Levenslooppsychologie – hoofdstuk 2: de prenatale tijd
2.1 DE ONTWIKKELING VAN EMBRYO EN FOETUS
• Prenatale tijd = periode voor geboorte
• Ook vóór de geboorte al belangrijke (beïnvloedbare) ontwikkeling
In 9 maanden: ontwikkeling van één enkele cel (puntje groot) naar een baby (50 cm) met
typische menselijke eigenschappen die kan eten, ademen, bewegen
Zwangerschap: 266 dagen – 38 weken of is het 40 weken?
1. Germinale stadium of kiemstadium
• Van 0 tot 2 weken na bevruchting: vruchtbeginsel
• Vooral ‘innesteling’ – ‘eerste aanzet’
2. Embryonale stadium = embryo
• Van 2 tot 8 weken na bevruchting
• organogenese = Organen ontwikkelen zich
• Van embryo van 1,5 mm naar herkenbaar mensenkind van 3cm
• Erg belangrijke maar delicate periode!
• Herkenbare menselijke trekken op einde van deze fase
3. Foetale fase = foetus
Embryonale fase: structurele uitbouw organen
• Van 8 weken tot de geboorte
• Meeste organen functioneren = functieontwikkeling
• Verdere lichamelijke/ fysiologische ontwikkeling
• Psychologisch perspectief = Fase van de ‘groei’
2.2 AANDACHTSPUNTEN BIJ DE ZWANGERSCHAP
Prenatale omgevingsinvloeden
Kind in baarmoeder vrij goed beschermd tegen schadelijke invloeden
• Baarmoederwand en vruchtwater = schokdemper
• Lichaamstemperatuur moeder is constant en comfortabel
• Placenta (= moederkoek) houdt veel schadelijke stoffen tegen: selectieve
barrière
Toch geen ‘absolute veiligheid’!
1
, Levenslooppsychologie – hoofdstuk 2: de prenatale tijd
Effect is afhankelijk van dosis, leeftijd foetus…
2.2.1 INFECTIES BIJ DE MOEDER
Rubella-virus (rode hond)
• Virus enorm klein, daardoor kan het placenta binnen.
• Vooral gevaarlijk tijdens de eerste twaalf weken van de zwangerschap: 80% heeft
afwijkingen.
Nadien drastisch minder: eerder verlaagd geboortegewicht of verminderd gehoor.
• Risico’s: o.a. doofheid, cataract, hartafwijkingen, verstandelijke beperking
• In Vlaanderen: inenting peuter en 11/12 jarige meisjes (niet verplicht)
Toxoplasmose (kattenziekte)
• Contact met uitwerpselen van katten of rauw vlees, rauwe groenten vermijden
indien niet immuun
• Voor de vrouw weinig gevolgen
• Eens doorgemaakt blijvend immuun
• Niet imuum? contact huisdieren, rauw vlees & rauwe groenten eten afgeraden
• Risico’s tijdens zwangerschap: miskraam (1-3 maand), ernstige oog- en
hersenafwijkingen: nadien gevolgen geringer
• Kenbaar via bloedonderzoek
CMV: cytomegalovirus!
• Geven virus door aan elkaar via contact met lichaamsvocht – erg besmettelijk
• Zeker bij mensen die vaak in contact komen met kleine kinderen, oudere mensen,
zieke mensen.
• Handen wassen, contact met urine en speeksel vermijden. – zwangere vrouwen
• Via bloedcontrole duidelijk.
• Vooral gevaarlijk als je dit nog niet eerder doormaakte.
Medicatie:
- Bijsluiters nalezen (staat erin of je deze mag gebruiken)
- Overleg met arts
- Zoveel mogelijk vermijden
Algemeen gesteld: wees voorzichtig met medicatie
2
2.1 DE ONTWIKKELING VAN EMBRYO EN FOETUS
• Prenatale tijd = periode voor geboorte
• Ook vóór de geboorte al belangrijke (beïnvloedbare) ontwikkeling
In 9 maanden: ontwikkeling van één enkele cel (puntje groot) naar een baby (50 cm) met
typische menselijke eigenschappen die kan eten, ademen, bewegen
Zwangerschap: 266 dagen – 38 weken of is het 40 weken?
1. Germinale stadium of kiemstadium
• Van 0 tot 2 weken na bevruchting: vruchtbeginsel
• Vooral ‘innesteling’ – ‘eerste aanzet’
2. Embryonale stadium = embryo
• Van 2 tot 8 weken na bevruchting
• organogenese = Organen ontwikkelen zich
• Van embryo van 1,5 mm naar herkenbaar mensenkind van 3cm
• Erg belangrijke maar delicate periode!
• Herkenbare menselijke trekken op einde van deze fase
3. Foetale fase = foetus
Embryonale fase: structurele uitbouw organen
• Van 8 weken tot de geboorte
• Meeste organen functioneren = functieontwikkeling
• Verdere lichamelijke/ fysiologische ontwikkeling
• Psychologisch perspectief = Fase van de ‘groei’
2.2 AANDACHTSPUNTEN BIJ DE ZWANGERSCHAP
Prenatale omgevingsinvloeden
Kind in baarmoeder vrij goed beschermd tegen schadelijke invloeden
• Baarmoederwand en vruchtwater = schokdemper
• Lichaamstemperatuur moeder is constant en comfortabel
• Placenta (= moederkoek) houdt veel schadelijke stoffen tegen: selectieve
barrière
Toch geen ‘absolute veiligheid’!
1
, Levenslooppsychologie – hoofdstuk 2: de prenatale tijd
Effect is afhankelijk van dosis, leeftijd foetus…
2.2.1 INFECTIES BIJ DE MOEDER
Rubella-virus (rode hond)
• Virus enorm klein, daardoor kan het placenta binnen.
• Vooral gevaarlijk tijdens de eerste twaalf weken van de zwangerschap: 80% heeft
afwijkingen.
Nadien drastisch minder: eerder verlaagd geboortegewicht of verminderd gehoor.
• Risico’s: o.a. doofheid, cataract, hartafwijkingen, verstandelijke beperking
• In Vlaanderen: inenting peuter en 11/12 jarige meisjes (niet verplicht)
Toxoplasmose (kattenziekte)
• Contact met uitwerpselen van katten of rauw vlees, rauwe groenten vermijden
indien niet immuun
• Voor de vrouw weinig gevolgen
• Eens doorgemaakt blijvend immuun
• Niet imuum? contact huisdieren, rauw vlees & rauwe groenten eten afgeraden
• Risico’s tijdens zwangerschap: miskraam (1-3 maand), ernstige oog- en
hersenafwijkingen: nadien gevolgen geringer
• Kenbaar via bloedonderzoek
CMV: cytomegalovirus!
• Geven virus door aan elkaar via contact met lichaamsvocht – erg besmettelijk
• Zeker bij mensen die vaak in contact komen met kleine kinderen, oudere mensen,
zieke mensen.
• Handen wassen, contact met urine en speeksel vermijden. – zwangere vrouwen
• Via bloedcontrole duidelijk.
• Vooral gevaarlijk als je dit nog niet eerder doormaakte.
Medicatie:
- Bijsluiters nalezen (staat erin of je deze mag gebruiken)
- Overleg met arts
- Zoveel mogelijk vermijden
Algemeen gesteld: wees voorzichtig met medicatie
2
