebt telkens van iets ‘te veel’ (vb. ADHD, seksuele
stoornis) of ‘te weinig’ (vb. depressie) -> bepaald op
